Sunday, 10 December 2017

వైదిక సాహిత్యం ప్రకారం జీవసృష్టి యొక్క కాలనిర్ణయం

మన చుట్టూ పరుచుకుని ఉన్న అనంతకోటి బ్రహ్మాండాలలో మనం ఉన్న బ్రహ్మాండం యొక్క వయస్సు సృష్టికారకుడైన బ్రహ్మ యొక్క ఆయుర్దాయంతో సమానం.

ఉత్త కబుర్లు దేనికి?లెక్కలు వేసి చూద్దాం!

బ్రహ్మ యొక్క జీవితకాలం 100 సంవత్సరాలు,అయితే అవి మానవులు జీవించే 360 అహోరాత్ర సంవత్సరాలు కాదు.

మొదట తెలుసుకోవలసినది మన విశ్వానికి పర్యాయమైన బ్రహ్మకు జననం,వృద్ధి,మరణం అనేవి ఉన్నాయి.వీటిని  ఆధునికులు చెప్తున్న Big Bang,Organic Evolution,Big Crunchలకు సమాంతర పదాలుగా భావించవచ్చు.మన మేధావుల లెక్క ప్రకారం మన విశ్వం మొదటి ప్రజననం కాదు,ఇంతకుముందు వేలకొలది బ్రహ్మలు గతించిపోయారు - అంటే అన్నిసార్లు Big Bang,Organic Evolution,Big Crunch అనేవి పునరావృతం అయ్యాయి.

వైదిక సాహిత్యపు కాలనిర్ణయం ప్రకారం మనం ఉన్న విశ్వం యొక్క బ్రహ్మ జీవిత కాలంలో 50 సంవత్సరాలు పూర్తయి 51వ సంవత్సరంలోని మొదటి రోజు నడుస్తున్నది.

బ్రహ్మ యొక్క సంవత్సరానికి కూడా 360 రోజులు ఉంటాయి.ఇప్పుడు ఈ ఒక్క రోజుని మానవ సంవత్సరాల లెక్కలో చూస్తే కొంత స్పష్టత రావచ్చు.బ్రహ్మ యొక్క ఒక రోజుకి కూడ రాత్రి,పగలు ఉంటాయి.పగటి సమయంలో జీవధాతువుల చలనం బ్రహ్మ సంకల్పవికల్పాల చేత శాసించబడుతూ ఉంటుంది.రాత్రి సమయంలో అప్పటివరకు సృజించబడి నడుస్తున్నది సమస్తం తాత్కాలికంగా బ్రహ్మములోనికి ముడుచుకుపోతుంది.

బ్రహ్మము యొక్క ఒక దినము కల్పము(4.32 బిలియన్ మానవ సంవత్సరాలు),వివరంగా చెప్పాలంటే పగలు యొక 14 మన్వంతరాలు రాత్రి యొక్క 14 మన్వంతరాలు కలిసిన పరిమాణం అని అర్ధం చేసుకోవాలి.మనం ఇప్పుడు 7వ మన్వంతరంలో ఉన్నట్టు వైదిక సాహిత్యం చెబుతున్నది.71 మహాయుగాలు కలిసిన మన్వంతరం యొక పరిమాణం 306.72 మిలియన్ మానవ సంవత్సరాలు.ప్రతి మహాయుగం 4,32,00 మానవ సంవత్సరాల కలియుగం,8,64,000 మానవ సంవత్సరాల ద్వాపరయుగం,1296 మిలియన్ మానవ సంవత్సరాల త్రేతాయుగం,1728 మిలియన్ మానవ సంవత్సరాల కృతయుగం కలిసినంత ఉంటుంది.

మనం ఇప్పుడు 28వ మహాయుగంలో ఉన్నట్టు వైదిక సాహిత్యం చెబుతున్నది.ప్రతి మహాయుగంలోనూ సత్యయుగం అని కూడా వ్యవహరించే కృతయుగం 40% కాలాన్ని ఆక్రమిస్తుంది.ఈ కాలంలో భౌతిక దేహ సంస్పర్శ లేకుండా పరాపరప్రకృతులతో నిత్యానుసంధానం ఉంటుంది,త్రేతాయుగం 30% కాలాని ఆక్రమిస్తుంది.ఈ యుగంలో అసుర శక్తుల ఉనికి ప్రారంభమౌతుంది.అయినా,అమర శక్తులు బలంగానే ఉంటాయి.ద్వాపరయుగం 20% కాలాన్ని ఆక్రమిస్తుంది.ద్వాపరం అంటేనే రెండవదాని తర్వాత వచ్చేది అని అర్ధం.పేరుకు తగగ్ట్టు అమరాసుర శక్తులు సమాన స్థాయిలో బలంగా ఉంటాయి.కలియుగం 10% కాలాన్ని ఆక్రమిస్తుంది.కలి అంటేనే చీకటి అని అర్ధం.అసురశక్తులకి బలం పెరిగి అమరశక్తులు బలహీన స్థాయిలో ఉంటాయి.ఇప్పుడు మనం ఉన్నది కలియుగంలోనే.

ఇప్పుడు కొంచెం లోతుకి వెళ్దాం లెక్కల్లో:
1 కలియుగం = 4,32,000 సౌర సంవత్సరాలు
1 ద్వాపరయుగం = 2X1 కలియుగం
1 త్రేతాయుగం   = 3X1 కలియుగం
1 కృతయుగం = 4X1 కలియుగం
మొత్తం నాలుగు యుగాలు కలిసి 10 కలియుగాల ప్రమాణం ఉంటుంది.అందువల్లనే తర్వాతి కాలంలోని కొందరు మేధావులు 3X4=12వ ఎక్కంతో చెప్పే పాఠాంతరాలను కూడా చెబుతున్నారు.
కాబటి,
1 మహాయుగం = 4,320,000 సౌర సంవత్సరాలు
ఇప్పుడు ప్రస్తుతం ఉన్న కలియుగం నుంచి కాలాన్ని వెనక్కి వెళితే సృష్టి మొదలైన కాలం లెక్క తెలుస్తుంది కదా!
1 మహాయుగం = 4,320,000 సంవత్సరాలు
1 మన్వంతరం = 71 మహాయుగాలు
1 బ్రమ్మదివం = 14 మన్వంతరాలు = 994 మహాయుగాలు
ఇక్కద ఇంకొక చిన్న స్థిరాంకం కలుస్తుంది,ప్రతి మన్వంతరానికి ముందూ వెనకా 4 యుగాల కాలపు సంధ్యాసమయం ఉంటుంది

కాబట్టి ఇప్పుడు,
1 బ్రహ్మదివం = 14వ్మన్వంతరాలు + (15X4 యుగాలు) = 994 మహాయుగాలు  + 60 యుగాలు = 994 మహాయుగాలు + 6 మహాయుగాలు = 1000 మహాయుగాలు
కాబట్టి 1 బ్రహ్మదివం = 4,320,000,000 సంవత్సరాలు
దీనికి 1 బ్రహ్మనిశ = 4,320,000,000 సంవత్సరాలు కలపాలి.
మొత్తంగా చూస్తే
బ్రహ్మ యొక్క 1 అహోరేవ దినం యొక్క కాలపరిమితి 8,460,000,000 సంవత్సరాలు,అంటే 8.64 బిలియన్ సంవత్సరాలు.
ఇక్కడ గుర్తు చేసుకోవలసిన విషయం ఈ ఒక్క అరోజుకి పట్టే కాలంలో 7వ మన్వంతరంలో ఉన్నాం మనం.మొదట ఈ రోజులో ఎంత కాలం గడిచిందో ఆ లెక్క చూద్దాం.దీన్ని దశలుగా విడగొడితే గానీ మాన్ మట్టిబుర్రలకి అర్ధం కాదు.
దశ 1:6 మన్వంతరాలు గడిచాయి కాబట్టి 71X6 = 426 మహాయుగాలు
దశ 2:మన్వంతరాల మధ్యన వచ్చే 4 యుగాల  కాలం 7X4 = 28 మహాయుగాలు
దశ 3:ప్రస్తుత మన్వంతరంలో 28వ మహాయుగంలో ఉన్నాం,అంటే 1/10వ వంతు అవుతుంది.
(ఒక మహాయుగంలోని నాలుగు యుగాల్లో ఆఖరుదైన కలియుగం విలువ 1 అని తెలుసు కదా!)
కాబట్టి దీని విలువ 27.9 మహాయుగాలు అని వేసుకోవాలి.
అన్ని దశల్నీ కలిపి చూస్తే
చివరి రోజుకి సంబంధించిన లెక్క 426+2.8+27.9=456.7 మహాయుగాలుగా తేలింది..
దీన్ని సౌర సంవత్సరాలలోకి మారిస్తే
456.7X4,320,000 = 1,972,944,456
ఇది సుమారు 2 బిలియన్ సంవత్సరాలు అని ఆధునికులు చెప్తున్న భూమి మీద జీవరాశి పుట్టిన కాలానికి సరిపోతున్నది,కదా!
ఇక్కడొక చిన్న ఝలక్,ఇలాంటివి ఇంకా 543 మహాయుగాలు గడవాలి Big Crunch వరకు వెళ్ళడానికి!

ఇక విశ్వం వయస్సు లెక్కని తేల్చుదాం.

వైదిక సాహిత్యం ప్రకారం బ్రహ్మ వయస్సే విశ్వం వయస్సు అవుతుంది.అయితే దీనికి సమబంధించి ఆధునికులు ఇనత్వరకు ఏమీ తేల్చహలేకపోయారు గాబట్టి పోల్చడం అసాధ్యం.కిట్టనివాళు ఇది చదివినా నోరు మూసుకుని కూర్చోవాల్సిందే తప్ప వాదించడానికి ఏమీ లేదు.ఇదివరకు మనం బ్రహ్మదివం 1000 మహాయుగాలు బ్రహ్మనిశ 1000 మహాయుగాలు అని తెలుసుకున్నాం,గుర్తుందా?

దీనిని 350తో గుణిస్తే ఒక సంవత్సరపు కాలపరిమితి వస్తుంది.అదీగాక ఇప్పుడు మనం 51వ సంవత్సరపు మొదటి రోజులో ఉన్నాం అంటే ఖచ్చితంగా 50 సంవత్సరాలకి పట్టే కాలపరిమితిని కనుక్కుని ఇదివరకటి విలువకి కలిపితే సరిపోతుంది కదా!
360X50=18000 రోజులు
18000X2000X4320000 మానవ సంవత్సరాలు అంటే 155,520,000,000,000 మానవ సంవత్సరాలు
ఇప్పటి రోజులో గడిచినది 1,972,944,456 మానవ సంవత్సరాలు
ఈ రెంటినీ కలిపితే
విశ్వం వయస్సు 155,521,972,944,456 మానవ సంవత్సరాలు.అంత పెద్ద సంఖ్యని గుర్తుంచుకోవదం కష్టం కాబట్టి  155,522 బిలియన్ సంవత్సరాలు అని గుర్తుంచుకుంటే చాలు.


ఆధునిక విజ్ఞాన శాస్త్రపు ప్రస్తుత లెక్కల ప్రకారం విశ్వం యొక్క వయస్సు 15 నుంచి 20 బిలియన్ సంవత్సరాలు ఉండవచ్చు.అయితే,వైదిక సాహిత్యం ప్రకారం గడిచింది 50 బ్రహ్మవత్సరాలు మాత్రమే గాబట్టి వాళ్ళు లెక్కలు సరిచేసుకోవటానికి ఇంకా 50 బ్రహ్మవత్సరాల కాలం ఉంది.చూద్దాం,వాళ్ళ వోపిక!
----------------------------------------------
first refrence
WASHINGTON – Scientists have found fossil-like hints that some kind of life existed on Earth 4.1 billion years ago — when the planet was a mere volcanic toddler. That’s 300 million years earlier for life to pop up than previously thought.

Not only does that change the way scientists thought Earth was like soon after it formed 4.5 billion years ago, but gives them reason to theorize that life itself is more plentiful throughout the universe because it seemed to start up so quickly.

Researchers examined tiny grains of the mineral zircon from western Australia’s Jack Hills and chemically dated them to when Earth was barely 400 million years old. Inside one of the 160 some grains they found what they call a “chemo-fossil,” or a certain mix of carbon isotopes, according to a study published Monday in the journal Proceedings of the National Academy of Sciences.

Think of it as “the gooey remains of biotic life or anything more complicated,” said study co-author Mark Harrison, a UCLA geochemistry professor.

second reference
Fossils from China are said to prove that multi-cellular organisms evolved as early as 1.5bn years ago – but some experts dismiss findings

A claim by researchers that complex life on Earth may have evolved a billion years earlier than previously thought has immediately divided scientists in the field, with some hailing the evidence as rock-solid and others unconvinced.

The researchers, writing in the journal Nature Communications, said they had uncovered fossils showing that complex life on Earth began more than 1.5bn years ago.

After first emerging from the primordial soup, life remained primitive and single-celled for billions of years, but some of those cells eventually congregated like clones in a colony. Scientists took to calling the later part of this period the “boring billion” because evolution seemed to have stalled.

But at some point there was a leap – arguably second in importance only to the appearance of life itself – towards complex organisms with multiple cells.

This transition progressively gave rise to all the plants and animals that have ever existed.

Exactly when multi-celled “eukaryotes” – organisms in which differentiated cells each contain a membrane-bound nucleus with genetic material – showed up has inflamed scientific passions for many decades.

third reference
Hypotheses for origin
One hypothesis for the origin of multicellularity is that a group of function-specific cells aggregated into a slug-like mass called a grex, which moved as a multicellular unit. This is essentially what slime molds do. Another hypothesis is that a primitive cell underwent nucleus division, thereby becoming a coenocyte. A membrane would then form around each nucleus (and the cellular space and organelles occupied in the space), thereby resulting in a group of connected cells in one organism (this mechanism is observable in Drosophila). A third hypothesis is that as a unicellular organism divided, the daughter cells failed to separate, resulting in a conglomeration of identical cells in one organism, which could later develop specialized tissues. This is what plant and animal embryos do as well as colonial choanoflagellates.[26][27]
Because the first multicellular organisms were simple, soft organisms lacking bone, shell or other hard body parts, they are not well preserved in the fossil record.[28] One exception may be the demosponge, which may have left a chemical signature in ancient rocks. The earliest fossils of multicellular organisms include the contested Grypania spiralis and the fossils of the black shales of the Palaeoproterozoic Francevillian Group Fossil B Formation in Gabon (Gabonionta).[29] The Doushantuo Formation has yielded 600 million year old microfossils with evidence of multicellular traits.[30]
Until recently, phylogenetic reconstruction has been through anatomical (particularly embryological) similarities. This is inexact, as living multicellular organisms such as animals and plants are more than 500 million years removed from their single-cell ancestors. Such a passage of time allows both divergent and convergent evolution time to mimic similarities and accumulate differences between groups of modern and extinct ancestral species. Modern phylogenetics uses sophisticated techniques such as alloenzymes, satellite DNA and other molecular markers to describe traits that are shared between distantly related lineages.
The evolution of multicellularity could have occurred in a number of different ways,

Saturday, 9 December 2017

రాధయె రుక్మిణి, రుక్మిణి రాధ ఒకరెయౌను - మాయరా గోవిందారాధన!

     భారత భాగవతాలు రండింటిలోనూ కనిపించేది ఒకరే అయినా రచనా విశేషం వల్ల  ఒకే కృష్ణుడు రెండు విధాల ప్రవృత్తులను ప్రదర్శిస్తాడు - ఒకచోట మానవమాత్రుడిలా ఒకచోట లీలామానుషమూర్తిలా!కానీ, రెండు కధల్నీ కలిపి నిశితమైన చూపుతో పరిశీలిస్తే అక్రూరునితో నందవ్రజం దాటి మధురకు వెళ్ళిన తదాది నడిచిన కధలలో మార్మికశక్తులను చాలా తక్కువచోట్ల మాత్రమే, అదీ వాటితో తప్ప పని జరగదని తెలిసినప్పుడే ఉపయోగించాడు!కురుసభాభవనంలోనూ యుద్ధప్రారంభంలోనూ చూపించిన విశ్వరూప ప్రదర్శనా జయధ్రధ సంహారం కోసం చేసిన సుదర్శన ప్రయోగమూ తప్ప ఇంకెక్కడా అతి మానుష శక్తులను ప్రదర్శించినట్టు లేదు,శ్రీకృషుడు కంసవధ దగ్గర్నుంచి చేసిన ఘనకార్యాలు ఒక అపారమైన మేధాసంపత్తి గల సామాన్య మానవుడు తన వ్యూహనిర్మాణ చాతుర్యంతో చేయగలిగినవే, కాకపోతే అంతటి మేధస్సు ఒక మానవుడిలో ఉంటుందా అనే సందేహం పామరులకే కాదు గొప్ప రాజనీతిజ్ఞులకు కూడా కలగడం వల్లనే అవి దైవలీలలుగా కనబడుతున్నాయి.

     ఒకవేళ నాకు తెలియని మరికొన్ని సనివేశాల్లో ఎక్కడైనా అతిమానుషప్రదర్సన చేసినా ఈ వ్యాసానికి సంబంధించి మాత్రం శ్రీకృష్ణుణ్ణి ఒక మానవమాత్రుడిగానే చూసి ఆతని చారిత్రక నేపధ్యంలో అతని యొక్క వాస్తవమైన స్థానాన్ని అంచనా కట్టడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాను - నేనూ భక్తుణ్ణే, కానీ ఎక్కువ నిజాలు తెలుసుకుంటే భక్తి మరింత పెరుగుతుంది కదా!అక్కడక్కడా కొన్ని భాగాలు మాత్రమే చదివిన తెలివితో ఆలోచించే స్వైరిణి పాదరేణువులకి ముప్పాళ రంగనాయకమ్మ లాంటివాళ్ళు చెప్పేవి నూటికి నూరుపాళ్ళు నిజమేనని అనిపించడం సహజమే!రాముడూ కృష్ణుడూ నాకు నచ్చలేదంటూనే వాళ్ళని పొగుడుతున్న కీర్తనల్ని విని పులకించే దగుల్బాజీతనం ఒకసారి స్మశానంలో మేకు దిగ్గొట్టినంత గట్టిగా పెరిగిపోయాక సిగ్గూశరమూ కూడా వదిలేస్తాడు గాబట్టి ఎన్నిసార్లు చెప్పినా దున్నపోతు మీద వాన కురిసినట్టు చలించని మొండితనం చూపిస్తూ మళ్ళీ మళ్ళీ అవే పనులు చేస్తున్నాడు గానీ అది తన తల్లిని తనే పదిమందిలొ బూతులు తిట్టి ఇంట్లో ఎలాగూ తిండిపెడుతున్నానుగా బయట తిడితే తప్పేంటి అని సమర్ధించుకోవడం లాంటిది - సంస్కారం ఉన్నవాడు ఎవడూ చెయ్యడు!అలాంటివాళ్ళు చెప్పినా వినరు గానీ హిందువుల్లోనే కొంతమంది ఈమధ్యన హేతుబద్ధత పేరుతో వాళ్ళకన్న ఎక్కువ హడావిడి చేస్తున్నారు.

     వాల్మీకి రామాయణంలో ఉన్న తిధుల వర్ణనల్నీ రామసేతు నిర్మాణాల్నీ సాక్ష్యాలు పట్టుకొచ్చి రాముడి చారిత్రకతని నిర్ధారించేసినట్టు పోజులు గొట్టారు.అందులో నేనూ ఇరుక్కుపోయాను.అప్పట్లోనే శ్యామలీయం అదెలా కుదురుతుందని నసిగినట్టు గుర్తు!నిజమే,ఇంతకీ వాళ్లు నిర్ధారించినది రాముడి  కాలం క్రీ.పూ 7,000 అని!కలియుగం 5000 యేళ్ళ క్రితం మహాభారత యుద్ధం పూర్తయిన 30 సంవత్సరాలకి మొదలైందనే లెక్క అప్పటికే ఉంది,అది ద్వాపరం - అప్పుడు కృష్ణుడు ఉన్నాడు,ద్వారక ఉంది.ఒక్కో యుగానికీ లక్ష సంవత్సరాల పైనే వ్యవధిని లెక్క చెప్పినప్పుడు రాముడు కూడా కృష్ణుడి కాలంలో ఎలా ఉంటాడు?వీళ్ళ ఉద్దేశం మంచిదే, ఇవన్నీ పుక్కిటి పురాణాలు, వీటికి చారిత్రక విశ్వసనీయత లేదు అని గోల చేస్తున్న హిందూద్వేషులని నోరు మూయించటం కోసమే చేశారు.కానీ తొందరపడ్దారు,ఇతరులకి ఒక పట్టాన నమ్మశక్యం కాని అధిభౌతికమైన విషయాల్ని ఇతర్లకి నిరూపించి, ఇతర్లని మెప్పించి, ఇతర్ల మీద పెత్తనం చెయ్యడం కోసం తమ బుద్ధినీ సమయాన్నీ ఎక్కువ ఖర్చు చెయ్యడం వల్లనే హిందువులు బలహీనమయ్యారు.ఆధ్యాత్మికపరమైన కల్పనల ప్రభావంతో కాకుండా అప్పటి geopolitical equationsతో చూస్తే కృష్ణుడు నందుని ఇంటికి చేరేవరకు జరిగిన కధ ఇట్లా ఉంటుంది:

"మహారాజా! పరీక్షిత్తు! వివరంగా చెప్తా విను. పూర్వం ఎంతో మంది దానవశ్రేష్టులు భూమి మీద పుట్టి, అధికారాలు చేపట్టి రాజులై భూమిని ఆక్రమించారు. భూదేవి అ భారం మోయలేక బ్రహ్మదేవుడి వద్దకు వెళ్ళి కన్నీరుమున్నీరుగా విలపించింది. బ్రహ్మదేవుడు కరుణతో భూదేవిని ఊరడించి కర్తవ్యం ఆలోచించాడు. భూదేవినీ, దేవతలనూ వెంటపెట్టుకుని విష్ణువును దర్శించడానికి బయలుదేరాడు. పురుషసూక్తం పఠించి అద్భుతమైన సమాధిస్థితిలో ప్రవేశించాడు ఆ ధ్యానంలో ఒక విషయం ఆయనకు వినపడింది. అది విని బ్రహ్మదేవుడు సంతోషంతో ఇలా అన్నాడు.

“దేవతలారా! మీరు అందరూ మీ మీ అంశలతో యాదవ కులంలో భూమి మీద జన్మించండి. లక్ష్మీపతి అయిన విష్ణువు ఆదరంతో వసుదేవుడికి కుమారుడిగా జన్మించి భూభారం అంతా తొలగిస్తాడు.అప్సరలారా! మీరు అందరూ భూమి మీద సుందరమూర్తులై విష్ణువును పూజించడానికి పుట్టండి. విష్ణువు ప్రీతికోసం ఆదిశేషుడు హరికళతో విష్ణుని అన్నగారిగా పుడతాడు.ఈ ప్రపంచం అంతా యోగమాయ యొక్క మాయ చేత మోహం చెందుతూ ఉంటుంది. ఆ యోగమాయ విష్ణువు ఆజ్ఞ ప్రకారం తన అంశతో కార్యనిర్వహణ కోసం భూమిపైన జన్మిస్తుంది.”


ఇలా దేవతలకు చెప్పి వారిని సమాధాన పరచి భూదేవిని ఓదార్చి బ్రహ్మదేవుడు తనలోకానికి వెళ్ళిపోయాడు. భూలోకంలో యాదవ వంశంలో పుట్టిన శూరసేనుడనే రాజు మధురాపురాన్ని రాజధానిగా చేసుకొని మధురకూ శూరసేనమునకూ సంబంధించిన దేశాలు పరిపాలించాడు.ఏ మధురానగరంలో శ్రీమన్నారాయణుడు విలాసంగా విహరించాడో, ఆ మదురానగరం పూర్వకాలంలో యాదవ ప్రభువులు అందరకీ మొదటినుండీ రాజధానిగా ఉండేది."

     కంగారు పడకండి,భాగవతం దశమస్కంధంలో ఇలా మొదలయ్యే కృష్ణుడి కధకి మిగతా అన్ని పురాణాలలోనూ ఉన్న రిఫరెన్సులు తిరగేస్తే అప్పటి political equations ఇలా ఉంటాయి:యదు వంశం అనేది ఒకె మూస కాదు,అనేక గణాల కలయిక.రఘువంశం కధలో మనకి రఘు మహారాజుకి పిల్లలు లేరు,ఒక ఋషి దగిర కొంతకాలం ఉండి ఆయనకి సేవలు చేశాడు,ఒక అరోజున తను రక్షిస్తున్న్న ఆలమందలో ఒక ఆవుని ఒక సింహం చంపబోతుంటే నన్ను తినమన్నాదు,ఆ సింహం మామూలు సింహం కాదు - దివ్యపురుషుడు,ఒక ఆవు కోసం తన ప్రాణాలని సమర్పించడానికి సిద్ధపడిన అతని ధర్మదీక్షకి దేవతలు సంతోషించి ఆయనకి పిల్లలు పుట్టేటట్టు చేశారు అని చెప్పే కధలే కనబడుతాయి.అంతకుముందు కూడా అలాంటి ఘనకార్యాలు చాలామంది చేశారు - వంశస్థాపనకి రఘు మహారాజు యొక్క ప్రత్యేకత యేమిటి?అంతవరకు యుద్ధాలలో ఇతరుల్ని గెల్చినవాళ్ళు ఓడిపోయినవాళ్లని సామంతుల హోదా ఇచ్చి సరిపెడితే రఘువు తన స్వజనపు హోదా ఇచ్చి ఒకే కుటుబం చేశాడు.అంటే, రఘువు కాలం వరకు ఆయా రాజుల ఇంత్లో పుట్టిన శిశువులు వేరువేరు వంశాలకి చెందినవాళ్ళు అయితే రఘువు కాలం తర్వాత వాళ్ళు రఘువంశంలో  కలిసిపోయారన్నమాట. ఇది కలహాలను తగించుకోవడానికి అప్పటి రాజులు చేసుకున్న ఏర్పాటు.

     యదువంశం కూడా అలా ఏర్పడిందే.బ్రాహ్మణులకి వారి గోత్రాలకి మూలపురుషులు వైదిక ఋషులు అయినట్టు ఇతరులకి వారి గోత్రాల మూలపురుషులు రాజులూ వీరులూ అవుతారు.పై స్థాయిలో గోత్రం ఒకటే గానీ కింది స్థాయిలో శాఖలు వస్తాయి.అలాంటి భోజ,అంధక,చేది,వృష్ణినే యాదవ శాఖల కన్నిటికీ ఇప్పటి republican model వంటిది మధుర రాజధాని అయిన శౌరసేని రాజ్యం.మన కధాకాలానికి అంధక శాఖకి పెద్ద అయిన ఉగ్రసేనుడు అన్ని యాదవ శాఖలకీ సామ్రాట్టుగా ఏన్నికయ్యాడు.ఇతని కొడుకే కంసుడు, మగధ రాజైన జరాసంధుడి ఇద్దరు కూతుళ్ళని పెళ్ళి చేసుకుని వైవాహిక రాజకీయాల ద్వారా భావి సామ్రాట్టు హోదాకి మద్దతుదారుల సంఖ్యని పెంచుకున్నాడు.అయితే, ఉగ్రసేనుడి మేనకోడలు దేవకిని వృష్ణి గణానికి చెందిన శూరసేనుడి కొడుకు వసుదేవుడికి ఇచ్చి పెళ్లి చెయ్యటంతో కంసుడికి గట్టి పోటీ వచ్చింది!

     మేనకోడలిని చేసుకున్న రక్తసంబంధం వసుదేవుదికి ఎకాఎకిన రాజ్యార్హత తీసుకురాదు గానీ వసుదేవుడికి popularity పెరిగితే మాత్రం కంసుడి మద్దతు ఓట్లు తగ్గి త్రాసు ఉగ్రసేనుడి తదనంతరం వసుదేవుడి వైపుకి ముగ్గు చూపుతుంది కదా,ఈ రాజకీయపరమైన కారణాలతోనే కంసుడు దేవకీ వసుదేవుల్ని ఖైదు చేశాడు.అయితే,వాళ్లు ఒంటరివాళ్ళు కారు, గోకుల నందుడు అతనికి మిత్రుడు,వసుదేవుడి పాప్యులారిటీయే కంసుడి అసూయకి కారణం కాబట్టి మిత్రులు చాలామంది ఉండి ఉంటారు.మనకి కధలో చెబుతున్నట్టు దేవకీ వసుదేవులు ఒంటరులై ఖైదులో ఉండి అలమటిస్తుంటే బయట వాళ్ళ కొడుకుని కంసుడికి దొరక్కుండా అన్నేళ్ళు కాపాడటం లాంటి అద్భుతాలు జరిగే ఆస్కారం లేదు.

     తెలుగు భాగవతం వ్యాస భాగవతానికి మక్కీకి మక్కీ అనువాదం కాదు,ఉన్నవి కొన్ని వదిలెయ్యమూ లేనివి కొన్ని చేర్చడమూ జరిగిన స్వతంత్ర రచన!అయినా, నందుడు వసుదేవుణ్ణి కలిసిన సన్నివేశాలు రెండింటిలోనూ ఉన్నాయి,అంటే అవి ప్రముఖమైన సన్నివేశాలే గద. మరి వాటి వల్ల ఏమి తెలుస్తుంది?కంసుడికి గిట్టని వసుదేవుణ్ణి జైలులో కలిసి మాట్లాడటానికి వసుదేవుడి మీద అభిమానంతో పాటు కంసుణ్ణి లెక్కచెయ్యని ధీమా కూడా ఉండాలి గదా!నందుడు కంసుడి అధీనంలో లేడు గనకనే కృష్ణుణ్ణి చంపటానికి వాళ్ళనీ వీళ్ళనీ రహస్యంగా పంపించాల్సి వచ్చింది కంసుడికి, అవునా?చిన్ననాడు అతనికి తప్పిన ఆపదలలో కొన్ని అతని సొంత తెలివి వల్లనూ కొన్ని అతన్ని రక్షించడం కోసం నియోగించబడినవాళ్ళ వల్లనూ జరిగి ఉండవచ్చు,ఈ రమ్యమైన కల్పనల వెనక ఉన్న అసలైన సనివేశాల్ని ఈనాడు మనం వూహించలేము,కానీ ఆ వయస్సులోనే వయసుకు మించిన అసమాన ప్రతిభా విశేషాలను ప్రదర్శించి ఉండాలి!స్వయంవ్యక్తమైన ప్రతిభ లేనివాడు ఎంతమంది ఎన్నివిధాల ఆకాశాని కెత్తినా వాటికి న్యాయం చెయ్యలెడు.

     అతని ప్రరర్తనలోని అతి ముఖ్యమైన విశేషం యోగసాధనలో అంతకు ముందు గానీ ఆ తర్వాత గానీ ఎవరూ చేరుకోని యెత్తుకి అతి తేలికగా చేరుకోగలగడమే!ఇవ్వాళ మనం చూస్తున్న ఆసనాలు వేసి ప్రక్రియలు పాటించి చేసేవి కేవలం శరీరాన్ని ధృఢంగా ఉంచుకోవడానికీ మనస్సుని ప్రశాంతంగా ఉంచుకోవడానికీ మాత్రమే పనికి వస్తాయి.ఈ రెండింటితోనూ మామూలు వాళ్ళు తమ జీవితాలను ప్రశాంతమైన స్థితిలో ఎక్కువ కాలం జీవించవచ్చు - నాకు నడ్డి వంగదు సగమే చేస్తాననే బద్ధకమూ,నేను సాయిబుని కాబట్టి "ఓం" అనను అనే రెటమతపు తెలివీ లేకపోతే.కానీ ప్రాచీన భారత యోగులు వీటితో ఆగలేదు, అంతకు మించిన అద్భుతాలను కూడా సాధించారు.అణిమ, గరిమ లాంటి సిద్ధులు భౌతిక నియమాలకి విరుద్ధమైనవి కావు.అవి విశ్వంలో ఉన్న కొలతలను గురించి తెలుసుకుని ఆ నియమాల్ని కొంచెం వంచి తమకి కావలసిన ఫలితాన్ని సిద్ధింపజేసుకోవడం.

     శాస్త్రీయమైన ఉద్ఘాటన ఏదీ కూడా నేను చెప్పాను,మీరు నమ్మాలి అనేటట్టు చెయ్యకూడదు.సాక్ష్యాలూ,ఆధారాలూ అన్నీ చూపించాలి.చూపించే సాక్ష్యాలు కూడా నీకు అనుకూలమైనవి మాత్రమే చూపించి వూరుకోవడం కూడా తప్పే,అవి నిజమా కాదా అనేది ఎదటివాళ్ళు ఒప్పుకుంటేనే వాటికీ నీకూ గౌరవం.ముఖ్యంగా మ్యాధమెటికల్ వయబిలిటీ లేనపుడు నువ్వు చెప్పింది డాం షిట్ అనడానికి ఒక క్షణం పట్టదు - హిందువులు ప్రశ్నలకి ఏనాడూ భయపడ లేదు, సాక్ష్యాధారాలు చూపించి హేతుబద్ధమైన వాదనలతోనే గెలుస్తున్నారు, ఈ ఏడుపులన్నీ యాడవలేకనే రియలిండియన్ మోడరేషన్ ఎత్తేస్తే బూతుల పాండిత్యం చూపించడానికే  ఉవ్విళ్ళూరుతున్నాడు తప్ప సాక్ష్యాలు చూపించే సాహసం చెయ్యడం లేదు, ఆర్యద్రవిడసిద్ధాంతం గతి అలాగే అయింది. ఇవ్వాళ్టి హిందూద్వేషుల పరిస్థితి రేపటికి అలాగే అవుతుంది - తధాస్తు!

     ఇప్పటి సైంటిఫిక్ నాలెడ్జి కేవలం 10 కొలతలని మాత్రమే అర్ధం చేసుకోగలుగుతున్నది.ఆధునికులు నిర్ధారించిన ఈ కొలతల విషయంలో కూడా కొందరు 8 కొలతలే ఉన్నాయన్నారు, కొందరు 12  అన్నారు, చివరాఖరికి 10కి లిస్టు ఫైనల్ అయ్యింది - ప్రస్తుతానికి మాత్రమే!మన ప్రాచీనులు మాత్రం 8X8=64 కొలతల్ని గురించి చెప్పారు.కొలతలకి ఆధునిక శాస్త్రజ్ఞులు చేసిన విభజనని scalar classification అంటారు,అంటే ఈ పదింటిదీ ఒకే లెవెల్.కానీ ప్రాచీనులు చేసినది matrix విభజన,అంటే ఇవ్వాళ ఇంజనీరింగ్ మ్యాథమాటిక్సులో వచ్చే multi-dimensional array అమరికతో చెప్పారు.ప్రతిదాని గురించీ వివరంగానే చెప్పారు గానీ వీటిని సాధించడం మాత్రం కష్టమే!ఇప్పటి సైన్సు ద్వారా గాల్లో ఎగరడానికి ఎంత ఖర్చవుతున్నది?ఎన్ని ఏర్పాట్లు!జాగ్రత్తల సంగతేమిటి - ఎక్కడ తేడా వచ్చినా ఢమాల్, కదా!సిద్ధులు కూడా అంతే.

     ప్రాచీనులు చెప్పిన ఈ శక్తులు ఉన్నాయా అని నిలదీస్తేనూ ఇవన్నీ గాలికబుర్లని కొట్టిపారేస్తేనూ ఇన్నాళ్ళూ తెల్లమొహం వెయ్యాల్సి వచ్చేది,కానీ ఒక ఉద్దండపిండం 70 ఏళ్ళ నుంచి తిండి తినకుండా చెట్టులా స్వయంపోషకంగా బతికేస్తున్నాడు.మాయా, మోసం, గాలీ, ఏదీ కాదు - డాక్టర్లు సీసీ కెమెరాలు పెట్టి చూశారు, నిజమేనని నిర్ధారించారు!ఈ 64 సిద్ధుల్లో ఒక్కొక్కట్ సాధించడానికే ఎంతో ప్రతిభ కావాలి, అదృష్టం కూడా తోడవ్వాలి.సిద్ధుడు, యోగి, అవధూత, హంస, సంకల్పసిద్ధుడు, పరమహంస, యోగీశ్వరుడు - ఇవి కేవలం పిలుపులు కావు - వాళ్ళు సాధించిన స్థాయిని తెలిపే బిరుదులు.మొత్తం సనాతన ధార్మిక సాహిత్యంలో యోగీశ్వరుడు అని పిలిపించుకున్నవారు ఇద్దరే ఉన్నారు - ఒకరు కైలాసవాసుడైన పరమశివుడూ ఇంకొకరు  ద్వారకావాసుడైన మన కధానాయకుడూ.

     హైందవద్వేషులు వాళ్ళ అర్ధపాండిత్యంతో "ఎవడిష్టం వచ్చింది వాడు రాసేశాడు, ఇవన్నీ తాడూ బొంగరం లేని పిచ్చి కధలు - వీటిని నమ్ముతున్న హిందువులు పిచ్చివాళ్ళు!" అని హడావిడి చేస్తారు గానీ ఇంత విస్తారమైన సాహిత్యంలో ఏ విషయం ఎన్నిచోట్ల ప్రస్తావించబడినా వాటిమధ్యన ఒక ఖచ్చితమైన సంబంధం ఉంటుంది - ఏకం సత్ విప్రాని బహుధా వదంతి అన్నది సనాతన ధర్మ చెబుతున్న నగ్నసత్యం!.వీళ్ళు అనుకుంటున్నట్టు కాలాలు దాటి నిలబడిన ఏ సాహిత్యరూపమూ ఒక వ్యక్తి రాసీ రాయగానే జనం నెత్తిన పెట్టుకుని పూజించడం జరగలేదు.ప్రతి కాలంలోనూ విమర్శకులు ఉంటారు, ప్రతికక్షులు కూడా ఉంటారు, వాగ్వాదాలు ఉంటాయి, కక్ష గట్టి గ్రంధాల్ని తగలబెట్టడం లాంటివి కూడా జరిగాయి - ఇన్నింటిని దాటుకుని నిలబడటం వాటిలో ప్రజలకి ప్రయోజనంతో కూడిన ఆత్మీయమైన విషయాలు ఉండటం వల్లనే సాధ్యపడింది!

     భూమిమీద నడయాడిన వారిలో శ్రీకృష్ణుడికి ఒక్కడికే యోగీశ్వరుడనే బిరుదు రావడం యాదృఛ్చికం కాదు,ఈ యోగసాధనలో అతడు ఇతరులకన్న అధికమైన స్థాయిని చేరుకోవడమే అతని ఆధిక్యతకి కారణం.విశ్వరూప సందర్శనం కాక అతడు రెండుసార్లు చనిపోయినవాళ్లని బ్రతికించాడు.ఇది కూడా సనాతన ధార్మిక సాహిత్యంలో శ్రీకృష్ణుడికి తప్ప మరెవరికీ సాధ్యం కాలేదు.శ్రీకృష్ణుడి యోగీశ్వరత్వం అప్పటివరకు ఆటపాటలతో గడిపేసిన బృందావన విహారి అక్రూరుడు విషయం వివరించగానే లాస్యం నుంచి రౌద్రానికి మారి గోపీజనమానసచోరుడైన శృంగారమూర్తి రూపాన్ని వదిలి శాత్రవజనభయంకరుడైన రాజసమూర్తి రూపాన్ని అలవోకగా ధరించి అసదృశంగా మెప్పించడంలోనే తెలుస్తుంది.ఈ రెండు దశల్లోనూ అతడు ఏ పని చేసినా అతని స్వార్ధప్రయోజానం కన్న ఇతరుల ఆనందమే ఎక్కువ ఉండటం అతన్ని అందరూ అభిమానించేలా చేసింది!

     శ్రీకృష్ణుడు కల్పితపాత్ర అయితే రచయిత విమర్శకులతో జరిగే వాదోపవాదాలలో తను సృష్టించిన పాత్రని సమర్ధించుకోవటం ద్వారానే ఆ పాత్రకి తను ఇచ్చిన ప్రత్యేకతను నిలబెట్టుకోగలడు!శ్రీకృష్ణుడు యదార్ధవ్యక్తి అయితే సమకాలీనుల మధ్యన జరిగిన సంఘర్షణలో పోషించిన పాత్రని సర్వులూ ఏకగ్రీవంగా కీర్తించడం ద్వారానే అంతటి స్థాయిలో కీర్తిప్రతిష్ఠలను సాధించగలడు - మరో విధమైన పద్ధతిలో వ్యక్తులు గానీ రచనలు గానీ కాలాలు దాటి నిలబడటం అసాధ్యం!దశమ స్లంధంలో విస్తరించి చెప్పే కధని నవమ స్కంధంలో పోతన గారు ప్రస్తావన చేస్తూ ఒకే ఒక సీసపద్యంలో శ్రీకృష్ణుడి జీవితం మొత్తాన్ని రేఖామాత్రంగా చూపించారు:

9-731-సీ.
  జనకుని గృహమున జన్మించి మందలోఁ; 
                                              బెరిఁగి శత్రులనెల్లఁ బీఁచ మడఁచి

                                              పెక్కండ్రు భార్యలఁ బెండ్లియై సుతశతం; 
                                              బులఁ గాంచి తను నాదిపురుషుఁ గూర్చి 

                                              క్రతువులు పెక్కులు గావించి పాండవ; 
                                              కౌరవులకు నంతఁ గలహ మయిన

                                              నందఱ సమయించి యర్జును గెలిపించి; 
                                              యుద్ధవునకుఁ దత్త్వ మొప్పఁ జెప్పి

9-731.1-ఆ.
                                               మగధ పాండవ సృంజయ మధు దశార్హ
                                               భోజ వృష్ణ్యంధకాది సంపూజ్యుఁ డగుచు
                                               నుర్విభరము నివారించి, యుండ నొల్ల
                                               కా మహామూర్తి నిజమూర్తి యందుఁ బొందె.

     తన భావి అధికారానికి అడ్డమొస్తున్నాడని కంసుడు వసుదేవుణ్ణి ఖైదు చేశాడు.తర్వాత తరంలో తనకీ తన కొడుకులకీ ఆడ్డం వచ్చే ప్రమాదం ఉంది గాబట్టి వసుదేవుడి వారసుణ్ణి చంపించడానికి అనేక రకాల కుట్రలు చేశాడు.ఆ కుర్రాళ్ళు వాళ్ళ మిత్రుల సాయంతో క్షేమంగా పెరిగి యవ్వనవంతూలయ్యారు.తమ జన్మకారణం తెలిశాక కంసుణ్ణి చంపి తమ తండ్రిని విడుదల చెయ్యడం వాళ ధర్మం.వాళ్ళు అదే చేశారు.



     కంసుడి భయంతో నందగోకులానికి తరలించకుండా ఉంటే అష్టైశ్వర్యాలతో తులతూగుతూ పెరగాల్సిన బలరామ కృష్ణులు ఎలా బతికారో తెలుసుకుంటే లక్షల కొద్దీ జీతాలు వచ్చే ప్రభుత్వోద్యోగాలు చెయ్యడంలోనే కాదు ఆవుల్ని కాయడంలో కూడా ఇంత గొప్పదనం ఉందా అని ఆశ్చర్యం వేస్తుంది!
10.1-455-వ.
     ఒకరోజు బలరామకృష్ణులు గోపబాలురు అందరూ కలసి వనభోజనాలు చేయాలని సరదాపడ్డారు. ప్రొద్దుటే లేచి గబగబ తమ ఇంటి లేగదూడలను బయటకి తొలుకుని వచ్చారు. అందమైన కొమ్మూబూరలను పూరించి ఊదగానే మిగిలిన గోపకుమారులు అందరూ మేల్కొన్నారు. చల్దిఅన్నం కావడులను భుజాలకు తగిలించుకున్నారు.తల్లులు సిద్ధం చేసి ఉంచిన రకరకాల పిండివంటలు మూటలు కట్టుకున్నారు. కాళ్లకు చెప్పులు చేతికి కఱ్ఱలు ధరించారు. లెక్కపెట్టడానికికూడా కష్టం అనిపించే తమతమ లేగల మందలను “హెహెయ్” అనే కేకలతో తోలుకుంటూ బయలుదేరారు.పరుగులతో ఆయాసపడుతూ అడవిలో ప్రవేశించారు. 

     బంగారు మణిభూషణాలు ధరించి ఉన్నా పూలను చివుళ్ళను చిన్నచిన్న పండ్లను అలంకారాలుగా ధరించారు. కొమ్ముబూరాలు పూరిస్తూ; పిల్లనగ్రోవులు ఊదుతూ; తుమ్మెదల తోపాటు ఝమ్మని పాడుతూ;నెమళ్ళతో సమానంగా నాట్యంచేస్తూ; కోకిలలను మిగిలిన పక్షులను అనుకరిస్తూ; చిలుకలతో పాటు అరుస్తూ కేరింతలు కొట్టారు; పైన పక్షులు ఎగురుతుంటే వాటి నీడలతో పాటు తామూ పరిగెత్తారు; జలజలపారే సెలయేళ్ళను చెంగున దూకారు;హంసలను అనుసరిస్తూ వెళ్ళారు; కొంగల తోపాటు ఒంటికాలిపై నిలపడ్డారు; బెగ్గురు పక్షులను తరమితరిమి కొట్టారు; గోతులలో దాక్కున్నారు; తీగల ఊయ లూగేరు; దూరాలకు పరుగు పందాలు వేసుకున్నారు; కోతులతో చెట్లు ఎక్కారు; పండ్లుతిని వాటి రసాలకు పరవశించిపోయారు; కుప్పించి దూకి తమ నీడలను చూసి నవ్వుకున్నారు; ఒకరితో ఒకరు పోట్లాడుకున్నారు; అలా కేరింతలు కొడుతూ ఎన్నో రకాల ఆటలు ఆడుకున్నారు.

10.1-456-క.
ఒకనొకని చల్దికావిడి
నొకఁ డొకఁ డడకించి దాఁచు; నొకఁ డొకఁ డది వే
ఱొక డొకని మొఱఁగికొని చను
నొక డొకఁ డది దెచ్చి యిచ్చు నుర్వీనాథా!
     ఒకతని చల్ది కావిడి మరొకతను అదిలించి లాక్కొని దాచేసాడు. ఇంకొకతను మరొకని అడ్డుపెట్టుకొని తీసుకుపోయాడు. మరింకొకతను ఆ కావిడిని తీసుకొచ్చి యిచ్చేసాడు.

10.1-457-క.
ఒక్కఁడు మున్నేమఱి చన
నొక్కఁడు బలుబొబ్బ వెట్టు నులికిపడన్; వే
ఱొక్కఁడు మిట్టి తటాలున
నొక్కని కనుదోయి మూయు నొక్కఁడు నగఁగన్.
     పరధ్యానంగా ఒక గోపకుమారుడు ముందు నడుస్తుంటే గమనించినవాడు, అత నులిక్కిపడేలా పెనుబొబ్బ పెట్టాడు. ఒక గోపడు మరొకని కళ్ళు వెనకనించి తటాలున మూసాడు. అది చూసి ఇంకొకడు పకపక నవ్వుతున్నాడు.

10.1-458-క.
తీపుగల కజ్జ మన్యుఁడు
కోపింపఁగ నొడిసి పుచ్చుకొని త్రోపాడం
బైపడి యది గొని యొక్కఁడు 
క్రేపులలో నిట్టునట్టుఁ గికురించు నృపా!
     తియ్యటి పిండివంట ఒకడి చేతిలోంచి మరొకడు లాక్కుని పారిపోతున్నాడు. మొదటి వాడు ఉడుక్కున్నాడు. ఇంతలో ఇంకొకడు దానిని లాక్కుని పోయి, దూడల మధ్య అటు యిటు పరిగెడుతు ఏడిపించసాగాడు.

10.1-459-క.
వనజాక్షుఁడు ము న్నరిగిన
మునుపడఁగా నతని నేనె ముట్టెద ననుచుం
జని మునుముట్టనివానిన్
మునుముట్టినవాఁడు నవ్వు మొనసి నరేంద్రా!
     కృష్ణుడు ముందు వెళ్తుంటే, ఇద్దరు బాలకులు కృష్ణుణ్ణి “నేనే ముందు ముట్టుకుంటాను” అంటూ పరుగు లెత్తారు. ముందు ముట్టుకోగలిగినవాడు ముట్టుకోలేనివాడిని చూసి పకపక నవ్వాడు.

10.1-460-వ.
ఇలా కృష్ణుని సహచరంతో గోపబాలలు. . .

10.1-461-ఉ.
ఎన్నఁడునైన యోగివిభు లెవ్వని పాదపరాగ మింతయుం
గన్నులఁగాన రట్టి హరిఁ గౌఁగిఁటఁ జేర్చుచుఁ జెట్టఁ బట్టుచుం
దన్నుచు గ్రుద్దుచున్ నగుచుఁ దద్దయుఁ బైఁపడి కూడి యాడుచుం
మన్నన జేయు వల్లవకుమారుల భాగ్యము లింత యొప్పునే?
     మహాయోగులు కూడా ఏ పరమపురుషుని పాదపద్మాల ధూళి కొంచెం కూడా చూడను కూడా చూడలేరో, అంతటి వాడు అయిన కృష్ణునితో గోపబాలకులు కలిసి మెలసి ఆడుకున్నారు. అతడిని కౌగిలించుకుంటూ, అతనితో చెట్టపట్టాలు పట్టి తిరుగుతూ, తన్నుతూ, గ్రుద్దుతూ, హాస్యాలాడుతూ, మీదపడుతూ, కలసి ఆడుకుంటూ ప్రేమిస్తున్నారు. చెప్పలే నంతటిది కదా ఈ గోపబాలకుల భాగ్యం.

10.1-462-క.
విందులకును బ్రహ్మసుఖా
నందం బై భక్తగణమునకు దైవత మై
మందులకు బాలుఁ డగు హరి
పొందుఁ గనిరి గొల్ల; లిట్టి పుణ్యులు గలరే?
     జ్ఞానులకు బ్రహ్మానంద స్వరూపుడూ, భక్తులకు ఆరాధ్య దైవమూ అయిన ఆ భగవంతుడు; అజ్ఞానులకు బాలుని వలె కనిపిస్తున్నాడు. ఆయన ఎవరు ఏ విధంగా భావిస్తే ఆ విధంగా అనుగ్రహించేవాడు. అటువంటి కృష్ణుని సాన్నిధ్యాన్ని ఆ గోపాలకులు పొందారు. ఆహ! ఇంతటి పుణ్యాత్ములు ఎక్కడైనా ఉన్నారా!

     సాధారణంగా ఇటువంటి జీవితంలో ఆనందం పొందేవాళ్ళు వీటికి భిన్నమయిన రాజ్యతంత్రాలలో ఎక్కువకాలం గడపలేరు,రాజ్యతంత్రం మీద ఆసక్తి ఉన్నవాళ్ళు ఈ రకమయిన జీవితాన్ని ఆస్వాదించలేరు - ఈ రెండు రకాల జీవితరంగాలూ అంత భిన్నమైనవి.పైకి స్వేచ్చాశృంగారంలా కనిపించే ఆ రకమయిన జీవితంలో తలబంటి ముణిగినట్లు నటించి గోపగోపీజనసమూహాన్ని ఎంత సంతోషపెట్టాడో దివ్యదర్సనాలను అనుగ్రహించి అక్రూరాది సాధుజనుల్ని అంత సంతోషపెట్టాడు, రాజ్యలాభాన్నీ సంపదల్నీ కోరుకున్నవాళ్ళని వాటిని అమర్చిపెట్టడంతో సంతోషపెట్టాడు - తను మాత్రం వీటి పట్ల వ్యామోహాన్ని ప్రదర్శించ లేదు!

     బలరామ కృష్ణులని రధం ఎక్కించుకుని మధురకి తీసుకెళ్ళే దారిలో సంధ్య వార్చుకోవడానికి ఆగుతాడు.తీరా అంజలి ఘటించి నమస్కారం పొర్తయ్యాక కళ్ళు తెరిచి చూసతె నదీజలాల మీద తేలియాడుతూ కనిపించేసరికి కంగారుపడి రధం వైపు చూస్తే రధంలో కూర్చున్నవాళ్ళు అక్కదే ఉన్నారు.అక్రూరుడికి తత్త్వం బోధపడి ఆ జ్ఞానమూ భక్తీ పెనవేసుకున్న హృదయం నుంచి మానినీచోరదండకం స్వాదురసప్రవాహమై ఉప్పొంగి పొరలింది.

10.1-1236-దం.
శ్రీమానినీమానచోరా!శుభాకార!వీరా!జగద్ధేతుహేతుప్రకారా!సమస్తంబు నస్తంగతంబై మహాలోలకల్లోల మాలాకులాభీల పాథోనిధిం గూలఁగా బాలకేళీగతిం దేలి నారాయణాఖ్యం బటుఖ్యాతిఁ శోభిల్లు నీ నాభికంజంబులో లోకపుంజంబులం బన్ను విన్నాణియై మన్న యాబమ్మ యుత్పన్నుఁ డయ్యెం గదా పావకాకాశవాతావనీ వార్యహంకార మాయామహామానసాదుల్ హృషీకాదులున్ లోకముల్ లోకబీజంబులున్ నిత్యసందోహమై నీ మహాదేహమం దుల్లసించున్; వసించున్; నశించున్; జడత్వంబు లేకాత్మయై యొప్పు నీ యొప్పిదం బెల్లనో చెల్ల; చెల్లన్ విచారింపఁ దారెంత;వారెంత వారైన మాయాదులా మాయతోఁ గూడి క్రీడించు లోకాను సంధాతయౌ ధాత నిర్ణేతయే?నీ కళారాశికిం గొంద ఱంభోజ గర్భాదు లధ్యాత్మ లందున్న శేషాధి భూతంబు లందున్న నేకాధి దైవంబు లందున్ సదా సాక్షివై యుందు వంచుం దదంతర్గత జ్యోతి వీశుండ వంచుం ద్రయీపద్ధతిం గొంద ఱింద్రాది దేవాభి దానంబులన్, నిక్క మొక్కండ వంచున్ మఱిం గొంద ఱారూఢ కర్మంబులం ద్రెంచి సంసారముం ద్రుంచి సన్యస్తులై మించి విజ్ఞాన చక్షుండ వంచున్, మఱిం బాంచరాత్రానుసారంబునం దన్మయత్వంబుతోఁ గొందఱీ వాత్మ వంచున్, మఱిం గొందఱా వాసుదేవాది భేదంబులన్ నల్వురై చెల్వు బాటింతు వంచున్; మఱిన్ నీవు నారాయణాఖ్యుండ వంచున్; శివాఖ్యుండ వంచున్; మఱిం బెక్కు మార్గంబులన్ నిన్ను నగ్గింతు; రెగ్గేమి? యేఱుల్ పయోరాశినే రాసులై కూడు క్రీడన్ విశేషంబు లెల్లన్ విశేషంబులై డింది నీయం దనూనంబు లీనంబులౌ; నేక రాకేందు బింబంబు కుంభాంతరంభంబులం బింబితంబైన వేఱున్నదే?యెన్ననేలా ఘటాంతర్గతాకాశముల్ దద్ఘటాంతంబులం దేకమౌ రేఖ లోకావధిన్ వీకనే పోకలం బోక; యేకాకివై యుండు; దీశా! కృశానుండు నెమ్మోము, సోముండు భానుండు కన్నుల్ దిశల్ కర్ణముల్ భూమి పాదంబు లంభోనిధుల్ గుక్షి, శల్యంబు లద్రుల్, లతాసాలముల్ రోమముల్, గాలి ప్రాణంబు, బాహుల్ సురేంద్రుల్, ఘనంబుల్ కచంబుల్, నభోవీధి నాభిప్రదేశంబు, రేలుంబగళ్ళున్ నిమేషంబు, లంభోజగర్భుండు గుహ్యంబు, వర్షంబు వీర్యంబు, నాకంబు మూర్ధంబుగా నేకమై యున్న నీమేని దండం బయోజాత గర్భాండముల్ మండితోదుంబరానోకహానేక శాఖా ఫలాపూరి తానంత జంతు ప్రకాండంబు లీలం బ్రసిద్ధోదరాశిస్థ జంతుప్రకారంబుగా నిండి యుండున్; మహారూప! నీ రూపముల్ వెగ్గలం బుగ్గడింపన్; లయాంభోధిలో మీనుమేనన్ విరోధిన్ నిరోధించి సాధించి మున్ వేధకున్ వేదరాశిం బ్రసాదింపవే; ద్రుంపవే కైటభశ్రీమధుం జక్రివై మొత్తవే; యెత్తవే మందరాగంబు రాగంబుతోఁ గూర్మలీలా పరిష్పందివై పందివై మేదినిన్ మీదికిం ద్రోచి దోషాచరుం గొమ్ములన్ నిమ్ములం జిమ్ముచుం గ్రువ్వవే త్రెవ్వవే ఘోరవైరిన్ నృసింహుండవై దండివై, దండి వైరోచనిం జూచి యాచింపవే, పెంపవే మేను బ్రహ్మాండము న్నిండఁ, బాఱుండవై రాజకోటిన్ విపాటింపవే, రాజవై రాజబింబాస్యకై దుర్మదారిన్ విదారింపవే నొంపవే క్రూరులన్ వాసుదేవాది రూపంబులన్, శుద్ధ బుద్ధుండవై వైరిదా రాంతరంగంబులన్నంతరంగంబులుంగాఁ గరంగింపవే పెంపు దీపింపవే కల్కిమూర్తిం బ్రవర్తించు నిన్నెన్న నేనెవ్వఁడన్ నన్ను మాయావిపన్నున్ విషణ్ణుం బ్రపన్నుం బ్రసన్నుండవై ఖిన్నతం బాపి మన్నింపవే పన్నగాధీశతల్పా! కృపాకల్ప! వందారుకల్పా! నమస్తే నమస్తే నమస్తే నమః.

     ఎంత చెట్టు కంత గాలి అన్నట్టు కొంతసేపటికి నటుడు తన పాత్ర పోషణ అయ్యాక తెరమరుగైనట్లు, తిరిగి దానిని మరగుపరచి భగవంతుడు అంతర్ధానం అయిపోయాడు. అక్రూరుడు నీటి నుండి బయటకొచ్చి ఆశ్చర్యపోతూ వచ్చి రథాన్ని అధిరోహించాడు. అప్పుడు కృష్ణుడు అతనితో ఏమీ ఎరగనట్టు ఇలా అన్నాడు.

10.1-1239-క.
“జలములు చేరువ నున్నవి
తలపోయఁగ నీవు పోయి తడ వయ్యె; నదీ
జలముల నభమున ధరణిం
గలుగని చోద్యములు నీకుఁ గానంబడెనే?"
     “నీళ్ళు దగ్గరలోనే ఉన్నాయి కదా. నీవు స్నానానికి వెళ్ళి చాలా సేపయింది. ఆకాశంలోనూ, భూమిలోనూ లేని వింతలేమైనా నదీజలాలలో కాని కన్పించాయా?”

     భక్తుడని కూడా చూడకుండా ఏమి వెటకారం?అక్రూరుడికి మాత్రం నవ్వు రాదా!తను కూడా నవ్వుతూనే జవాబు చెప్పాడు.
10.1-1241-క.
"నీలోన లేని చోద్యము
లే లోకములందుఁ జెప్ప రీశ్వర! నీటన్
నేలన్ నింగిని దిక్కుల;
నీలో చోద్యంబు లెల్ల నెగడు మహాత్మా!"
     “స్వామీ నీలో లేని వింతలు ఏ లోకాలలోనైనా ఉంటాయని పెద్దలు చెప్పలేదు. ఇక నీటిలో, నేలలో, నింగిలో ఉంటాయా? మహాత్మా! సర్వదిక్కులలోని విచిత్రాలన్నీ నీలోనే ఉన్నాయి కదా.”

     మధుర చేరాక తను రాజుగారి చాకలిననే అహంకారంతో ఎంతో మర్యాదగా వస్త్రాల నడిగినందుకే "ఎట్టెట్రా? మనుజేంద్రు చేలములు మీ కీఁ బాడియే? మీరలుం గట్టం బోలుదురే? పయో ఘృత దధి గ్రాసంబులన్ మత్తులై యిట్టాడం జనెఁగాక గొల్లలకు మీ కెబ్బంగి నోరాడెడిన్; గట్టా! ప్రాణముఁ గోలుపోయెదు సుమీ కంసోద్ధతిన్ బాలకా!మా రాజుసొమ్ముఁ గైకొననే రాజులు వెఱతు; రింత యెల్లిదమే; నీకీ రాజరాజగృహమున నీ రాజసమేల? గొల్ల! యేగుము తలఁగన్." అని విర్రవీగిన గర్విష్ఠిని ఒక్క గుద్దుతో చంపడం దగ్గిర్నుంచి చాణూరముష్టికులని ఏమాత్రం అలసట లేకుండా చంపటం మీదుగా నడిచిన కధ కంసవధతో ముగిసిపోవడానికి పట్టిన సమయం చాలా తక్కువ - బహుశా ఒక రోజు కావచ్చు!

     కంసుణ్ణి చంపి ఉగ్రసేనుణ్ణి మళ్ళీ రాజుని చేశాడు.కానీ అంతటితో కృష్ణుడి కధ Once upon a time there was a handsome price and he loved a shepherd girlతో మొదలై..and they lived happily ever after అన్నట్టుగా ముగిసిపోలేదు.తన అల్లుణ్ణి చంపినందుకు జరాసంధుడు తన మిత్ర సామంత సేనాసమొహాన్ని కూడగట్టుకుని వచ్చి మధురని అష్టదిగ్బంధనం చేశాడు.శ్రీకృష్ణుడు చేసిన అతి తక్కువ యుద్ధాలలో మొదటిది ఇదే, మహాబలవంతుడైన జరాసంధుణ్ణి గెలవటం కష్టమే అయినా సాధించారు.

10.1-1577-ఉ.
కుంఠితులై పరుల్ బెగడ ఘోరబలుండు బలుండు వాని సో
ల్లుంఠము లాడుచుం దిగిచి లోకభయంకరమైన ముష్టిచేఁ
గంఠగతాసుఁ జేసి తమకంబున మొత్తఁగ భూభరక్షయో
త్కంఠుఁడు చక్రి మీఁదెఱిఁగి కార్యము గల్దని మాన్పి యిట్లనున్.
     శత్రువులు చెదరిబెదరిపోగా భయంకర బలశాలి అయిన బలభద్రుడు వాడిని ఎత్తిపొడుపు మాటలతో పొడుస్తూ, లాగి లోకాలకు వెరపు కలిగించే తన పిడికిటి పోటుతో కంఠగతప్రాణుణ్ణి గావించాడు. భూభారము అడగింప నెంచిన చక్రాయుధుడు భావికార్యం తలపోసి, కావలసిన పనుందని చెప్పి అన్నను ఆపి, మాగధునితో ఇలా అన్నాడు.

10.1-1578-శా.
"దుఃఖింపం బనిలేదు; పొమ్ము; బలసందోహంబులం దెమ్ము; చే
తఃఖేదం బెడలంగ రమ్ము; రిపులం దండింపు; కాదేని భూ
స్వఃఖేలజ్జన మెల్ల మెచ్చ నృప! నీ శౌర్యోన్నతుల్ జూపి మే
దఃఖండంబులు భూతముల్ దినఁ దనుత్యాగంబు చేయం దగున్."
     “ఓ నరపతీ! నీవు దుఃఖించవలసిన అవసరం లేదు. పొమ్ము. సేనలను సమకూర్చుకుని మనోవ్యధ తొలగేలా మళ్ళీ రా. శత్రువులను శిక్షించు. లేకపోతే భూలోక, స్వర్గలోకాలలో సంచరించే వాళ్ళు మెచ్చుకునేలా నీ పరాక్రమాతిశయం చాటి, నీ మెదడు ముక్కలు పిశాచాలు తినేలా నీ దేహాన్ని వదలి పెట్టు.”

10.1-1579-వ.
     అలా నవ్వుతూ అని, వాడిని విడిచిపెట్టాడు వాసుదేవుడు. వాడేమో తొట్రుపాటును మించిన సిగ్గుతో కుమిలిపోయి, ముఖము ఎత్తుకోలేక, కోపం కుటిలత్వం మనసును చుట్టుముట్టగా, ‘తపస్సు చేసి అయినా వీళ్ళను జయించితీరాలి’ అని అనుకున్నాడు. పారిపోయిన తన రాజులను అందరిని కలుపుకుని ఓడి వెనక్కి వెళ్ళిపోయాడు. దేవతలు బలరామకృష్ణుల మీద పూలవాన కురిపించారు. అప్పుడు, వారు తమను మధురానగరవాసులూ వందిమాగధులూ కీర్తిస్తుండగా; వీణలు, వేణువులు, మృదంగాలు, శంఖాలు, దుందుభులు మొదలైన మంగళతూర్య రావాలు ఆలకిస్తూ పురప్రవేశం చేసారు. అలా వీధులు అన్నీ శుభ్రంగా కస్తూరి కలిపిన నీళ్ళతో తడపబడి, అనేక విచిత్రము లైన జెండాలు మున్నగు వాటితో అలంకరించబడి, కనకరత్నమయము లైన విజయ స్తంభాలకు తోరణాలు కట్టబడి ఉండి; వేదధ్వనులతో ప్రతిధ్వనిస్తూ, సంతుష్టహృదయులైన ప్రజలు కలిగిన వాకిళ్ళతో కళకళలాడుతున్న ఆ మథురానగరాన్ని బలరాముడు శ్రీకృష్ణుడు ప్రవేశించారు.

     ఈ ఆనందమూ ఎక్కువకాలం మిగలలేదు,జరాసంధుడు ఒంటరివాడు కాదు,జయద్రధుడు, దుర్యోధనుడు, శిశుపాల దంతవక్త్రులు, పౌండ్రక వాసుదేవుడు- ఇలా ఒకడికొకడు మిత్రులై ఉన్నారు.మధ్యలో కలహభోజనుడు నారదుడు కీఇస్తే రెచ్చిపోయి కాలయవనుడు దూరాడు,వాణ్ణి ముచికుందుడి ద్వారా తన చేతికి మట్టంటకుండా లేపేశాడు.అయితే, ఈ వరస దాడులతో మధుర క్షేమం కాదనిపించి ద్వారకని కట్టి ప్రజలని అక్కడికి తరలించిన తర్వాత పరిస్థితిని చూస్తే వీళ్ళలో ఒక్కణ్ణి వదిలినా తనకీ తన ప్రజలకీ ప్రశాంతత ఉండదని అనిపించింది.అక్కణ్ణించి తన మేధస్సుని ఉపయోగించి మొదట పాండవమధ్యముడితో జరాసంధుడి అడ్డు తొలగించుకున్నాడు.తర్వాత జరాసంధుడి పట్ల సానుభూతి ఉన్న సాళ్వుడు, శిశుపాల దంతవక్త్రులని చుట్టుకుంటూ వచ్చి పాండవ విరోధులైన దుర్యోధనాదుల సంహారం కోసం నడిచిన/నడిపించిన కురుక్షేత్ర సమరం వరకు జరిగిన సమస్తమూ భగవాన్ శ్రీకృష్ణుడి రాజనీతి యొక్క ఫలితమే - తను ఆయుధం చేపట్టకుండా తన శత్రువులని ఇతరుల చేత సంహరింపజెయ్యడం ఎంత కష్టం!

     ఇవ్వాళ మనకి అన్యాయం చేసినవాడి మీద పగ తీర్చుకోవడానికి అంతకన్న బలవంతుడి దగ్గిరకెళ్ళి ఫలానావాడిని చంపి నా పగ తీర్చమంటే ఆ వ్యక్తి మొదట అడిగే ప్రశ్న "నాకేంటి?" అని, అవునా?ఆ చిన్నవాడి దెబ్బకే నవనాడులూ కుంగి ఉన్న మనం ఈ పెద్దవాడికి ఇవ్వగలిగినది ఏముంటుంది మన దగ్గిర - మన బొంద!శ్రీకృష్ణుడి బుద్ధిచాతుర్యం పనిచేసింది ఇక్కడే - ఎవరెవరు శ్రీకృష్ణుడి పట్ల ఏయే కారణాలతో శత్రుత్వం పెంచుకున్నారు, వాళ్ళెలా ఆంతమైపోయారు అనే విషయమే భారత భాగవతాలు రెండింటికీ విస్తరించిన ఒకే కధ!One story into two movies, just like Bahubali - The Begining and Bahubali - The Conclusion:-)

     శ్రీకృష్ణుడి యోగసాధన అనే ఒక్క అంశమే ఈ రెండు కధల్నీ ఆధ్యాత్మిక కోణంలో చూసేలా చేస్తున్నది గానీ అక్కడ ప్రముఖమై కనిపించేది రాజనీతియే!తన భావి సామ్రాటు హోదాకి అడ్డు వస్తున్నాడని పోటీదారుని ముందుగానే ఖైదు చెయ్యటమూ, పెరిగి పెద్దయ్యాక అడ్డం వస్తాడేమోనని శిశుహత్యకి తలపడటమూ, న్యాయాన్యాయాలని చూడకుండా అస్మదీయుల చావులకి పగలు పెంచుకుని అనవసరపు యుద్ధాలు చెయ్యటమూ, మాయాద్యూతంతో ఎదటివారి సంపదలని హరించటమూ, కులస్త్రీని బహిరంగ వేదిక మీద అవమానించటమూ తప్పు కాదని సమర్ధించగలిగిన వాళ్ళు మాత్రమే శ్రీకృష్ణుడు యుద్ధోన్మాది అనగలరు.తనకి సాధ్యపడినంతలో అతి తకువ హింసతో శాంతిని స్థాపించాలనుకున్నాడు,అంతకన్న తక్కువ హింసతో శాంతిని స్థాపించలేకపోయాడు -   శాంతి అనేది మానవుల సత్ప్రవర్తన మీదనే ఆధారపడి ఉంటుంది కాబట్టి దేహధారుల బుద్ధివిశేషం మీదనే ఆధారపడ్డాడు గనక తాయెత్తులు కట్టి మనుషుల బుద్ధుల్ని మార్చెయ్యడం లాంటి అద్భుతాలు చెయ్యలేదు,కురుసభాభవనంలో చూపించిన విశ్వరూపం గుడ్డివాడయిన ధృతరాష్ణుణ్ణి కదిలించింది గానీ వాడి కొడుకు దుర్యోధనుణ్ణి మాత్రం మార్చలేకపోయింది -  ఈపాటి మ్యాజిక్కులు మాకూ వచ్చునని నీలిగాడు, చచ్చేముందు కూడా "నేను చేసిన తప్పేంటి?చేస్తే మాత్రం నాకు తక్కువేంటి!" అని మూలిగాడు!మాలో శ్రీకృష్ణుడు పుట్టాడు,మేము చాలా గొప్పవాళ్ళం అని తన స్వజనమే ఒకరితో ఒకరు కొట్టుకు చచ్చేటంత అహంకారం పెంచుకుంటే వారి ఖర్మకి వారిని వదిలేశాడు!

     ద్వారక మునిగిపోతుందని తెలిసి ఆపగలిగాడా?కనీసం తను కష్తపడి కట్టుకున్న నగరం మునిగిపోతున్నదని బాధ లేదే!అయినా, సృష్టి జరగడానికీ, కాలం కదలడానికీ, ప్రకృతిలో మార్పులు రావడానికీ, ఈ మార్పులన్నీ సృష్టిని మొదలుపెట్టి నడిపించి అంతం చెయ్యడానికీ తను నిర్దేశించిన నియమాల్ని తనే ఉల్లంఘించితే ఇంక సృష్టిని సంకల్పించినది ఎందుకు?సృష్టి రహస్యం తెలిసినవాడు ఎవ్వడూ ప్రకృతి నియమాల్ని ధిక్కరించడు, వినయంగా ఉండి క్షేమకరమైన జీవితంతో సరిపెట్టుకుంటాడు తప్ప అహంకరించి వినాశనాన్ని కొనితెచ్చుకోడు!

     అహంకారం, వినయం - ఈ రెండింటికీ రుక్మిణికీ రాధకీ ఉన్న చిత్రమైన సంబంధం ఉంది - ఒకటి ఉన్నచోట మరొకటి ఉండదు, అలా అని అవి రెండూ వేరు కాదు,ఒకే అస్తిత్వానికి ఉన్న రెండు సంభావ్యతలు!మనకి మంచివాళ్ళుగా కనబడే పాండవులలోనూ దుర్గుణాలు ఉన్నాయి,మనకి చెడ్డవాళ్ళుగా కనబడే దుర్యోధనాదులలోనూ సద్గుణాలు ఉన్నాయి - వాళ్ళు మెచ్చినా వీళ్ళు తిట్టినా వారి వారి కర్మ ఫలితాలే వారికి దక్కాయి తప్ప భగవంతుడు ప్రత్యేకించి యేదీ ఇవ్వలేదు, మనం అడిగాం గనకనే ఆయన ఇచ్చాడు అని అనుకోవడం కూడా తప్పే! ."ఇదంతా నేనే చేశాను,ఈ విజయాలన్నీ నావే!" అనుకోవడం అహంకార ఫలితమే.కురుక్షేత్రం ముగిశాక పాండవశిబిరంలో జరుగుతున్న ఆనందోత్సవ సమ్రంభంలో ఎవరికో "ఈ యుద్ధంలో అత్యంత సక్తివంతుదైన ఏకైక వీరుడు ఎవరు?" అనే సందేహం వచ్చింది - ఇవ్వాళ్టి సినిమా హీరోహీరోయిన్లలో  ఎవరు నంబర్ వన్ అని వాళ్ల ఫ్యాన్లకి వచ్చినట్టు.ఒకరికి "భీముడు!" అనిపించింది.మరొకరికి "కర్ణుడు!" అనిపించింది,ఇంకొకరికి "అర్జునుడు!" అనిపించింది - ఎవరి ప్రతిపాదనని వారు మర్ధించుకుంటూ వాదోపవాదాలు ముదిరి కలహం తీవ్రమయింది.శ్రీకృష్ణుడు వారిని వారించి అందర్నీ పక్కనే ఉన్న ఒక పర్వతశిఖరం మీదకి తీసుకువెళ్తాడు.

     అక్కడొక ఖండిత శిరస్సు ఉంది.అది బర్బరీకుడిది.అతను ఘటోత్కచుని కుమారుడు.తల్లి పేరు మౌర్వి.బర్బరీకుడు చిన్నప్పటి నుంచే యుద్ధ విద్యలో అపార ప్రతిభను కనబరిచేవాడు. అస్త్రశస్త్రాల మీద అతనికి ఉన్న పట్టుని చూసిన దేవతలు ముచ్చటపడి అతనికి మూడు బాణాలను అందించారు. ఆ మూడు బాణాలతో అతనికి ముల్లోకాలలోనూ తిరుగులేదంటూ వరాన్ని అందించారు.ఒకపక్క బర్బరీకుడు పెరుగుతుండగానే, కురుక్షేత్రం సంగ్రామం మొదలయ్యే సమయం ఆసన్నం అయ్యింది. భరతఖండంలోని ప్రతి వీరుడు ఏదో ఒక పక్షాన నిలబడాల్సిన తరుణం వచ్చేసింది. అలాంటి యుద్ధంలో బర్బరీకుడు కూడా పాలు పంచుకోవాలని అనుకోవడం వింతేమీ కాదు కదా!

     బర్బరీకుని బలమెరిగిన అతని తల్లి, ఏ పక్షమైతే బలహీనంగా ఉందో, నీ సాయాన్ని వారికి అందించమని కోరుతుంది. సంఖ్యాపరంగా చూస్తే పాండవుల పక్షం బలహీనంగా కనిపిస్తోంది కాబట్టి, పాండవుల పక్షాన నిలిచి పోరు సలిపేందుకు బయల్దేరతాడు బర్బరీకుడు. కానీ బర్బరీకుడి లాంటి యోధుడు యుద్ధరంగాన నిలిస్తే ఫలితాలు తారుమారైపోతాయని గ్రహిస్తాడు శ్రీకృష్ణుడు.అందుకే బర్బరీకుని వారించేందుకు, ఒక బ్రాహ్మణుని రూపంలో అతనికి ఎదురుపడతాడు.‘మూడంటే మూడు బాణాలను తీసుకుని ఏ యుద్ధానికి బయల్దేరుతున్నావు’ అంటూ బర్బరీకుని ఎగతాళిగా అడుగుతాడు కృష్ణుడు.‘యుద్ధాన్ని నిమిషంలో ముగించడానికి ఈ మూడు బాణాలే చాలు. నా మొదటి బాణం వేటిని శిక్షించాలో గుర్తిస్తుంది. నా రెండో బాణం వేటిని రక్షించాలో గుర్తిస్తుంది. నా మూడో బాణం శిక్షను అమలుపరుస్తుంది!’ అని బదులిస్తాడు బర్బరీకుడు.

     నీ మాటలు నమ్మబుద్ధిగా లేవు. నువ్వు చెప్పేదే నిజమైతే ఈ చెట్టు మీద ఉన్న రావి ఆకుల మీద నీ తొలి బాణాన్ని ప్రయాగించు’ అంటూ బర్బరీకుని రెచ్చగొడతాడు శ్రీ కృష్ణుడు.కృష్ణుని మాటలకు చిరునవ్వుతో ఆ రావి చెట్టు మీద ఉన్న ఆకులన్నింటినీ గుర్తించేందుకు తన తొలి బాణాన్ని విడిచిపెడతాడు బర్బరీకుడు. ఆ బాణం చెట్టు మీద అకులన్నింటి మీదా తన గుర్తుని వేసి, శ్రీ కృష్ణుని కాలి చుట్టూ తిరగడం మొదలుపెడుతుంది.‘అయ్యా! మీ కాలి కింద ఒక ఆకు ఉండిపోయినట్లు ఉంది. దయచేసి మీ పాదాన్ని పక్కకు తీయండి’ అంటాడు బర్బరీకుడు. శ్రీకృష్ణుడు తన పాదాన్ని పక్కకి జరపగానే అక్కడ ఒక ఆకు ఉండటాన్ని గమనిస్తారు.ఆ దెబ్బతో బర్బరీకుని ప్రతిభ పట్ల ఉన్న అనుమానాలన్నీ తీరిపోతాయి కృష్ణునికి. ‘అతను కనుక యుద్ధ రంగంలో ఉంటే ఏమన్నా ఉందా!’ అనుకుంటాడు. పొరపాటున బర్బరీకుడు పాండవులకు వ్యతిరేకంగా యుద్ధం చేయాల్సి వస్తే, అతని బాణాలు వారిని వెతికి వెతికి పట్టుకోగలవని గ్రహిస్తాడు. 

     అందుకే...‘బర్బరీకా! నువ్వు బలహీన పక్షాన నిలబడి పోరాడాలనుకోవడం మంచిదే. కానీ నువ్వు ఏ పక్షానికైతే నీ సాయాన్ని అందిస్తావో...నిమిషంలో ఆ పక్షం బలమైనదిగా మారిపోతుంది కదా! అలా నువ్వు పాండవులు, కౌరవుల పక్షాన మార్చి మార్చి యుద్ధం చేస్తుంటే ఇక యుద్ధభూమిలో నువ్వు తప్ప ఎవ్వరూ మిగలరు తెలుసా!’ అని విశదపరుస్తాడు. కృష్ణుని మాటలకు బర్బరీకుడు చిరునవ్వుతో ‘ఇంతకీ నీకేం కావాలో కోరుకో!’ అని అడుగుతాడు. దానికి కృష్ణుడు ‘మహాభారత యుద్ధానికి ముందు ఒక వీరుడి తల బలి కావల్సి ఉందనీ, నీకంటే వీరుడు మరెవ్వరూ లేరు కనుక నీ తలనే బలిగా ఇవ్వ’మని కోరతాడు. ఆ మాటలతో వచ్చినవాడు సాక్షాత్తూ శ్రీకృష్ణుడే అని అర్థమైపోతుంది బర్బరీకునికి. మారుమాటాడకుండా తన తలను బలి ఇచ్చేందుకు సిద్ధపడతాడు. కానీ కురుక్షేత్ర సంగ్రామాన్ని చూడాలని తనకు ఎంతో ఆశగా ఉందనీ, దయచేసి ఆ సంగ్రామాన్ని చూసే భాగ్యాన్ని తన శిరస్సుకి కల్పించమని కోరతాడు. అలా బర్బరీకుని తల కురుక్షేత్ర సంగ్రామానికి సాక్ష్యంగా మిగిలిపోయింది.

     తమను వేధిస్తున్న ప్రశ్నని అందరూ బర్బరీకుడి ముందు పెట్టారు.అప్పుడు బర్బరీకుడు,"ఏ వీరులను గురించి మీరు అడుగుతున్నారు నన్ను?ఈ అభిమన్యుడు, భీముడు, అర్జునుడు, భీష్ముడు నాకు కనబడనే లేదు!" అన్నాడు.మతులు పోయిన వీరులు "మరి ఎవర్ని చూసావు?' అని అడిగారు.అందుకు బర్బరీకుడు నవ్వుతూ "ఒక నీలమేఘశ్యాముడు తన చూపుడువేల్ని కదిలిస్తూ సుదర్శన చక్రంతో వీరుల తలల్ని ఖండిస్తుంటే మరొక శ్యామగాత్రి ఆ శవాల మధ్యన నిలబడి భయదనర్తనం చేస్తూ ఆ వీరుల రక్తాన్ని తాగుతున్నది!" అన్నాడు.అప్పుడు వారికి తమ తమ ప్రతిభలకి సంబంధించిన అహంకారం నశిచి తత్వం బోధపడింది - ఎవరి ధర్మానుసారం వారికి కర్మలను నిర్దేశించినందువల్లనే తాను సాక్షీభూతంగా ఉన్నాడు తప్ప తాను పూనుకుని చంపలేక కాదు!భగవంతుడి నుంచి రక్షణ కోరుకున్న భక్తులు అతనికి ఇవ్వాల్సింది ఒక్కటే - సంపూర్ణ శరణాగతి, అది ఎట్లా ఉంటుందో తెలుసుకోవాలంటే మళ్ళీ కృష్ణుడి బాల్యాన్ని చూడాలి,ఆ బాలుణ్ణి వారు అభిమానించి మనకు అభిమానించటం నేర్పిన గోపకాంతల్ని చూసి నేర్చుకోవాలి.

     నివేదిత అనే పురాణవైరగ్రంధమాలలోని 12వ నవలలో విశ్వనాధ సత్యనారాయణ గారు "భయము భక్తియు నని రెండున్నవి. భయమే వృద్ధి పొందగా భక్తి యగును. భయములో నొక దోషమున్నది. ఆ దోషము పోయినంతనే యది భక్తి యగును. ఆ దోషమేమనగా మనకేదో యపకారము జరుగునన్న భావము. అదే భయము. అపకారము జరుగునన్న భావమెందుకు పుట్టును? తాను న్యాయముగా ప్రవర్తింపనపుడు పుట్టును. న్యాయముగా ప్రవర్తించును! భయము పోయినది! సత్ప్రవర్తన వృద్ధి పొందుచున్నది. దాని పేరు భక్తి.” అని చెప్పినది అర్ధమయితే నాస్తికులు దేవుడు లేడనటం శిక్షాభయానికి దూరంగా ఉండటం కోసమనీ ఆస్తికులలో పండితులు కేవలం శిక్షాభయంతోనే వేడికోళ్లూ మొక్కులూ పరిహారాలతో సరిపెడతారనీ జ్ఞానులు భయం దగ్గిర ఆగిపోకుండా భక్తిని అలవరచుకుంటారనీ అర్ధమవుతుంది - అయితే పామరుల భక్తిలో ఇన్ని మెట్లూ ఇంత గందరగోళమూ ఉండదు, భయం లేని భక్తి వ్రేపల్లె లోని గోగోపగోపీజనసమూహం యొక్క సహజలక్షణం!

     కృష్ణుడి జీవితంలో జరిగిన చాలా సన్నివేశాలు ఎక్కదో అక్కడ మామూలు మనుషుల జీవితాల్లోనూ జరిగే ఆస్కారం ఉంది.కానీ కృష్ణుడు అలాంటి సన్నివేశాల్లో మామూలు వ్యక్తులు ప్రవర్తిస్తారని మనం అనుకునేటట్లు కాకుండా పరమ యోగులకి కూడా అంతుపట్టని మార్మికతని ప్రదర్శించాడు.పుట్టగానే తలిదండ్రూలి దొరమైన దేవకీనందనుడికి ననదగోకులానికి వెళ్ళేటప్పటికి పేరు కూడా పెట్టలేదు ఆ తొందరలో.

10.1-281-వ.
     ఒకరోజు వసుదేవుడు యాదవుల పురోహితుడు అయిన గర్గుడిని, నందుడి మందకు వెళ్ళమని పురమాయించేడు. అలా గర్గుడు రాగానే నందుడు తన ఆసనం గబుక్కున దిగి, చేతులు జోడించి నిలబడి. .

10.1-282-క.
కోరి భజించెను నందుఁడు
సారగుణాచారమార్గు సత్సంసర్గు
న్నారాధితభర్గున్ మతి
దూరితషడ్వర్గుఁ గుజనదుర్గున్ గర్గున్.
     ఆ గర్గమహాముని ఎంతో మంచి గుణాలూ నడవడికలూ కలవాడు; గొప్ప శివ భక్తుడు; ఎల్లప్పుడూ సత్సాంగత్యంతో ఉండేవాడు, దుర్జన సాంగత్యం వర్జించి మెలగేవాడు; కామ, క్రోధ, మోహ, లోభ, మద, మాత్సర్యాలు అనే అరిషడ్వర్గాలు విడిచిన వాడు; పైగా పురోహితుడు. అంతటివాని రాకతో సంతోషించినవాడై, మిక్కిలి ప్రీతితో ఆ గర్గుని సేవించాడు.

10.1-283-వ.
     అలా సేవించి, తగిన అతిథి సత్కారాలు చేసి, నందుడు గర్గమునితో ఇలా అన్నాడు

10.1-284-క
"ఊరక రారు మహాత్ములు
వా రధముల యిండ్లకడకు వచ్చుట లెల్లం
గారణము మంగళములకు
నీ రాక శుభంబు మాకు నిజము మహాత్మా!
     "ఓ మహాత్ముడవైన గర్గమహాముని! మీవంటి పెద్దలు, మా వంటి సామాన్యుల ఇళ్ళకు ఉత్తినే రారు. వచ్చారంటే తప్పకుండా ఏదో గొప్ప మేలు సిద్ధించడానికి మాత్రమే. అందుకే "ఊరక రారు మహాత్ములు" అన్న నానుడి ప్రసిద్ధమైంది కదా. కాబట్టి, తమ రాక వలన మాకు తప్పకుండా శుభాలు కలుగుతాయి. ఇది సత్యం.

10.1-285-శా.
జ్యోతిశ్శాస్త్రుల కెల్ల మేటరివి తేజోమూర్తి వాశాంత వి
ఖ్యాత స్పూర్తివి బ్రహ్మబోధనుఁడ వాకర్ణింపు నా పల్కు ని
ర్ణీతుండైన గురుండు మానవులకున్ విప్రోత్తముం డండ్రు నీ
చాతుర్యంబున నీ కుమారులకు సంస్కారంబుఁ గావింపవే." 
     మానవులకు తమ కుల పురోహితుడే సర్వోత్తమమైన విప్రుడు అంటారు. పైగా మీరు గొప్ప జ్యోతిష్కులలో శ్రేష్ఠులు, మిక్కిలి తేజోవంతులు. నలుదిక్కులా పాకిన కీర్తి కలవారు. బ్రహ్మజ్ఞానం చెప్పే గురువు. కాబట్టి. దయచేసి నా అభ్యర్థన మన్నించి, ఈ పిల్లలకు నామకరణ మొదలైన సంస్కారాలు చేయించి వీరిని పరిశుద్ధులను చెయ్యి."

10.1-286-వ.
     అలా నందుడు నామకరణం చేయమని గర్గుని అడిగి, బలరాముడు, కృష్ణుడు ఇద్దరిని చూపించాడు. అంతట గర్గుడు కంసుడు బాలిక అయితేనేం అష్టమ గర్భం అనుకుంటూ చంపబోతే ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయిన ఆ యోగమాయ చెప్పిన మాటలు వివరించి చెప్పి; ఈ కృష్ణుడే ఆ దేవకీదేవి కొడుకు అని అనుకునే అవకాశం ఉంది కనుక; నామకరణాది సంస్కారాలు గోప్యంగా చేయటం మేలని చెప్పాడు. దానికి నందుడు అంగీకరించిన పిమ్మట రోహిణి కొడుకుని గురించి. . .

10.1-287-క.
“జనులు రమియింపఁ దిరిగెడి
యనువు కలిమి రాముఁ డనియు యదు సంకర్షం
బున సంకర్షణుఁ డనియును
ఘన బలమున బలుడు ననియు గణుతించె నృపా!”
     ఓ రాజా1 ఈ రోహిణీ కుమారుడు లోకులు అందరు సంతోషించేలా ప్రవర్తించేవాడు కనుక రాముడు అనీ. యాదవులలో ఐకమత్యం పెంచి కలిసి మెలిసి ఉండేలా చూసేవాడు కనుక సంకర్షణుడు అనీ. గొప్ప బలవంతుడు కనుక బలుడు అనీ గర్గుడు నామకరణం చేశాడు.

10.1-288-వ.
     ఆ తరువాత, యశోదా కుమారుడు కృష్ణునికి “ఈ బిడ్డడు పూర్వం కృతయుగంలో తెల్లగానూ, త్రేతాయుగంలో ఎఱ్ఱగానూ, ద్వాపర యుగంలో పచ్చగానూ ఉండేవాడు కానీ. ప్రస్తుతం నల్లని దేహం కలవాడు అయ్యాడు కనుక కృష్ణుడు అని పేరు పెట్టాడు, వసుదేవుడికి పుట్టుటచేత వాసుదేవుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు అవుతాడు అని చెప్పి, ఈ పిల్లవాడికి అనేకమైన గుణాలు, రూపాలు, సాధించిన కార్యాలు లెక్కలేనన్ని ఉంటాయి కనుక అనంతమైన పేర్లు ఉంటాయి. ఇతని వలన మీ కష్టాలు అన్నీ నష్టాలు అవుతాయి అంటే నశించిపోతాయి. ఇతను దుర్జనులను శిక్షిస్తాడు, సజ్జనులను రక్షిస్తాడు. ఈ బాలుడు సాక్షాత్తు విష్ణుమూర్తితో సమానుడు.” అని చెప్పి, నందుడు దగ్గర శలవు తీసుకొని వెళ్లిపోయాడు. నందుడు పరమానంద భరితుడు అయ్యాడు.

10.1-289-సీ.
జానుభాగముల హస్తములు వీడ్వడఁ జేసి; 
నిగుడు చల్లనఁ బోదు రింత నంత
నవ్వల పయ్యెద లంది జవ్వాడుదు; 
రాల క్రేపుల తోఁక లలమి పట్టి
విడువ నేరక వాని వెనువెంట జరుగుదు; 
రప్పంకముల దుడు కడర జొత్తు
రెత్తి చన్నిచ్చుచో నిరుదెసఁ బాలిండ్లు; 
చేతులఁ బుడుకుచుఁ జేఁపు గలుగ

10.1-289.1-తే.
దూటుదురు గ్రుక్క గ్రుక్కకు దోర మగుచు
నాడుదురు ముద్దుపలుకు లవ్యక్తములుగఁ
గరము లంఘ్రులు నల్లార్చి కదలుపుదురు
రామకృష్ణులు శైశవరతులఁ దగిలి.
     బలరాముడు శ్రీకృష్ణుడు ఇద్దరు పసితనంలో క్రమంగా బాల్యక్రీడలతో గోకులంలో అందరకు సంతోషం కలిగిస్తున్నారు. మోకాళ్ళపై చేతులు వూని పట్టి నెమ్మదిగా లేచి నిలబడతారు. తూలుతారు మళ్ళా నిలబడతారు. అటునిటు నడుస్తారు. లేగ ఆవుదూడల తోకలు పట్టుకొంటారు, అవి పరుగెడుతుంటే, ఆ తోకలు వదలిపెట్టలేక వాటి వెనుక జరుగుతు ఉంటారు. తల్లులు పాలు ఇస్తుంటే రెండు చేతులతోను పాలిండ్లు రెండు తడుముతు గుక్కగుక్కకు చేపుకు వచ్చేలా పాలు త్రాగుతుంటారు. వచ్చీరాని ముద్దుమాటలు పలుకుతారు. చేతులు కాళ్ళు కదుపుతు పసిక్రీడలలో నాట్యాలు ఆడేవారు.

10.1-291-సీ.
తల లెత్తి మెల్లనఁ దడవి యాడెడు వేళ; 
పన్నగాధీశులపగిదిఁ దాల్తు; 
రంగసమ్మృష్ట పంకాంగరాగంబుల; 
నేనుగుగున్నల నెత్తువత్తు; 
రసమంబులైన జవాతిరేకమ్ముల; 
సింగంపుఁగొదమల సిరి వహింతు; 
రాననంబుల కాంతు లంతకంతకు నెక్కు; 
బాలార్క చంద్రుల పగిదిఁ దోతు;

10.1-291.1-తే.
రెలమిఁ దల్లుల చన్నుఁబా లెల్లఁ ద్రావి
పరమయోగోద్భవామృత పానలీల
సోలి యెఱుగని యోగుల సొంపు గందు
రా కుమారులు జనమనోహారు లగుచు.
     అలా బలభద్ర కృష్ణులు బాల్యక్రీడలలో నేలపై ప్రాకుతు మెల్లగా తలలెత్తి ఆడుకుంటు ఉంటే, ఆదిశేషుడు వంటి సర్పరాజులు పడగెత్తి ఆడుతున్నట్లు కనిపిస్తారు. ఆటల్లో ఒంటినిండ మట్టి అంటినప్పుడు ఏనుగు గున్నలలా గోచరిస్తారు. కుప్పిగంతులు వేసేటప్పుడు సాటేలేని జవసత్వాలతో సింహం పిల్లలులా కనిపిస్తారు. రోజు రోజుకి వారి ముఖలలోని తేజస్సు పెరుగుతు ఉదయిస్తున్న సూర్య చంద్రులు లాగ కనబడతారు. తల్లుల చనుబాలన్నీ త్రాగి నిద్ర కూరుకు వస్తుంటే, చక్కటి యోగసాధనతో కలిగిన అనుభవం అనే అమృతాన్ని ఆస్వాదిస్తున్న యోగీశ్వరుల వలె గోచరిస్తున్నారు, వారి లీలలు వీక్షిస్తున్న వ్రేపల్లెవాసులకు తన్మయత్వం కలుగుతోంది.

10.1-292-క.
చూడని వారల నెప్పుడు
జూడక లోకములు మూఁడు చూపులఁ దిరుగం
జూడఁగ నేర్చిన బాలక
చూడామణి జనుల నెఱిఁగి చూడఁగ నేర్చెన్.
     ఊర్థ్వ, అధో, భూలోకాలు మూటిని తన కనుసన్నలలో నడుపే ఆ శ్రీహరి, భక్తిలేక తనని లెక్కచేయని వారి ఎడల దయచూపడు. అట్టి శ్రీహరి శైశవశ్రేష్ఠుడైన కృష్ణుడుగా కళ్ళు తిప్పుతు చుట్టుపక్కలవారిని చూసి గుర్తుపట్ట నారంభించాడు.

10.1-293-క.
నగవుల నవిద్య పోఁడిమి
నగుబాటుగఁ జేయనేర్చు నగవరి యంతన్
నగుమొగముతోడ మెల్లన
నగుమొగముల సతులఁ జూచి నగనేర్చె నృపా!
     ఓ పరీక్షిన్మహారాజా! మహావిష్ణువు చిరునవ్వు నవ్వితే ఆత్మజ్ఞానము కాని లౌకిక విద్యలను దట్టమైన అజ్ఞానం నవ్వులపాలై, జ్ఞానం పుట్టుకొస్తుంది. అంతటి పరదైవము మానవ బాలకృష్ణునిగా తనను చూసి నవ్వుతున్న గోపకాంతలను చూసి నవ్వటం నేర్చాడు.

10.1-294-క.
అవ్వల నెఱుఁగక మువ్వురి
కవ్వల వెలుఁగొందు పరముఁ డర్భకుఁడై యా
యవ్వలకు సంతసంబుగ
నవ్వా! యవ్వా! యనంగ నల్లన నేర్చెన్.
     బ్రహ్మ విష్ణు మహేశ్వరులగు త్రిమూర్తులకు అతీతంగా ప్రకాశించే శ్రీమన్నారాయణుడు జన్మలు లేని వాడు గనుక తనకు అమ్మ అంటు ఎవరు లేరు. జగత్తు అంతటికి తనే అమ్మ. అంతటి పరమపురుషుడు యశోదమ్మ కొడుకై గోపెమ్మలు అందరికి ఆనందం కలిగేలా అమ్మా అమ్మా అనటం నేర్చాడు. 
(సర్వకారణమై నిష్కారణమై వెలుగు పరబ్రహ్మము ఆత్మావైపుత్రానామాసీత్ అని శ్రుతి కనుక జగత్తునకు మాతృస్థానమైన తానే పుత్రరూపమై జన్మించి అమ్మా అమ్మా అనసాగాడు. అవ్వ అవ్వ అని వేసిన పంచకంచే మాతృత్వ విలువ చెప్పబడుతోందా? ఆదిపరాశక్తితో అబేధం చెప్పబడుతోందా?)

10.1-295-క.
అడుగులు వే గలిగియు రెం
డడుగులనే మన్నుమిన్ను నలమిన బాలుం
డడుగిడఁ దొడఁగెను శాత్రవు
లడుగులు సడుగులును వదలి యడు గవనిఁబడన్.
     వామనావతారుడై బలిచక్రవర్తి నుండి మూడడుగుల భూమి యాచించి, రెండు అడుగులలో భూమిని ఆకాశాన్ని ఆవరించిన వాడు. ఇలా శ్రీకృష్ణ బాలకుడై తప్పటడుగులు వేయ నారంభించాడు. ఆయన అడుగులు వేయటం చూసి దుష్టులు కాళ్ళు కీళ్ళు జారిపోయి అధమ బుద్దులు, సణుగుళ్ళు వదిలేసి క్రింద నేలపై పడి అణగిపోయారు.


10.1-296-వ
అంతే కాకుండా

10.1-297-సీ.
తనువున నంటిన ధరణీపరాగంబు; 
పూసిన నెఱిభూతి పూఁత గాఁగ; 
ముందల వెలుగొందు ముక్తాలలామంబు; 
తొగలసంగడికాని తునుక గాఁగ; 
ఫాలభాగంబుపైఁ బరగు కావిరిబొట్టు; 
కాముని గెల్చిన కన్ను గాఁగఁ; 
గంఠమాలికలోని ఘననీల రత్నంబు; 
కమనీయ మగు మెడకప్పు గాఁగ;

10.1-297.1-ఆ.
హారవల్లు లురగహారవల్లులు గాఁగ; 
బాలలీలఁ బ్రౌఢబాలకుండు
శివుని పగిది నొప్పె శివునికిఁ దనకును
వేఱులేమిఁ దెల్ప వెలయునట్లు.
     ఆ శ్రీపతి అపరావతారమైన బాలకృష్ణుడు ఎదగకుండానే పెద్దవాడైన ప్రౌఢబాలకుడు. హరి హరులకు భేదం లేదు ఇద్దరు ఒకటే సుమా అని హెచ్చరిస్తున్నట్లుగా శ్రీకృష్ణుడు బాల్యంలో ఆటపాటల సమయాలలో పరమశివుని వలె కనిపించేవాడు. ఎలా అంటే. దేహానికి అంటిన దుమ్ము విభూతి పూత వలె కనిపించేది. యశోద ముత్యాలపేరుతో ఉంగరాలజుట్టు పైకి మడిచి ముడివేసింది. అది శంకరుని తలపై ఉండే చంద్రవంకలా కనబడసాగింది. నుదుట పెట్టిన నల్లని అగులు బొట్టు ముక్కంటి మూడవకన్నులా అగబడసాగింది. మెడలో వేసిన రత్నాలహారం మధ్యలో నాయకమణిగా ఉన్న పెద్ద ఇంద్రనీల మణి, ఈశ్వరుని కంఠంలోని హాలాహలపు నల్లని మచ్చలా కనబడేది, మెళ్ళోవేసిన సర్పహారాలుగా కనబడుతున్నాయి. అలా చిన్ని కృష్ణుడు శివునిలా కనబడుతున్నాడు. 



10.1-300-క.
తన యీడు గోపబాలురు
తనుఁ గొలువఁగ రాముఁ గూడి తనువు గలుగుచుం
దను గమనంబులఁ గృష్ణుఁడు
తనుమధ్యలు మెచ్చ నీల తనురుచి మెఱసెన్.
     బాలకృష్ణుడు అన్న బలరామునితో చిన్నచిన్న అడుగులు వేస్తూ ఆడుకుంటూ ఉంటే, తన యీడు గల గొల్లపిల్లవాళ్ళు అతని చుట్టూ చేరి ఆడుకునేవారు. అతడే తమ నాయకుడు అన్నట్లు భక్తితో ప్రేమతో ప్రవర్తించేవారు. చల్లని వర్తనలు చూసి మందలోని మగువలు చూసి మెచ్చుకునే అతని నీల దేహకాంతి మెరుస్తున్నది.

10.1-302-ఉ.
చప్పుడు చేయకుండు మని జంకె యొనర్చిన నల్గిపోవఁగా
నప్పుడు బార చాఁచి తన యర్మిలి విందులు వచ్చి రంచు న
వ్వొప్పఁగఁ జీరు తల్లి దెస కొత్తిలి కృష్ణుఁడు రంతు జేయుచు
న్నెప్పటియట్ల చన్గుడుచు నింపొలయన్ మొలగంట మ్రోయఁగన్.
     ఆ కృష్ణబాలకుడు రోజురోజు నడవటం, మాట్లాడటం వంటి కొత్త విద్యలు చక్కగా నేర్చుకున్నాడు. తల్లి యశోద అల్లరి చేయవద్దని బెదిరిస్తే, కొంటె కృష్ణుడు కోపగించి దూరంగా వెళ్ళిపోతాడు. అది చూసి “నా కన్నతండ్రి! రా ప్రియ చెలికాళ్ళు వచ్చారు” అంటు చేతులు చాపి పిలవగానే పరిగెత్తుకుంటు తల్లి దగ్గరకు వచ్చి అల్లరి చేస్తూ ఎప్పటిలాగా చనుబాలు త్రాగుతాడు. అలా అల్లరి చేస్తూ పరుగెడుతుంటే, మొలతాడుకు కట్టిన చిరుగంట ఘల్లుఘల్లున మ్రోగుతుంది. ఆ అల్లరి ఎంతో అందంగా ఉంటుంది.

10.1-303-క.
వల్లవగృహ నవనీతము
లెల్లను భక్షించి వచ్చి, యెఱుఁగని భంగిం
దల్లిఁ గదిసి చిట్టాడుచు,
నల్లనఁ జను "బువ్వఁ బెట్టు మవ్వా!" యనుచున్.
     గోపికల ఇళ్ళల్లో వెన్నంతా తిని యింటికి వచ్చి, అల్లరి కృష్ణుడు ఏమీ తెలియనివానిలా మెల్లిగా తల్లి పక్కకి చేరతాడు. "అమ్మా బువ్వ పెట్టు" అంటు ఊరికే ఇల్లంతా తిరిగేస్తాడు.

10.1-304-వ.
మరి కృష్ణబాలుడు గోపబాలురు అందరితో కలిసి, రకరకాల ఆటలు ఆడసాగాడు.

10.1-305-సీ.
"గోవల్లభుఁడ నేను; గోవులు మీ" రని; 
వడి ఱంకె వైచుచు వంగి యాడు; 
"రాజు నే; భటులు మీరలు రండురం" డని; 
ప్రాభవంబునఁ బెక్కు పనులుపనుచు; 
"నేఁదస్కరుండ; మీరింటివా" రని నిద్ర; 
పుచ్చి సొమ్ములు గొనిపోయి డాఁగు; 
"నే సూత్రధారి; మీ రిందఱు బహురూపు"; 
లని చెలంగుచు నాటలాడఁ బెట్టు;

10.1-305.1-తే.
మూల లుఱుకును; డాఁగిలిమూఁత లాడు; 
నుయ్యలల నూఁగుఁ జేబంతు లొనరవైచు; 
జార చోరుల జాడలఁ జాల నిగుడు; 
శౌరి బాలురతో నాడు సమయమందు. 
     “నేను ఆబోతును, మీరందరు ఆవులు” అంటు, ఆబోతులా రంకలు వేస్తూ పరుగుపెడతాడు. నేను రాజును, “మీరు అందరు నా భటులు” అంటు, అధికారం చూపుతు వాళ్ళతో ఎన్నో పనులు చెప్పి చేయిస్తాడు. “నేను దొంగను మీరు గృహస్థులు” అంటు వారిని నిద్రపుచ్చి, వారి వస్తువులు తీసుకొని పారిపోయి దాక్కుంటాడు. “మీరందరు నాటకాలలో పాత్రధారులు, నేను దర్శకత్వం చేసే సూత్రధారుడను” “నేను తోలుబొమ్మ లాడించే వాడిని, మీరు రకరకాల పాత్రల ధరించే తోలు బొమ్మలు”అంటు వారందరి చేత ఆటలు ఆడిస్తు ఉంటాడు. మూలమూలలోను దూరుతు ఉంటాడు దాగుడుమూతలు ఆడతాడు. ఉయ్యాలలు ఊగుతాడు. చేతిబంతులు ఎగరేసి ఆడుతుంటాడు. తిరుగుబోతులా, దొంగలా రకరకాల పోకిళ్ళు పోతాడు.

10.1-592-సీ.
“అఖిల జంతువులకు నాత్మవల్లభమైన; 
భంగి బిడ్డలు నిండ్లుఁ బసిఁడి మొదలు
వస్తువు లెవ్వియు వల్లభంబులు గావు; 
సకలాత్మకుండైన జలజనేత్రు
డఖిల జంతువులకు నాత్మ గావున ఘోష; 
వాసుల కెల్లను వల్లభత్వ
మున మిక్కిలొప్పెను మూడులోకములకు; 
హితము చేయఁగ జలజేక్షణుండు

10.1-592.1-ఆ.
మాయతోడ మూర్తిమంతుడై యొప్పారు; 
గలఁ డతండు నిఖిల గణము లందు
భవతిధాతు వెట్లు భావార్థమై సర్వ
ధాతు గణమునందుఁ దనరు నట్లు.
     జీవరాసులు అన్నింటికి “తనకు తాను ఇష్టమైనంత” బిడ్డలు గాని, ఇండ్లు గాని, బంగారం మొదలైన వస్తువులు గాని ప్రియమైనవి కావు. అన్నిటి యందు ఆత్మగా ఉన్న విష్ణువు అన్ని జీవరాసులలో “ఆత్మస్వరూపుడుగా” ఉన్నాడు. కనుకనే గోకుల నివాసులకు అందరికి ప్రియుడై చక్కగా ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు. పద్మముల వంటి కన్నులు ఉన్న విష్ణుమూర్తి మాయతో కూడిన రూపం ధరించి ప్రకాశిస్తున్నాడు. ఇదంతా మూడు లోకాలకూ మేలు చేయడానికే. క్రియలను తెలిపే అన్ని ధాతువులకూ “భవతి” అనే ధాతువు భావంగా అంతర్లీనమై ఉంటుంది. అలాగే చరాచర సృష్టి లోని అన్నిటి యందూ విష్ణువు ఉన్నాడు.

10.1-593-క.
శ్రీపతి పదమను నావను 
బ్రాపించి భవాబ్ది వత్సపదముగ ధీరుల్
రూపించి దాఁటి చేరుదు
రాపత్పద రహితు లగుచు నమృతపదంబున్.
     బుద్ధిమంతు లైనవారు శ్రీహరి పాదము అనే నావను ఆధారంగా చేసుకుని సంసారం అనే సముద్రాన్ని, ఒక లేగదూడ అడుగును అంగవేసి దాటినంత తేలికగా దాటి ఆపద అనే స్థితిని పొందకుండా, అమృత స్థితిని చేరుకుంటారు.

10.1-597-వ.
     ఒక రోజు, కృష్ణుడు సూర్యోదయానికి ముందే మేల్కొని వేణుగానం చేసాడు. గోపకుమారులు అందరూ వెంటనే మేలుకుని లేగల మందలను తోలుకుని కృష్ణుడి వద్దకు చేరారు. బలరాముడు, కృష్ణులతో కలసి గోపబాలకులు తనను పదేపదే పొగడుతూ ఉండగా ఆవుల మందలను తోలుకుంటూ అడవికి బయలుదేరాడు. ఆ అడవిలో అవ్ని ఋతువులలోనూ పళ్ళు పూలు చిగుళ్ళు లభిస్తాయి. పూవులలో తేనెలు పొంగిపొరలుతూ ఉంటే ఆ తీయతేనెలను త్రాగడానికి వచ్చి జుమ్ము జుమ్మని ధ్వనులు చేసే తుమ్మెదల గుంపులు ఆనందం కలిగిస్తూ ఉన్నాయి. కడిమి మొదలైన అనేక రకాల చెట్లు, తీగలు, పొదరిళ్ళు, ఆ అడవి నిండా అడుగడుగునా ఉన్నాయి. అక్కడి జంతువులు పక్షులు తమ తమ జాతి సహజములైన శత్రుత్వాలను మరచిపోయి ప్రవర్తిస్తూ ఉన్నాయి. అక్కడి సరస్సుల లోని నీళ్ళు చక్కని తామర పూల పుప్పొడి పరిమళం వెదజల్లుతూ ఉన్నాయి. ఆ అడవిలో ఉత్సాహంగా ఆడుకోవాలని కృష్ణుడు నిశ్చయించుకున్నాడు. 

10.1-601-వ.
అంతే కాకుండా ఆ శ్రీకృష్ణ భగవానుడు.

10.1-602-సీ.
ఒకచోట మత్తాళి యూధంబు జుమ్మని; 
మ్రోయంగ జుమ్మని మ్రోయుచుండు
నొకచోటఁ గలహంసయూధంబు గూడి కేం; 
కృతులు జేయంగఁ గేంకృతులు జేయు
నొకచోట మదకేకియూధంబు లాడంగ; 
హస్తాబ్జములు ద్రిప్పి యాడఁ దొడఁగు
నొకచోట వనగజయూధంబు నడవంగ; 
నయముతో మెల్లన నడవఁజొఁచ్చుఁ

10.1-602.1-ఆ.
గ్రౌంచ చక్ర ముఖర ఖగము లొక్కొకచోటఁ
బలుక వానియట్ల పలుకుఁ గదిసి
పులుల సింహములను బొడగని యొకచోటఁ
బఱచు మృగములందుఁ దఱచు గూడి.
      శ్రీకృష్ణ భగవానుడు వనవిహారం చేస్తూ ఒకచోట మదించిన తుమ్మెదలు జుంజుమ్మని ఎగురుతూ ఉంటే తాను కూడా వాటి తోపాటు ఝంకారం చేయసాగాడు; మరొకచోట కలహంస పంక్తులు క్రేంకారాలు చేస్తూంటే తాను కూడా క్రేంకారాలు చేసాడు; ఇంకొకచోట మదించిన నెమళ్ళు నాట్యం చేస్తుంటే తాను కూడా తామరపూల వంటి చేతులు త్రిప్పుతూ నాట్యం చేసాడు; వేరొకచోట మదపుటేనుగుల గుంపు మంద మందంగా నడుస్తూ ఉంటే తాను కూడా వాటి వలె మెల్ల మెల్లగా నడవసాగాడు; అలాగే ఒకొక్కచోట క్రౌంచపక్షులు చక్రవాకపక్షులు మొదలైనవి కూతలు పెడుతుంటే వాటి ననుసరించి తాను రెట్టించి కూతలు పెట్టాడు; ఒకచోట పులులు సింహాలు లంఘిస్తూ ఉంటే తాను కూడా ఆ మృగాల తోపాటు దూకుతూ పరుగులు తీసాడు.

10.1-603-వ.
ఇంకా

10.1-604-సీ.

రా పూర్ణచంద్రిక! రా గౌతమీగంగ! ;
రమ్ము భగీరథరాజతనయ! 
రా సుధాజలరాశి! రా మేఘబాలిక! ;
రమ్ము చింతామణి! రమ్ము సురభి! 
రా మనోహారిణి! రా సర్వమంగళ! ;
రా భారతీదేవి! రా ధరిత్రి! 
రా శ్రీమహాలక్ష్మి! రా మందమారుతి! ;
రమ్ము మందాకిని! రా శుభాంగి!

10.1-604.1-ఆ.
యనుచు మఱియుఁ గలుగు నాఖ్యలు గల గోవు
లడవిలోన దూరమందు మేయ
ఘనగభీరభాషఁ గడునొప్పఁ జీరు నా
భీరజనులు బొగడఁ బెంపు నెగడ.
     ఇలా రావే ఓ పూర్ణచంద్రికా! రామ్మా గౌతమీగంగ! రావే భాగీరథీతనయా! ఇటు రా సుధాజలరాశి! రావమ్మ ఓ మేఘబాలిక! ఇలా రామ్మా చింతామణి! రామ్మా ఓ సురభి! రావే మనోహారిణీ! రమ్ము సర్వమంగళ! రా భారతీదేవీ! ఇటు రా ధరిత్రీ! రావమ్మా శ్రీమహాలక్ష్మీ! రావే మందమారుతి! రమ్ము మందాకిని! ఇలా రా శుభాంగీ! అంటు తన మేఘగర్జన లాంటి కంఠస్వరంతో అడవిలో దూర ప్రాంతాలకు పోయిన గోవులను వాటి పేరు పెట్టి పేరుపేరునా పిలుస్తున్నాడు. బహుచక్కటి ఆ పలుకుల గాంభీర్యానికి, మాధుర్యానికి ఆనందించి గోకులంలోని ఆభీరజనులు ఎంతో మెచ్చుకుంటున్నారు. 
(గోవులు (జ్ఞానులు నామ రూప జ్ఞానాలు) మేస్తూ అడవిలో (సంసారాటవిలో) దూరదూరాల్లోకి దారితప్పి వెళ్ళి పోయాయి. శ్రీకృష్ణుడు గొల్లపిల్లలను (పసిమనసు లంత స్వచ్చమైన సిద్ధులను) చల్దులు తింటో (మననం చేస్తూ) ఉండ మని చెప్పి గోపాల బాలుడు బయలుదేరాడు ఇదిగో ఇలా, శ్రీకృష్ణ తత్వ ఆవిష్కరణ వెల్లడిస్తూ బమ్మెర వారు బ్రహ్మాండంగా అలతి పొలతి పదాలతో అలరించాడు.)

10.1-606-క.
పాడుచు నాడుచు ముచ్చట
లాడుచు నొండొరులఁ దాఁకు నాప్తులఁ గని బి
ట్టాడుచుఁ జేతులు వ్రేయుచుఁ 
గ్రీడింతురు నగుచు బలుఁడుఁ గృష్ణుఁడు నొకచోన్.
     అప్పుడప్పుడు గోపబాలకులు ఆట లాడుతూ పాటలు పాడుతూ పరుగు పందాలు వేసుకుంటారు. ఆ అటలలో వారు పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చి, బలరామకృష్ణులను తాకుతూ ఉంటారు. అటువంటి ఆప్తులైన గోపబాలురను చూసి వారిద్దరూ నవ్వుతూ ఆడుతూ పాడుతూ మాట్లాడుతూ చక్కలిగింతలు పెడుతూ క్రీడిస్తూ ఉంటారు.

10.1-607-వ.
ఈవిధంగా. . .

10.1-608-సీ.
వేదాంత వీధుల విహరించు విన్నాణి; 
విహరించుఁ గాంతారవీధులందు; 
ఫణిరాజశయ్యపైఁ బవళించు సుఖభోగి; 
వల్లవ శయ్యలఁ బవ్వళించు; 
గురుయోగి మానసగుహలఁ గ్రుమ్మరు మేటి; 
గ్రుమ్మరు నద్రీంద్ర గుహలలోనఁ; 
గమలతోడఁ బెనంగి కడు డయ్యు చతురుఁ డా; 
భీరజనులతోడఁ బెనఁగి డయ్యు;

10.1-608.1-ఆ.
నఖిల లోకములకు నాశ్రయుండగు ధీరుఁ
డలసి తరులనీడ నాశ్రయించు
యాగభాగచయము లాహరించు మహాత్ముఁ
డడవిలోని ఫలము లాహరించు
     వేదాంత వీధులలో విహరించే విన్నాణి, ఈ నాడు విపిన వీధులలో విహరిస్తూ ఉన్నాడు. మృదువైన ఆదిశేషుడు అనే శయ్యపై పవళించే పరమ భోగి, ఇప్పుడు చిగురాకు ప్రక్కల మీద పవళిస్తూ ఉన్నాడు. గొప్ప యోగుల అంతరంగాల లోపల సంచరిస్తూ ఉండే మహానుభావుడు, ఇక్కడ కొండగుహలలో తిరుగుతూ ఉన్నాడు. లక్ష్మీదేవితో క్రీడించి అలసిపోయే చతురుడు ఇవాళ గోపబాలురతో ఆడిపాడి అలసిపోతున్నాడు. సర్వ లోకాలకూ ఆశ్రయమిచ్చి కాపాడే ధీరుడు, ఈ రోజు అలసిపోయి విశ్రాంతికై చెట్ల నీడలను ఆశ్రయిస్తున్నాడు. మహామునీంద్రుల యజ్ఞాల లోని హవిర్భాగాలను భుజించే భగవంతుడు, అడవిలో కాయలు పండ్లు తింటున్నాడు.

10.1-609-వ.
అలా కృష్ణబాలుడు వనంలో విహరించే సమయాలలో. . .

10.1-610-సీ.
అలసినచోఁ గొంద ఱతిమోదమున వీపు; 
లెక్కించుకొని పోదు రేపు మెఱసి; 
సొలసి నిద్రించినచోఁ నూరుతల్పంబు; 
లిడుదురు కొందఱు హితవు గలిగి; 
చెమరించి యున్నచోఁ జిగురుటాకులఁ గొంద; 
ఱొయ్యన విసరుదు రుత్సహించి; 
దవ్వేగి నిలుచుచోఁ దడయకఁ గొందఱు; 
పదము లొత్తుదు రతిబాంధవమున;

10.1-610.1-ఆ.
గోపవరులు మఱియుఁ గొందఱు ప్రియమున
మాధవునకుఁ బెక్కుమార్గములను
బనులు చేసిరెల్ల భవములఁ జేసిన
పాపసంచయములు భస్మములుగ.
     కృష్ణుడు అలసిపోతే కొందరు గోపబాలకులు చాల సంతోషంతో తమ వీపు మీద ఎక్కించుకుని తీసుకుని వెడతారు. కృష్ణుడు అలసి సొలసి నిద్రపోతే తమ ఒడిలోనే ఎంతో ఇష్టంగా పడుకోపెట్టుకుంటారు. కృష్ణుడికి చెమటలు పోస్తే చిగురుటాకులతో గాలి తగిలేలా వీస్తారు. కొంత దూరం నడచి అలసిపోతే కాళ్ళు నొప్పిపుట్టాయేమో నని పాదాలు వత్తుతారు ఇంకొందరు ప్రేమతో ఎన్నో విధాల సేవలు చేస్తారు. ఆ సేవలతో పూర్వజన్మలలో చేసిన వారి పాపాలన్నీ పటాపంచలు చేసుకున్నారు.

10.1-764-వ.
ఇలా ఆ నందనందనుడు యధోచిత విహారాలతో వర్షాకాలం గడిపాడు. పిమ్మట, శరదృతువు వచ్చింది.

10.1-765-క.
పములు గొనియె వనములు; 
రొంపు లిగిరె; నెమలిగముల రొద లుడిగె; నదుల్
పెంపులకుఁ బాసె; నుఱుముల
శంపల సంపదలు మానె శారదవేళన్.
     ఆ శరత్కాలంలో అరణ్యాలన్నీ గుబురుగా పెరిగాయి; బురదలు ఎండిపోయాయి; నెమలి గుంపుల కేక ధ్వనులు ఆగాయి; ఉరుముల మెరుపుల ఆడంబరాలు అణిగాయి.

10.1-768-క.
చేగ గల చెఱకువింటను
బాగుగ నీలోత్ఫలంబు బాణంబుగ సం
యోగంబు చేసి మదనుఁడు
వేగంబున విరహిజనుల వేటాడె నొగిన్.
     మన్మధుడు తన చేవగల చెరకువింట నల్లకలువను శరంగా సంధించి బహు వేగంగా విరహము గలవారలను వేటాడసాగాడు.

10.1-769-వ.
ఈవిధంగా పసందైన కనువిందైన ఆ శరత్కాలపు రోజులలో శ్రీ కృష్ణుడు హాయిగా ఆలమందలతో కూడి బృందావనంలో పశువులను మేపుతూ

10.1-770-సీ.
కర్ణావతంసిత కర్ణికారప్రభ; 
గండభాగద్యుతిఁ గడలుకొలుప
భువనమోహనమైన భ్రూవిలాసంబుతో; 
వామభాగానతవదన మొప్ప
నపసవ్యకర మృదులాంగుళీ చాతురి; 
షడ్జధ్వనికి మర్మసరణిఁ జూప
డాకాలిమీఁద నడ్డము చాఁచి నిల్పిన; 
పదనఖద్యుతి భూమిఁ బ్రబ్బికొనఁగ

10.1-770.1-తే.
మౌళిపింఛముఁ గంఠదామమును మెఱయ
విలసితగ్రామముగ నొక్క వేణువందు 
బ్రహ్మగాంధర్వగీతంబు పరఁగఁ జేసెఁ
జతురనటమూర్తి గోపాలచక్రవర్తి.
     మిక్కిలి చమత్కారమైన నటనాలతో మనసులలరించే గోపాలచక్రవర్తియైన శ్రీకృష్ణమూర్తి చెవిసందులో తురిమిన కొండగోగుపూల అందం, చెక్కిళ్ళ శోభను ఇనుమడిస్తుండగా; విశ్వాన్నంతటిని మోహింపజేసే బొమముడి సోయగా, లొప్పుతుండగా; ఎడమ పక్కకి వంచిన తల, చక్కదనాలు చిందిస్తుండగా; కోమలమైన కుడిచేతి వ్రేళ్ళ నైపుణ్యాలు షడ్ఝస్వరానికి, నర్మగర్భ అందాలు అద్దుతుండగా; ఎడమ కాలిమీద అడ్డంగా సాచి ఉంచిన కుడి కాలిగోర్లు, మేదిని మెరుపులు మెదుపుతుండగా; సిగలోని నెమలి పింఛము, మెడలోని వైజయంతీమాలల మిలమిలలు, మించుతుండగా; మురళిని మోవిపై ఆనించి గ్రామమూర్చనులనే స్వరభేదాలు స్వచ్ఛంగా వెలయిస్తూ; బ్రహ్మగాంధర్వగీతమనే సామవేదగానం ఆలపించాడు.



10.1-771-వ.
     ఇలా కృష్ణుడు మురళి ఊదుతుంటే కామోద్దీపకమైన ఆ పిల్లనగ్రోవి పాట విని గొల్లచేడియలు సిగ్గులు వదిలిపెట్టారు. వలపులు చిగురించగా ఆ గోపికలు ఓపిక వహింప లేక తమ తమ చెలికత్తలతో సంభ్రమంగా గుంపులుగా కూడి తమలోతాము సరసపు ముద్దుముచ్చటలకు ఉపక్రమించి...

10.1-772-మ.
"శ్రవణోదంచితకర్ణికారమునతో స్వర్ణాభ చేలంబుతో
నవతంసాయిత కేకిపింఛమునతో నంభోజ దామంబుతో
స్వవశుండై మధురాధరామృతముచే వంశంబుఁ బూరించుచు
న్నువిదా! మాధవుఁ డాలవెంట వనమం దొప్పారెడిం జూచితే?
     "సఖీ! మన కృష్ణుడు చూసావా? చెవిలో కొండగోగి పువ్వు అలంకరించుకొన్నాడు. పసిడి వన్నె పట్టు వస్త్రం కట్టుకున్నాడు. శిరోజాలందు నెమలిపింఛం ధరించాడు. మెడలో పద్మాల దండ వేసుకున్నాడు. పరవశత్వంతో వేణువు నందు తియ్యని అదరామృతం పూరించుతు, అడవిలో ఆలమందలను మేపుతు ఎంత చక్కగా ఉన్నాడో చూడవే చూడు!

10.1-773-శా.
రావే సుందరి! యేమె బోటి! వినవే; రాజీవనేత్రుండు బృం
దావీధిం దగ వేణు వూఁదుచు లసత్సవ్యానతాస్యంబుతో
భ్రూవిన్యాసము లంగుళీ క్రమములుంబొల్పార షడ్జంబుగాఁ
గావించెన్ నటుభంగి బ్రహ్మమగు దద్గాంధర్వ సంగీతమున్.
     ఓ చక్కదనాల చిన్నదాన! ఇలారావే. ఏమే వింటున్నావా. బృందావన వీధిలో పద్మాక్షుడు మన శ్రీకృష్ణుడు వేణువు ఊదుతూ ఎడమవైపుకు వంచిన ముఖంతో కనుబొమలాడిస్తూ వేణువుపై వేళ్ళవిన్యాసాలు వెలయిస్తూ నటునివలె షడ్జమస్వరంలో బ్రహ్మగాంధర్వగీతాన్ని ఆలపిస్తున్నాడు.

     అని బృందావనంలో కృష్ణుడు మన్మథోద్దీపితంగా వాయిస్తున్న మురళీగాన లోలులైన గోపికలు ఒకరిని ఒకరు హెచ్చరించుకుంటున్నారు. అసలే బృందావనం బాగా పెద్దది, అతిశ్రేష్ఠమైనది, బహుమనోహరమైనది. శ్రీకృష్ణభగవానుల ఆకర్షణ చాలా ఎక్కువ, ఆలపిస్తున్నది పరబ్రహ్మం తానైన గాంధర్వగీతం, అది మనస్సును మథించి ఉద్దీపితం చేసేది, మరి గోపికలు (గో (జ్ఞానం)) ఓపిక ఎక్కు వున్నవాళ్ళుట. మరి వేగిరపాటు సహజమే కదా.

     కృష్ణుడు రాజు గారి చిన్న కొడుకు అయితే కావచ్చును గానీ ఈ గోపికలు కూడా అందమూ డబ్బూ హోదా ఉన్న మగాడిని చూసి వెర్రెత్తిపోయే మామూలు ఆడవాళ్ళు కాదు.గోకుల సంప్రదాయం ప్రకారం ఆడవాళ్ళకీ సొంత సంపాదన ఉంటుంది.రాసలీల పేరుతో శ్రీకృష్ణుడికీ గోపికలకీ మధ్యన జరిగిన నృత్యగానవిభావరి కూడా వాత్స్యాయనుడి కామసూత్రాలలో ఉదహరించిన దాని ప్రకారం అప్పటి కాలంలో అన్ని ప్రాంతాలలోనూ జరిగే వ్యవహారమే!ఆ కాలంలో మామూలు విషయమైనది ఆ కాలపు సంప్రదాయాలతో సంబంధం తెగిపోయిన కాలంలో ఉండటం వల్ల మనకి వింతగానూ అనైతికంగానూ అనిపిస్తున్నది, ఈనాటి socialite evenings లాంటివే అవి కూడా.అదీగాక, కధ చెబుతున్న వేదవ్యాసుడో బమ్మెర పోతనో యాభై దాటిన భక్తుడు కాబట్టి వాళ్ళు సృష్టించిన కుర్ర పాత్రలు కూడా ముసలికబుర్లు చెప్పాలంటే ఇంక భూమ్మీద యెవడూ ఒక్క కధ కూదా రాయలేడు.

     పశుర్వేత్తి శిశుర్వేత్తి అని మామూలు గాయకుల సంగీతం గురించి చెబుతుంటే బ్రహ్మగాంధర్వాన్నే ఆలపించగలిగిన శ్రీకృష్ణుని మోహనవంశీ గానపు మాధుర్యానికి పరవశులై అతని వశీకరణకి దాసులైన గోపికలలో రాధ అత్యంత ప్రముఖమైనది, శ్రీకృష్ణుని మనస్సులో కూడా ఆమె ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నది.

     లోకంలో ఎవరు ఎవరిని ప్రేమించినా అందులో ఎంతో కొంత స్వార్ధం ఉంటుంది.అసలు తను కాని ఏ వస్తువుని,జంతువుని,వ్యక్తిని ప్రేమించినా ఆ ప్రేమ వల్ల తనలో కలిగే అనుభూతులూ స్పందనల్నే ఇష్టపడుతున్నారు,తనకు ఆనందం కలగడంతో సంబంధం లేకుండా ఎదటివారిని ఇష్టపడగలిగినవారు ఎవరయినా ఉన్నారా?బృహదారణ్యక ఉపనిషత్ లో యాజ్ఞవల్క్య మహర్షి ఇదేమాటను తన భార్య అయిన మైత్రేయితో చెబుతాడు.మైత్రేయి సామాన్యవనిత కాదు. ఆమె మహాపండితురాలు, బ్రహ్మవాదిని. ఆమెతో యాజ్ఞవల్క్యుడు ఈ సత్యాన్ని చెబుతాడు."లోకంలో భర్తను ప్రేమించేది భర్తకోసం కాదు. ఆత్మ కోసమే. భార్యను ప్రేమించేది భార్యకోసం కాదు. ఆత్మకోసమె. సంతానాన్ని ప్రేమించేది సంతానంకోసం కాదు. ఆత్మ కోసమే."పరమ భాగవతోత్తములు అనుకునేవారు కూడా కైవల్యాన్ని ఆశించియే కీర్తించినప్పుడు సామాన్యల విషయం వేరే చెప్పాలా!కానీ,రాధ ప్రేమ ఈ స్థితిని దాటింది - శ్రీకృష్ణుడి వల్ల తనకు కలిగే ఆనందాన్ని పట్టించుకోనిదీ అనుక్షణం అతనికి తను ఎలా ఆనందం కలిగించగలనని తపించిపోయినదీ రాధ మాత్రమే!

     రాధలోని ఈ ఆర్తి లెక్క ప్రకారం ఎవరికి ఏది ఇవ్వాలో అది ఇవ్వడం తప్ప ఎవరికీ ఏ ప్రత్యేకతలూ ఇవ్వని శ్రీకృష్ణుణ్ణి కూడా కదిలించింది - మొదట తన ఆనందం కోసమూ ఇతర గోపికల్ని మోహింపజేయడం కోసమూ ఆలపించిన వేణుగానాన్ని ఇప్పుడు రాధకే అంకితం చేశాడు.ఈ రాధ వృషభానుడి కూతురు,కృష్ణుడి కన్న పెద్దది - కృష్ణుడికి మేనత్త వరస అవుతుంది.కృష్ణుడు పుట్టిన క్షణం నుంచీ యశోద తర్వాత కృష్ణుణ్ణి ప్రేమించకుండా ఉండటం అనేది యెట్లా ఉంటుందో తెలియని స్థితికి చేరుకున్నది రాధ ఒక్కతే,అయినా సమాజసూత్రాలకి విరుద్ధం గనక అభిమన్యుదు అనే అతనితో వివాహం నిశ్చయించేశారు.

     సనాతన ధార్మిక సంప్రదాయం ప్రకారం ధర్మం అనేది కథినశిల వంటిది కాదు - వ్యక్తి ధర్మం,జాతి ధర్మం,రాజ్య ధర్మం అనే మూడు రకాల ధర్మాలు ఉన్నాయి.ఒకదానితో మరొకదానికి సంఘర్షణ చెలరేగినప్పుదు ఏది సరైనది అని తేల్చి చెప్పడానికి మూస పద్ధతి పనికిరాదు,సన్నివేశాన్ని బట్టి సరికొత్త పరిష్కారం వెదకాలి.ధర్మం అనేది సజ్జనులను రక్షించదానికే తప్ప అమాయకులను భక్షించడానికి కాదు,కొందరు యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠః అనే దాన్ని ప్రతిచోటా పాటించాలనే అత్యుత్సాహంతో వ్యక్తి,జాతి,రాజ్య ధర్మాలని కలగాపులగం చేసి అయోమయాన్ని సృష్తిస్తున్నారు - అది ధర్మభ్రష్టత్వానికి దారి తీస్తున్నది.ప్రేమలో ఒకే స్థాయి ఉన్నప్పటికీ రుక్మిణికి జరిగిన న్యాయం రాధకి జరగలేదు. 



     కృష్ణుడు కూడా రాధ కోసం విశ్వప్రయత్నం చేశాడు.యశోద దగ్గిర గారం ఎక్కువ గనక మొహమాట పడకుండా అడిగేశాడు రాధ వాళ్ళింటికి పెళ్ళి కబురు పంపించమని.మొదట సరదా అనుకున్న యశోద మొహమాటం లేకుండా "అది కుదిరేది కాదు.పెళ్ళంటే ఎన్నో చూడాలి.రాధకి ఇప్పటికే పెళ్లి నిశ్చయమైపోయింది.తను నీకన్నా పెద్దది.అంతస్తులో మనకి సరివాళ్ళు కాదు.రాధ మన ఇంటి కోడలు కాదగ్గది కాదు." అని చెప్పేసింది.కృష్ణుడు కూడా తగ్గకుండా "రాధ నీకు కోడలు కాకపోతే కృషుడు కూడా నీకు దూరమవుతాడు" అని బెదిరించాడు.దాంతో యశోద కృష్ణుణ్ణి నందుడి దగ్గిరకి పంపించింది.

     కృష్ణుడి కోరిక విన్న నందుడు నవ్వుతూ "నాకు తెలుసు నువ్వు గోపకుల కన్న గోపికలతో ఎక్కువ తిరుగుతున్నావని. ఎవరో ఒకర్ని ఎన్నుకుంటావనీ అనుకుంటూనే ఉన్నాను.నీకు పిల్లనివ్వదానికి సాటివాళ్లు చాలామంది ఉన్నారు. పెళ్ళనేది సమాజానికి సంబంధించిన విషయం.గతిలేక పనిపిల్లని పెళ్ళి చేసుకున్నాడని నిన్ను చిన్నచూపు చూస్తారు. రాధని మర్చిపో!" అన్నాడు.కృష్ణుడు వినలేదు,వాదన పెరిగింది,నందుదికి క్ర్ష్ణుదితో వాదించలేననై తెలిసి రేపు మన కుల పురోహితులు గర్గ మహర్షి వస్తారు,వారి సూచన ప్రకారం చేద్దామని అప్పటికి కృష్ణుణ్ణి ఆపాడు.

     గర్గముని వచ్చాక కృష్ణుడు నందుణ్ణి అడిగిన తనూ రాధా ఒకరినొకరు ఇష్తపడుతున్నాం కాబట్టి పెళ్ళి చేసుకోవడంలో తప్పేమి ఉందనే ప్రశ్ననే మళ్ళీ అడిగాడు.

గర్గముని అందుకు "కేవలం ఇష్టాఇష్టాల మీద జతకూడటం పశువులు చేసే పని.మానవువులుగా మనకొక నాగరికత ఉంది.మన చుట్టూ సమాజం ఉంది.యువతీయువకుల స్వభావాలు కలవాలి,వధూవరుల కుటుంబాలు కలవాలి,రెండు కుటుంబాల సంప్రదాయం నిలబడాలి,పురుషుడి వంశం తరించాలి - సనాతన ధార్మికులు వివాహాన్ని కోరికలు తీర్చుకునే రతిక్రీడకు పరిమితం చెయ్యలేదు,చతుర్విధ పురుషార్ధాల భాగస్వామ్యపు ఒప్పందం అది.ఒక జీవితకాలపు అనుబంధం విషయంలో జూదం ఆడకూడదు!" అని కళ్యాణధర్మాన్ని వివరించారు.

కృష్ణుడు "వీటి ప్రకారం చూసినా మా వివాహానికి అడ్డంకులు ఏమున్నాయి?యువతీయువకులు పరస్పరం ఇష్టపడుతున్నారు.రెండు కుటుంబాలూ బంధువులే కదా!బృందావనంలోని అందరూ ఎలా బతుకుతున్నారో ఆ పనులే మా పురుషార్ధాలూ అవుతాయి,ఇంకేమిటి సమస్య?" అని నిలదీశాడు.

గర్గముని "నువ్వు బృందావనంలో రాదతో కలిసి పశువుల్ని మేపుకుంటూ తిరగడానికి పుట్టలేదు.నువ్వు దేవకీ వసుదేవుల పుత్రుడివి.కంసుడి నుంచి నిన్ను రక్షించడానికి ఇక్కడ దాచవలసి వచ్చింది.నీ నిజవారసత్వానికి తగ్గ చదువులు చదవాలి.రేపటి నుంచి రాజోచిత విద్యలు నేర్వాలి. నువ్వు నెరవేర్చవలసిన బాధ్యతలు చాలా ఉన్నాయి.నీమీద ఆశలు పెట్టుకున్నవాళ్లు చాలామంది ఉన్నారు.రాధ అనే పల్లెటూరి పిల్లని నీ రాణిగా ఒప్పుకునే స్థితిలో నీ చుట్టూ ఉన్న సమాజం లేదు.అందుకే మేము వ్యతిరేకిస్తున్నది." అని  అన్ని విషయలనీ విప్పిచెప్పారు.

కృష్ణుడు "మీరు ఒక పెద్ద ప్రజా సమూహాన్ని కాపాడే బాధ్యత అప్పగిస్తున్నారు,కానీ నేను తప్ప ఇంకెవ్వరూ ఉద్ధరించలేని ఒక అమాయక జీవికి అన్యాయం చేసిన తర్వాత ప్రపంచాన్ని ఉద్ధరించే అర్హత ఎలా వస్తుంది?ఎనిమిదేళ్ళ క్రితం మా అమ్మ రోలుకి కట్టేసినప్పుడు మొదటిసారి నన్ను చూసిన క్షణం నుంచి రాధ  తనని తను మర్చిపోయి నన్ను ఇష్టపడటం మొదలుపెట్టింది.కాళింది మడుగులో నేను చచ్చిపోయి ఉంటే తను కూడా అప్పుడే చచ్చిపోయి ఉండేది.నా మాట ఒకటే,రాధకి న్యాయం చెయ్యలేని పక్షంలో మీరు చెప్పే ఘనకార్యాలు చెయ్యలేను.పెద్దలు,వాత్సల్యంతో ఆలోచించండి! " అని తన వాదన మరింత గట్టిగా వినిపించాడు.

     గర్గమునికి శ్రీకృష్ణుడి ఆంతర్యం అర్ధమయింది,వాదనలోని యుక్తి కూడా కాదనలేనిది గనక అంగీకరించారు.పరిస్థితులు ప్రతికూలమైనవి కాబట్టి ఎక్కువ ప్రచారం కూడదని హెచ్చరించారు.కృష్ణుడు ఒప్పుకున్నాడు.రాధ సంతోషానికి అవధులు లేవు.రాధాకృష్ణుల స్నేహితులకైతే పండగే - ఆ కోలాహలంలో రాధకి భర్త కాబోయిన అభిమన్యుడు పక్కకి జరిగి సర్దుకున్నాడు.

     కృష్ణుడికి కూడా తమ ఇద్దరి పెళ్ళికీ మధ్యన ఉన్న అడ్డుగోడ ఎంత బలమైనదో అర్ధమైపోయింది.గర్గముని పైకి చెప్పని విషయమూ తను తెలుసుకోవలసిన రహస్యమూ ఏమిటంటే రాధను మధురకి తీసుకువెళ్ళి తన భార్యగా పదిమందికీ పరిచయం చెయ్యడం కుదరదని.తను పుట్టకముందే రాధా తనూ కలవకుండా అష్టదిగ్బంధనం జరిగిపోయింది."నాకు రాజ్యం అక్కర్లేదు,ఇక్కడే ఉంటాను అంటే జన్మనిచ్చిన తలిదండ్రులకి ద్రోహం జరుగుతుంది,లోకమర్యాదని మార్చకుండా రాధని పెళ్ళి చేసుకోవడమూ రాజ్యాన్ని చేపట్టడమూ ఒకేసారి చెయ్యలేడు.అవినీతిపరుడు తన ఒక్కడి సుఖజీవనం కోసం ప్రపంచాన్ని ఎదిరిస్తాడు గానీ విప్లవ వీరుడు అదే సుఖజీవనాన్ని తనతో పాటు సర్వులకూ సాధించడానికి పోరాడుతాడు కాబట్టి నేడు రాధని వదులుకుకుని రేపు తను రాధతో కలిసి అనుభవించిన ఆనందాన్ని ప్రజలకి పరిచయం చెయ్యాలి" అనుకున్నాడు.

     అప్పటినుంచి తన జీవితభాగస్వామిని కాలేని రాధ మనసులోని సంపూర్ణశరణాగతిని అంగీకరించి ఆమెను సంతోషపెట్టి తను ఆనందిస్తున్నాడు.రాధ ప్రవృత్తియే ఆరాధన,ఇక కృష్ణుడు అడ్డు చెప్పకపోవటంతో తన ఇష్టం వచ్చినట్టు ప్రవర్తించేది.ఒక్కోసారి రాధ క్ర్ష్ణుడి దుస్తులు ధరించేది,అప్పుదు క్ర్ష్ణుడు రాధ దుస్తులు ధరించేవాడు - రాధని ఏడిపించటానికే చేసినా అదే నవ్వించటానికీ చేసినట్లు అయ్యేది.ఒక్కోసారి ఇద్దరూ ఒకే రకం దుస్తులు ధరించేవాళ్ళు.ఒక్కోసారి రాధ కృష్ణుడిలానూ కృష్ణుడు రాధలానూ మారిపోయేవాళ్ళు.పక్కన ఉన్నవాళ్లకి ఎప్పుడు ఎవరు రాధయో ఎవరు కృష్ణుడో తెలిసేది కాదు.



     రాధకి సుకుమారమైన మెత్తదనం ఏదైనా తగిలితే,"ఇది కృష్ణుని చెక్కిలి మెత్తదనంలా ఉంది!" అని అనుకునేది.కృష్ణుడికి సుకుమారమైన మెత్తదనం ఏదైనా తగిలితే,"ఇది రాధ చెక్కిలి మెత్తదనంలా ఉంది!" అని అనుకునేవాడు.రాధకి ఏ మగాడైనా అందంగా కనబడితే,"ఇతనిలో కృష్ణుడి పోలికలు ఉన్నాయి, అందుకే నాకు అందంగా కనబడుతున్నాడు!" అనుకునేది.కృష్ణుడికి ఏ ఆడదైనా అందంగా కనబడితే,"ఈమెలో రాధ పోలికలు ఉన్నాయి, అందుకే నాకు అందంగా కనబడుతున్నది!" అనుకునేవాడు.

     రాధాకృష్ణుల అనుబంధంలో ఉన్న దేవరహస్యం ఏమిటో సాటివాళ్లకీ అర్ధమైపోయింది.వాళ్ళు రాధకి ఎన్నో ముద్దుపేర్లు పెట్టేశారు - "గోవిందమోహిని", "గాంధర్వి", "గోవిందసర్వస్వ", "సర్వకాంతాశిరోమణి", "మదనమోహనమోహిని", "గోకులతరుణి", "కృష్ణమాయి", "రాధారాణి", "సర్వలక్ష్మి" అని ఎప్పుడు ఏది గుర్తొస్తే ఆ పేరుతో పిలిచేవాళ్ళు. అయితే కృష్ణుడికి ఇష్టమయిన పేరు మాత్రం రాధిక, ఆ పేరుతో కృష్ణుడు తప్ప ఇంకెవరు పిల్చినా పలికేది కాదు రాధ!

     రాధాకృష్ణులు యమునా తీరంలో విహరించని చోటు లేదు. ఒకరి సాన్నిధ్యంలో ఒకరు కరిగిపోతూ ఊసులాడుకోని పొదరిల్లు లేదు.ఒకరి కళ్ళలోకి ఒకరు చూస్తూ ప్రపంచాన్ని మరువని రోజులేదు. బృందావనం వారి ప్రేమకు మూగసాక్షిగా మిగిలింది. ప్రకృతి వారి ప్రేమకు పరవశించింది. వారి పాదాల స్పర్శకు పచ్చిక పులకరించేది. యమునానది పరవళ్ళు తోక్కేది.అక్కడ నిత్యమూ వసంత ఋతువే. నిత్యమూ కోకిలల గానాలు అక్కడ ప్రతిధ్వనించేవి. అక్కడ చెట్లు ఎప్పుడూ చిగురిస్తూనే ఉండేవి.సువాసనలు ఆ ప్రాంతాన్ని ఆవరించి ఉండేవి.నెమళ్ళు ఆనందనాట్యం చేస్తూనే ఉండేవి. భూమిమీద స్వర్గం దిగి వచ్చినట్లు ఉండేది.దేవతలు ఎల్లప్పుడూ వారి సూక్ష్మరూపాలలో అక్కడ కొలువై రాసలీలను వీక్షిస్తూ ఉండేవారు. అదొక ఆనంద ధామం. అదొక అంతులేని ప్రేమోత్సవం.

     కాలాలు దాటి నిలిచే కధలు అన్నింటిలోనూ ఉండే పోలిక వాటిలో ఆనందం కన్న విషాదమే ఎక్కువ ఉండి ఆ విషాదమే ఆనందం కన్న మధురంగా ఉండి మర్చిపోదామన్నా మర్చిపోలేకపోవటం -  జరిగిన కధలో ఏ మలుపు ఎక్కడ మొదలయిందో ఎక్కడ ఆగిపోయిందో తలుచుకున్నప్పుడల్లా అలా జరక్కుండా ఉంటే బాగుండుననిపిస్తుంది, కానీ మరోలా జరిగి ఉంటే ఆ కధ ఇవ్వాళ్టికీ చెప్పుకోవాల్సిన అవసరమే లేదుగా!

     కంసుడిలో అర్హత లేని అధికారం శాశ్వతం కావాలనే కోరిక పుట్టకపోతే కృష్ణుడు మధురను వదిలి నందగోకులం వచ్చేవాడు కాదు,కృష్ణుడికి తల్లిదండ్రుల పట్ల బాధ్యత లేకపోతే నందగోకులం వదిలి మధురకి వెళ్ళేవాడు కాదు.ధర్మం సమాజానికి సంబంధించినది - కఠిమైనది,ఇతరమైన సమస్తాన్నీ ఇష్టం లేకపోయినా తనకోసం వదలమంటుంది.ప్రేమ వ్యక్తిత్వానికి సంబంధించినది - కోమలమైనది. ఇష్టమైనదాన్ని వదులుకోవడానికి విలవిలలాడిపోతుంది.ఏ కాలంలోనైనా మనుషులు ఈ రెండింటికీ సంఘర్షణ వచ్చినప్పుడు వాళ్ళు దేనిని ఎంచుకున్నారు అన్నదాన్ని బట్టి మంచివాళ్ళుగానో చెడ్డవాళ్ళుగానో లెక్కకి తేలుతున్నారు.శ్రీకృష్ణుడి జీవితంలోనూ అలాంటి సన్నివేశం రానే వచ్చింది - అక్రూరుల వారి రూపంలో.

     అక్రూరుల వారి రాకతో నందగోకులంలో పెద్ద భూకంపమే పుట్టింది - కృష్ణుడికి రాధ గురించి తల్చుకోగానే గుండె గుభేలుమంది, కృష్ణుణ్ణి చూడకుండా రాధ ఎట్లా బతుకుతుంది!మధువనిలో తమకి ఎక్కువ ఇష్టమైన చోటుకి వెళ్తున్నప్పుడు అదే అడిగాడు కృష్ణుడు - "ఎలా ఉండగలవు నువ్వు?" అని.

రాధ "నువ్వెలా ఉండగలవో నేనూ అలాగే!" అనేసింది.ఎలాగూ అడిగాడు కదా,అసలు మాట చెప్పక తప్పదు కదా అని మాటలు పేర్చుకోవడానికా అన్నట్టు ఓ నాలుగడుగులు వేశాక "నువ్వు కనబడకపోతే కదా నేను పిచ్చిదాన్ని అయ్యేది,నిజానికి నువ్వు లేని చోటు ఉందా!అంతటా నువ్వే కనిపిస్తావు నాకు. యమునలో, నెమలిలో, గరికలో - అంతటా నువ్వే కనిపిస్తుంటే బెంగ దేనికి?" అని తన భక్తితత్వం ఏమిటో తెలియజెప్పింది.గీతాచార్యుడు కూడా మౌనంగా ఉండిపోవలసి వచ్చింది  ఆ జవాబుకి!

తీరా ఏకాంతస్థలం చేరి సర్ధుకుని కూర్చున్నాక ఇంకా వూగిసలాట ఉండిపోయిందేమో "వెళ్ళక తప్పదా?నేను ఉండమన్నా ఉండవా!" అని అడిగింది - తన అయిదు ప్రాణాల అలికిడినీ వినిపిస్తున్న ఆ అయిదుమాటల్లో లోకంలో ఉన్న బేలతనమంతా ఇమిడిపోయేలా!

కృష్ణుడు "ఉంటే నీకూ నాకూ చెడ్డపేరు రావడం తప్ప ఒరిగేది ఏమిటి?భయపడుతున్నావా అక్కడ నాకు ఏమన్నా అవుతుందని,అది పెద్ద పని కాదులే. త్వరగానే పూర్తి కావచ్చు.నిన్ను అక్కడికి చేర్చుకోవడమే పెద్ద కష్టం.క్షణమొక యుగంలా గడపాలి.అక్కడివాళ్ళ నుంచి ఒప్పుదల రాగానే కబురు పంపిస్తాను,వొచ్చెయ్!" అని ధైర్యం చెప్పాడు.

రాధ అటు కృష్ణుడికి తన గురించి వెనకపీకుడు లేకుండా ఉండటానికి తనకి తనే ధైర్యం చెప్పుకుంటున్నట్టు "ఏమో!నేనో పల్లెటూరి పిల్లని.అంత పెద్ద భవంతుల్లో దారితప్పి పోతానేమో,నీ వేషం కూడా మారుతుంది - నిన్నసలు గుర్తు పట్టగలనో లేదో!వొంటినిండా ఆభరణాలు తొడుగుతారు,నెత్తి మీద కిరీటం పెడతారు.నాకేమో నువ్వు గొల్లపిల్లాడిగానే బావుంటావు.నెమిలి పించమే నీకు కిరీటం కన్న బాగుంటుంది.అవునూ, ఇప్పుడిలా అంటున్నాను గానీ ఒకసారి అక్కడికి వస్తే నేను కూడా మారిపోతానేమో!" అని పెద్ద పురాణమే చదివింది!

     హడావిడి పెళ్ళీ,మధురకి ప్రయాణం ఒకేసారిగా నిశ్చయం కావడం ముహూర్తానికి సమయం కూడా తక్కువగా ఉండటం గుర్తు చేసి రాధని తొందరపెట్టి మళ్ళీ ఇంటిముఖం పట్టాడు కృష్ణుడు.దారిలో అక్కడ అవసరం లేదు గనక వేణువుని కానుకగా అడిగింది రాధ - ఇచ్చేశాడు.అదే వాళ్ళ ఆఖరి ఏకాంతం - ఇంటికెళ్ళగానే హడావిడి మొదలైంది, జరగాలి కాబట్టి పెళ్ళి జరిగిపోయింది, అది కాగానే వీడుకోళ్ళ మొత్తుకోళ్ళు మొదలయ్యాయి, అవీ పూర్తవకుండానే రధంతో అక్రూరుడు తయారయ్యాడు, రధం కనుమరుగయ్యేవరకు రెప్ప వాల్చకుండా చూసిన రాధకి అప్పుడు భయం వేసింది.రధం కనబడని మొదటి క్షణంలోనే తట్టుకోలేనిది ఒక జీవితకాలపు ఎడబాటును తట్టుకోగలదా - కాళ్ళలో సత్తువ లేనట్టై పెనుగాలికి వూగే చిరులతలా వూగి వూగి స్పృహ తప్పి నేలకు జారింది!

     కృష్ణుడు మధురకు వెళ్ళిన మొదటిరోజు కేళీవిలాసంగా గడిచింది - పొగరు చూపించిన రాజుగారి చాకలిని మర్దించాడు,వినయం చూపించిన కుబ్జను వంకరలు సరిచేసి అనుగ్రహించాడు,ఒక గొప్ప విల్లు కనబడితే పాత జ్ఞాపకాలు గుర్తుకొచ్చినట్టు దాన్ని విరిచేశాడు!కంసుడి అన్ని సంవత్సరాల పటాటోపమూ ఏమైపోయిందో ఆ రాత్రికే పీడకలలు వచ్చి నిద్రలేక అలమటించిపోయాడు.

     తెల్లవారింది.మొదటి బోణీగా కువలయాపీడకాన్ని చంపేశాడు,చాణూరుడితో ఆసికాలాడి రెచ్చగొట్టి మల్లయుద్ధానికి దిగాడు,పౌరకాంతలు చిన్నపిల్లాడు మొద్దువెధవతో పోట్లాటకి దిగాడు ఏమైపోతాడోనని జాలితోనూ అంత అందమైన కుర్రాడితో గడిపిన బృందావన కాంతల అదృష్టానికి ఈర్ష్యతోనూ కబుర్లు చెప్పుకుంటూ ఉండగానే అన్నతో కలిసి చాభూరముష్టికమర్ధనం పూర్తి చేసేశాడు,ఆఖరికి కంసుణ్ణి కూడా కడతేర్చాడు,దేవకీ వసుదేవుల్ని చెరనుంచి విడిపించాడు,నందుణ్ణి తిరిగి వేపల్లెకి పంపించి మధురాధిపతి స్థానంలో శాశ్వతుడయ్యాడు!

     ఎందుకో మరి,కొద్ది రోజులు గడిచాక కృష్ణుడు అవసరం లేకపోయినా ఉద్ధవుడితో బృందావనంలోని గోపికలకి ఒక సందేశం పంపించాడు.
10.1-1437-శా.
"రమ్మా యుద్ధవ! గోపకామినులు నా రాకల్ నిరీక్షంచుచున్
సమ్మోహంబున నన్నియున్ మఱచి యే చందంబునం గుందిరో
తమ్మున్ నమ్మినవారి డిగ్గవిడువన్ ధర్మంబు గాదండ్రు; వే
పొమ్మా; ప్రాణము లే క్రియన్ నిలిపిరో ప్రోద్యద్వియోగాగ్నులన్.
     “ఉద్ధవా! ఇలా రా! గోపికలు ప్రణయమూర్తులు. నా ఆగమనానికి ఎదురుచూస్తూ, నా మీది వ్యామోహంతో అన్నీ మరచిపోయి ఎంతగానో దుఃఖపడుతూ ఉంటారు. నమ్ముకున్న తమను విడవడం ధర్మం కాదని పెద్దలు అంటూ ఉంటారు. వేగంగా వెళ్ళు. పెచ్చుమీరుతున్న వియోగమనే అగ్నిజ్వాలలతో వారెలా ప్రాణాలు నిలబెట్టుకుంటూ ఉన్నారో?

10.1-1438-క.
"లౌకిక మొల్లక న న్నా
లోకించు ప్రపన్నులకును లోఁబడి కరుణా
లోకనములఁ బోషింతును
నా కాశ్రితరక్షణములు నైసర్గికముల్.
     లోకధర్మాలు అన్నీ విడచిపెట్టి నా మీదనే చూపు నిలిపి, భక్తి ప్రపత్తులు సలిపేవారికి నేను లోబడి వారిని దయతో కాపాడుతాను. ఆశ్రితులను ఆదుకోవడం నాకు స్వభావసిద్ధమైన గుణం.

10.1-1439-క.
సందేహము మానుం డర
విందాననలార! మిమ్ము విడువను వత్తున్
బృందావనమున కని హరి
సందేశము పంపె" ననుము సంకేతములన్."
     సంకేతస్థలమునకు వెళ్ళి గోపికలతో 'పద్మముల వంటి మోములు కల పడతులారా! సంశయం మానండి. మిమ్మల్ని వదలిపెట్టను. బృందావనానికి వస్తాను' అని కృష్ణుడు వార్త పంపాడని నీవు చెప్పు.” అని కబురైతే పంపాడు గానీ మళ్ళీ బృందావనానికి వెళ్ళనే లేదు - మాయగాడు!

     కొత్త పరిచయాలు పెరిగాయి, కొత్త అనుభవాలు దొరికాయి. అందమైన ఆడవాళ్ళు తమంత తాము సిగ్గునొదిలి వలపుల పిలుపులు పిలిస్తే ఏ కాలంలో ఏ రసికపురుషుడు కాదన్నాడు శ్రీకృష్ణుడు ముడుచుకుని కూర్చోవడానికి?
10.1-1488-మ.
తను మున్నంగజకేళిఁ గోరిన లతాతన్విన్ రతిక్రీడలం
దనుపం గోరి జనార్దనుం డరిగె రత్నస్వర్ణ మాల్యాను లే
పన భూషాంబర ధూపదీప పరిదీప్తంబై మనోజప్రదీ
పనమై యున్న తదీయ గేహమునకుం బంచేషుపంచేషుఁడై.
     పూర్వం తనను మన్మథక్రీడకి ఆహ్వానించిన ఆ లతాంగి కుబ్జని శృంగారకేళిలో తృప్తి పరచవలెనని జనులను రక్షించే వాడైన శ్రీకృష్ణుడు భావించాడు. ఆమె మందిరము మణులు, బంగారము, పూలదండలు, మంచిగంధపు మైపూతలు, నగలు, వస్త్రములు, ధూపములుతో విలసిల్లుతూ బహు మన్మథోద్దీపనకరంగా ఉంది. అటువంటి ఆమె గృహానికి మన్మథమన్మథుడు వలె శృంగారించుకుని శ్రీకృష్ణుడు వెళ్ళాడు.

10.1-1495-ఉ.
జాతియుఁ గాలముం గళయు సత్వము దేశము భావచేష్టలున్
ధాతువుఁ బ్రాయముం గుణముఁ దద్దశయుం హృదయంబుఁ జూడ్కియుం
బ్రీతి విశేషముం దెలిసి పెక్కువిధంబులఁ దొయ్యలిన్ మనో
జాత సుఖంబులం దనిపె శౌరి వధూహృదయాపహారియై.
     జాతి, కాలము, కళ, బలము, దేశము, భావము, చేష్ట, ధాతువు, ప్రాయము, గుణము, దశ, హృదయము, దృష్టి, సంతుష్టి ఇన్నిటిని ఎరిగి, మగువ మనసును దోచి, ఆ శూరుని మనుమడైన శ్రీకృష్ణుడు, అనేక విధముల మదవతి కుబ్జను మన్మథసౌఖ్యాలలో ఓలలాడించి తృప్తి పరచాడు.

10.1-1497-మ.
సనకాదుల్ దలపోసి కానని విభున్ సర్వప్రభున్ దుర్లభున్
మును దా నిచ్చిన యంగరాగ సుకృతామోదంబునం గూడియున్
ఘన నిర్వాణవిభూతి యిమ్మనక నా కంజాక్షి "యేఁ బాయఁజా
ల ననుం గొన్ని దినంబు లంగభవకేళిం దేల్పవే?" నావుడున్.
     కమలముల వంటి కన్నుల కుబ్జ ఇంతకు ముందు తాను మైపూతలను సమర్పించుటచే సమకూడిన పుణ్యం కొద్దీ, దేవర్షులైన సనకసనందాదు లంతటి వారు సైతం ధ్యానం చేసినా దర్శింపలేని ప్రభువు, అఖిల లోకములకు అధీశ్వరుడు, దుర్లభుడు అయినట్టి పరమాత్ముడిని కలియ కలిగింది. గొప్పదయిన కైవల్యసంపదను కోరుకోక, “కృష్ణా! నీ పొందు విడచి ఉండలేను. నన్ను కొన్నాళ్ళు మన్మథలీలలలో తేల్చుము” అని వేడుకుంది.

10.1-1499-క.
ఏ వేదంబులఁ గానని
దేవోత్తముఁ గాంచి ముక్తి తెరు వడుగక రా
జీవేక్షణ రతి యడిగెను
భావింపఁ దదీయ కర్మఫల మెట్టిదియో.
     వేదములకు కూడా అందరాని దేవతాశిరోమణి అయిన శ్రీకృష్ణుడిని దర్శించి కూడా పద్మములవంటి కన్నులు కల కుబ్జ, మోక్షపదవిని అడుగకుండా తుచ్ఛమైన విషయసుఖం కోరుకుంది. ఆలోచించి చూస్తే ఆమె కర్మఫలమె అలాంటిదేమో.

10.1-1500-క.
కారుణ్యంబునఁ గృష్ణుఁడు
తారుణ్యము మెఱసి మదనతంత్రంబుల లీ
లారణ్యవీధిఁ దేల్చెను
సైరంధ్రిన్ విభవవిజిత శక్రపురంధ్రిన్.
     సౌభాగ్యము నందు శచీదేవిని సైతము జయించిన ఆ కుబ్జను ఎంతో దయతో శ్రీకృష్ణుడు యవ్వనము అతిశయిల్లగా మదనశాస్త్ర తంత్రాలతో శృంగార విలాసములనే వనవీధులలో విహరింపజేసి తృప్తి పరచాడు.

     అన్న బలరాముడికి రైవత మహారాజు కూత్రురు రేవతితో పెళ్ళి జరిగింది.ఇంక తనకొర్సం పిలని వెదికే పనిలో ఉన్నారు పెద్దలు.అన్ని దేశలూ తిరుగుతూ ఇక్కడి కబుర్లు అకక్డా అక్కడి కబుర్లు ఇక్కడా చెప్పే లఓకసంచారులైన బ్రాహ్మణోత్తముల, వల్ల విదర్భ రాకుమారి రుక్మిణిని గురించి విన్నాడు,ఆ అమ్మాయికీ తనంటే ఇష్టమేనని కూడా తెలిసింది,

10.1-1695-క.
ఆ లలన రూపు బుద్ధియు
శీలము లక్షణము గుణముఁ జింతించి తగన్
బాలారత్నముఁ దన కి
ల్లాలుగఁ జేకొందు ననుచు హరియుం దలఁచెన్.
     ఆ సుందరి అందచందాలు, మంచిబుద్ది, శీలం, నడవడిక, సుగుణాలు, తెలిసి కృష్ణుడు కూడా రుక్మిణీ కన్యకా రత్నాన్ని పెళ్ళి చేసుకుందా మనుకొన్నాడు.

10.1-1685-క.
భూషణములు చెవులకు బుధ
తోషణము లనేక జన్మదురితౌఘ విని
శ్శోషణములు మంగళతర
ఘోషణములు గరుడగమను గుణభాషణముల్."
     గరుడవాహనుడు విష్ణుమూర్తి కథలు చెవులకు కర్ణాభరణాలు, బుద్ధిమంతులకు సంతోషం కలిగించేవి, జన్మజన్మ పాపాలని పోగొట్టేవి, మిక్కిలి శుభకరమైనవి.

10.1-1687-చ.
వినుము; విదర్భదేశమున వీరుఁడు కుండినభర్త భీష్మకుం
డను నొక దొడ్డరాజు గలఁ; డాతని కేవురు పుత్రు లగ్రజుం
డనయుఁడు రుక్మి నాఁ బరఁగు; నందఱకుం గడగొట్టు చెల్లెలై
మనుజవరేణ్య! పుట్టె నొక మానిని రుక్మిణినాఁ బ్రసిద్ధయై.
     “విను. విదర్భ దేశపు కుండిన నగర రాజు భీష్మకుడు గొప్పవాడు. అతనికి ఐదుగురు కొడుకులు {రుక్మి, రుక్మరథ, రుక్మబాహు, రుక్మకేశ, రుక్మనేత్రులు}. పెద్దవాడు రుక్మి. అందిరికన్న చిన్నది రుక్మిణి వారు ఐదుగురికి చెల్లెలై పుట్టింది.

10.1-1688-క.
బాలేందురేఖ దోఁచిన
లాలిత యగు నపరదిక్కులాగున ధరణీ
పాలుని గేహము మెఱసెను
బాలిక జన్మించి యెదుగ భాసుర మగుచున్.
     ఈమె పుట్టిననాటి నుండి ఆ రాజగృహం, చంద్ర రేఖ ఉదయించిన పడమటి ఆకాశంలా, ప్రకాశవంతంగా మెరిసిపోతోంది. {ఆమె కుటుంబంలో జన్మించింది అనినను, అందరికి పరమైనది కనుక, ఇతరమైనవి అన్నీ అపరములే కనుక. పరాదేవి అపరమైన అంతటిని ప్రకాశంపజేస్తుంది కనుక పోతన గారు అపర దిక్కు ప్రయోగించారా?}

10.1-1692-సీ.
దేవకీసుతు కోర్కి తీఁగలు వీడంగ; 
వెలఁదికి మైదీఁగ వీడఁ దొడఁగెఁ; 
గమలనాభుని చిత్తకమలంబు వికసింపఁ; 
గాంతి నింతికి ముఖకమల మొప్పె; 
మధువిరోధికి లోన మదనాగ్ని పొడచూపఁ; 
బొలఁతికి జనుదోయి పొడవు జూపె; 
శౌరికి ధైర్యంబు సన్నమై డయ్యంగ; 
జలజాక్షి మధ్యంబు సన్నమయ్యె;

10.1-1692.1-ఆ.
హరికిఁ బ్రేమబంధ మధికంబుగాఁ గేశ
బంధ మధిక మగుచు బాలకమరెఁ; 
బద్మనయను వలనఁ బ్రమదంబు నిండార
నెలఁత యౌవనంబు నిండి యుండె.
     కృష్ణుడి కోరికలు విప్పారేలా, రుక్మిణి మేని మెరుపులు విరిసాయి. మనస్సు వికసించేలా, ముఖపద్మం వికసించింది. మదనతాపం కలిగేలా, స్తనసంపద ఉదయించింది. ధైర్యం సన్నగిల్లేలా, నడుం సన్నబడింది. ప్రేమ పెరిగి పొంగేలా, శిరోజాలు చక్కగా వృద్ధిచెందేయి. కృష్ణుడికి సంతోషం కలిగించేలా, రుక్మిణికి నిండు యౌవనం తొణకిస లాడుతోంది.

10.1-1694-క.
తన తండ్రి గేహమునకుం
జనుదెంచుచు నున్న యతిథిజనులవలనఁ గృ
ష్ణుని రూప బల గుణాదులు
విని కృష్ణుఁడు దనకుఁ దగిన విభుఁడని తలఁచెన్.
     తన పుట్టింటికి వచ్చే పోయే వాళ్ళ వల్ల కృష్ణుడి అందం, బలం, సుగుణాలు తెలిసి భర్తగా వరించింది.

10.1-1697-ఉ.
బంధువు లెల్లఁ గృష్ణునకు బాలిక నిచ్చెద మంచు శేముషీ
సింధువులై విచారములు చేయఁగ వారల నడ్డపెట్టి దు
స్సంధుఁడు రుక్మి కృష్ణునెడఁ జాల విరోధముఁ జేసి మత్త పు
ష్పంధయవేణి నిత్తు శిశుపాలున కంచుఁ దలంచె నంధుఁడై.
     రుక్మిణిని బంధువు లంతా మిక్కిలి సద్భుద్దితో కృష్ణుడి కిద్దాం అనుకుంటున్నారు; కాని దుష్టులతో స్నేహంపట్టి జ్ఞానహీనుడైన రుక్మి వారిని కాదని, కృష్ణుడి యందు యెంతో విరోధం పెట్టుకొని, మూర్ఖంగా చేదిదేశపు రాజు శిశుపాలుడికి గండుతుమ్మెదల పిండు వలె నల్లని శిరోజాలు గల సుందరవేణి అయిన తన చెల్లెలు రుక్మిణిని ఇస్తానంటున్నాడు.

10.1-1698-ఉ.
అన్న తలంపు తా నెఱిఁగి య న్నవనీరజగంధి లోన నా
పన్నత నొంది, యాప్తుఁడగు బ్రాహ్మణు నొక్కనిఁ జీరి "గర్వ సం
ఛన్నుఁడు రుక్మి నేడు ననుఁ జైద్యున కిచ్చెద నంచు నున్నవాఁ
డెన్నివిధంబులం జని బుధేశ్వర! చక్రికి విన్నవింపవే.
     తన అన్న ఆలోచన తెలిసి, క్రొందామరల సుగంధాలు వెదజల్లే దేహం కలిగిన (పద్మినీజాతి సుందరీ యైన) రుక్మిణి, మేలుకోరేవాడు అయిన అగ్నిద్యోతనుడనే బ్రాహ్మణుని పిలిచి ఇలా చెప్పింది “బుద్ధిమంతుడా! గర్వంతో కన్నులుగానక మా అన్న రుక్మి నాకు చేదిదేశపువాడైన శిశుపాలుడితో ఎలాగైనా పెళ్ళి చేసేస్తా నంటున్నాడు. ఏ విధాగానైనా చక్రాయుధుడు శ్రీకృష్ణుడి దగ్గరకి వెళ్ళి పరిస్థితి తెలియ జెప్పుము.

10.1-1699-క.
అయ్యా! కొడుకు విచారము
లయ్యయు వారింపఁ జాలఁ డటు గాకుండన్
నెయ్య మెఱిఁగించి చీరుము
చయ్యన నిజసేవకానుసారిన్ శౌరిన్."
     ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా! కొడుకుమాట మా నాన్న కూడ కాదనలేడు. అలా కాకూడదు. కనుక, నాప్రేమ తెలియజేసి భక్తుల వెంట నుండు వాడు, శూరుని మనుమడు అయిన శ్రీకృష్ణుణ్ణి వెంటనే రమ్మని పిలు.”

10.1-1700-వ.
     ఇలా చెప్పి కొన్ని రహస్య సంకేతాలు చెప్పి పంపింది. ఆ బ్రాహ్మణుడు ద్వారకకు వెళ్ళాడు. ప్రతీహారుల ద్వారా తన రాక తెలిపాడు. అంతఃపురంలో బంగారు ఆసనం మీద ముసిముసి నవ్వుతూ ఉన్న కృష్ణుణ్ణి దర్శించి “కల్యణ ప్రాప్తిరస్తు” అని దీవించాడు. సంతోషించిన కృష్ణుడు గద్దె దిగి, ఆసీనుణ్ణి చేసి, భక్తిగా పూజించి, మంచి రుచికరమైన భోజనం పెట్టించేడు. ద్విగుణీకృతమైన ప్రేమతో తేజోరాశిలా ఉన్న బ్రాహ్మణుని దరిజేరి లోకాల్ని కాపాడే తన చేత్తో కాళ్ళొత్తుతూ, కృష్ణుడు మెల్లగా ఇలా అన్నాడు.

10.1-1702-ఉ.
ఎవ్వని దేశమం దునికి; యెవ్వనిచేఁ గుశలంబు గల్గు మీ
కెవ్వని రాజ్యమందుఁ బ్రజలెల్ల సుఖింతురు వాఁడు మత్ప్రియుం
డివ్వనరాశి దుర్గమున కెట్లరుదెంచితి రయ్య! మీరు? లే
నవ్వులుగావు; నీ తలఁపునం గల మే లొనరింతు ధీమణీ!"
     బుద్దిశాలీ! మీరే దేశంలో ఉంటారు. ఎవని రాజ్యంలో నైతే మీరు కులాసాగా ఉంటారో, ప్రజలంతా సుఖంగా ఉంటారో వాడు మాకు ఇష్టుడు. సముద్రంలో ఉన్న ఈ కోట లోకి రావటం అంత సుళువైనపని కాదు. మీరెలా వచ్చేరు. మీరు కోరిన మేలు తప్పక చేకూరుస్తాను.” అని శ్రీకృష్ణుడు సందేశం పట్టుకొచ్చిన విప్రుని పలకరించాడు.

10.1-1703-వ.
     ఇలా ఆ లీలామానవదేహధారి అయిన శ్రీకృష్ణపరమాత్మ అడుగగా, రుక్మిణీదేవి సందేశం తెచ్చిన ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇలా చెప్పాడు “భగవాన్! విదర్భ దేశానికి రాజు భీష్మకుడు. ఆ రాజు కూతురు రుక్మిణి. ఆ అందమైన కన్య ఒక వివాహ మంగళంబైన గొప్ప సందేశం నీకు విన్నవించమని పంపింది. సావధానంగా విను.

10.1-1704-సీ.
ఏ నీ గుణములు కర్ణేంద్రియంబులు సోఁక; 
దేహతాపంబులు దీఱిపోవు
నే నీ శుభాకార మీక్షింపఁ గన్నుల; 
కఖిలార్థలాభంబు గలుగుచుండు
నే నీ చరణసేవ యే ప్రొద్దు చేసిన; 
భువనోన్నతత్వంబుఁ బొందఁ గలుగు
నే నీ లసన్నామ మే ప్రొద్దు భక్తితోఁ; 
దడవిన బంధసంతతులు వాయు

10.1-1704.1-తే.
నట్టి నీ యందు నా చిత్త మనవరతము
నచ్చి యున్నది నీ యాన నాన లేదు, 
కరుణఁ జూడుము కంసారి! ఖలవిదారి! 
శ్రీయుతాకార! మానినీచిత్తచోర!
     శ్రీకృష్ణప్రభూ! కంసాది ఖలులను సంహరించినవాడ! మంగళాకారా! మనస్వినిల మనసులు దోచేవాడా! నీ గురించి చెవులలో పడితే చాలు దేహతాపాలన్నీ తీరిపోతాయి. నీ శుభాకారం చూస్తే చాలు సకలార్థ లాభాలు కలుగుతాయి. నీ పాదసేవ చేసుకొంటే చాలు లోకోన్నతి దక్కుతుంది. భక్తిగా నీ నామస్మరణ ఎడతెగకుండా చేస్తే చాలు భవబంధాలన్నీ పటాపంచ లౌతాయి. అలాంటి నీ మీద మనసు పడ్డాను. నీ మీదొట్టు. సమయం లేదు. దయతో చిత్తగించు.

10.1-1706-ఉ.
శ్రీయుతమూర్తి! యో పురుషసింహమ! సింహముపాలి సొమ్ము గో
మాయువు గోరు చందమున మత్తుఁడు చైద్యుఁడు నీ పదాంబుజ
ధ్యాయిని యైన నన్ను వడిఁ దాఁ గొనిపోయెద నంచు నున్నవాఁ
డా యధమాధముం డెఱుఁగఁ డద్భుతమైన భవత్ప్రతాపమున్
      శుభాకారా! పురుషోత్తమ! శ్రీకృష్ణా! సింహానికి చెందవలసిన దానిని నక్క కోరినట్లు, గర్విష్ఠి ఐన శశిపాలుడు నీ పదభక్తురాలు ఐన రుక్మిణిని, నన్ను తీసుకుపోతాను అంటున్నాడు. అద్భుతమైన నీ మహిమ తెలియని పరమనీచుడు వాడు.

10.1-1708-ఉ.
అంకిలి జెప్పలేదు; చతురంగబలంబులతోడ నెల్లి యో! 
పంకజనాభ! నీవు శిశుపాల జరాసుతులన్ జయించి నా
వంకకు వచ్చి రాక్షసవివాహమునన్ భవదీయశౌర్యమే
యుంకువ చేసి కృష్ణ! పురుషోత్తమ! చేకొనిపొమ్ము వచ్చెదన్.
     ఓ పద్మనాభ! కృష్ణ! మహాత్మ! అడ్డుచెప్పడానికి లేదు; నీ పరాక్రమం చూపి, రేపు నీవు చతురంగ బలాలతో సహా వచ్చి, శిశుపాలుడు జరాసంధులను జయించి, నా దగ్గరకు వచ్చి, నన్ను (రుక్మిణిని) రాక్షస వివాహమున తీసుకుకొని వెళ్ళవయ్య! నేను సంతోషంగా నీతో వచ్చేస్తాను.

10.1-1709-సీ.
"లోపలి సౌధంబులోన వర్తింపంగఁ; 
దేవచ్చునే నిన్నుఁ దెత్తునేని
గావలివారలఁ గల బంధువులఁ జంపి; 
కాని తేరా" దని కమలనయన! 
భావించెదేని యుపాయంబు చెప్పెద; 
నాలింపు కులదేవయాత్రఁ జేసి
నగరంబు వెలువడి నగజాతకును మ్రొక్కఁ; 
బెండ్లికి మునుపడఁ బెండ్లికూఁతుఁ

10.1-1709.1-తే.
నెలమి మావారు పంపుదు రేను నట్లు
పురము వెలువడి యేతెంచి భూతనాథు
సతికి మ్రొక్కంగ నీవు నా సమయమందు
వచ్చి కొనిపొమ్ము నన్ను నవార్యచరిత!
     ఓ కమలాల వంటి కన్నులున్న కన్నయ్యా! “నీవు కన్యాంతఃపురంలో ఉంటావు కదా రుక్మిణీ ! నిన్ను ఎలా తీసుకుపోవాలి. అలా తీసుకెళ్ళాలంటే కాపలావాళ్ళను, అప్పు డక్కడ ఉన్న మీ బంధుజనాలను చంపాల్సివస్తుంది కదా” అని నీవు అనుకుంటే, దీనికి ఒక ఉపాయం మనవిచేస్తాను. చిత్తగించు. పెళ్ళికి ముందు మా వారు పెళ్ళికూతురును మా ఇలవేల్పు మంగళగౌరిని మొక్కడానికి పంపిస్తారు. నేను కూడ అలాగే నగరి వెలువడి మొక్కుచెల్లించడానికి ఊరి వెలుపల ఉన్న దుర్గగుడికి బయలుదేరి వస్తాను. అడ్డగింపరాని నడవడిక కలవాడా! కృష్ణా! ఆ సమయానికి దారికి అడ్డంగా వచ్చి నన్ను నిరాటంకంగా తీసుకొనిపో!

10.1-1711-సీ.
ప్రాణేశ! నీ మంజు భాషలు వినలేని; 
కర్ణరంధ్రంబుల కలిమి యేల? 
పురుషరత్నమ! నీవు భోగింపఁగా లేని; 
తనులతవలని సౌందర్య మేల? 
భువనమోహన! నిన్నుఁ బొడగానఁగా లేని; 
చక్షురింద్రియముల సత్వ మేల? 
దయిత! నీ యధరామృతం బానఁగా లేని; 
జిహ్వకు ఫలరససిద్ధి యేల?

10.1-1711.1-ఆ.
నీరజాతనయన! నీ వనమాలికా
గంధ మబ్బలేని ఘ్రాణ మేల? 
ధన్యచరిత! నీకు దాస్యంబు జేయని
జన్మ మేల? యెన్ని జన్మములకు."
     శ్రీకృష్ణ! నీ మనోఙ్ఞమైన పలుకులు వినలేని చెవులు ఎందుకు దండగ; పురుషోత్తమ! నీవు భోగించని వంటికి అంద మెందుకు దండగ; ప్రాణేశా! నిన్ను చూడలేని కళ్ళకి చూపెందుకు దండగ; ప్రభూ! నీ అధరామృతం అందని నాలుకకు రుచెందుకు దండుగ; పద్మాక్షా! నీ మెడలోని పూలహారం వాసన చూడలేని ముక్కు ఎందుకు దండగ; మహాత్మా! కృష్ణభగవాన్! ఎన్నిజన్మలకైనా నీ సేవచేయలేని దండగమారి జన్మ ఎందుకు; నాకు వద్దయ్యా!”

10.1-1712-వ.
     ఇలా శ్రీకృష్ణునికి బ్రాహ్మణుడు రుక్మిణీదేవి పంపిన సందేశం, ఆమె అందచందాది విశేషాలు వివరంగా చెప్పి “ఏం చేయాలో చూడు” అని విన్నవించి, కుండిన పుత్రిని వర్ణిస్తూ ఇంకా ఇలా చెప్పాడు . .

10.1-1713-సీ.
"పల్లవ వైభవాస్పదములు పదములు; 
కనకరంభాతిరస్కారు లూరు; 
లరుణప్రభామనోహరములు గరములు; 
కంబు సౌందర్య మంగళము గళము; 
మహిత భావాభావ మధ్యంబు మధ్యంబు; 
చక్షురుత్సవదాయి చన్నుదోయి; 
పరిహసితార్ధేందు పటలంబు నిటలంబు; 
జితమత్త మధుకరశ్రేణి వేణి;

10.1-1713.1-ఆ.
భావజాశుగముల ప్రాపులు చూపులు; 
కుసుమశరుని వింటికొమలు బొమలు; 
చిత్తతోషణములు చెలువ భాషణములు; 
జలజనయన ముఖము చంద్రసఖము.
     “ఆ పద్మాక్షి రుక్మిణీదేవి పాదాలు చిగురాకుల వంటివి. తొడలు బంగారు అరటిబోదెల కన్న చక్కటివి. చేతులు ఎర్రటి కాంతులతో మనోహరమైనవి. అందమైన కంఠం శుభకరమైన శంఖం లాంటిది. నడుము ఉందా లేదా అనిపించేంత సన్నటిది. స్తనాల జంట కనువిందు చేస్తుంది. నుదురు అర్థచంద్రుడి కంటె అందమైనది. జడ మత్తెక్కిన తుమ్మెదల బారు లాంటిది. చూపులు మన్మథ బాణాలకి సాటైనవి. కనుబొమలు మన్మథుని వింటి కొమ్ములు. ఆ సుందరి పలుకులు మనసును సంతోషపెట్టేవి. ఆమె మోము చంద్రబింబం లాంటిది.

10.1-1714-ఉ.
ఆ యెలనాగ నీకుఁ దగు; నంగనకుం దగు దీవు మా యుపా
ధ్యాయుల యాన పెండ్లి యగుఁ; దప్పదు జాడ్యములేల? నీవు నీ
తోయమువారిఁ గూడుకొని తోయరుహాననఁ దెత్తుగాని వి
చ్చేయుము; శత్రులన్ నుఱుముజేయుము; చేయుము శోభనం బిలన్."
     ఆ యువతి రుక్మణీదేవి నీకు తగినది. ఆమెకు వాసుదేవ! నీవు తగిన వాడవు. మా గురువులము ఇస్తున్న ఆనతి ఇది. మీ పెళ్ళి జరిగి తీరుతుంది. ఇంక ఆలస్యం ఎందుకు. నువ్వు నీ సేనతో కలిసి కన్యను తీసుకొచ్చెదవుగాని రమ్ము. శత్రువుల్ని నుగ్గునుగ్గుచేయుము. లోకానికి శుభాలు కలిగించుము.”

10.1-1715-వ.
     ఇలా పలికిన బ్రాహ్మణుడి ద్వారా రుక్మిణి పంపిన సందేశం, ఆమె చక్కదనాలు అవి గ్రహించి, శ్రీకృష్ణుడు అతని చేతులో చేయ్యేసి నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.

10.1-1716-ఉ.
"కన్నియమీఁద నా తలఁపు గాఢము; కూరుకురాదు రేయి నా
కెన్నఁడు; నా వివాహము సహింపక రుక్మి దలంచు కీడు నే
మున్నె యెఱుంగుదున్; బరులమూఁక లడంచి కుమారిఁ దెత్తు వి
ద్వన్నుత! మ్రానుఁ ద్రచ్చి నవవహ్నిశిఖన్ వడిఁదెచ్చు కైవడిన్.
     “సచ్చీలుడా! రుక్మిణీకన్య మీద నాకు గాఢమైన మనసుంది. రాత్రిళ్ళు నిద్రే రాదు. మా పెళ్ళికి ఇష్టపడక రుక్మి పెట్టే అడ్డంకులు నాకు ముందే తెలుసు. కట్టెలను అగ్ని దహించినట్లు, శత్రువులను మర్ధించి కన్యను తీసుకొస్తాను.

10.1-1717-క.
వచ్చెద విదర్భభూమికిఁ; 
జొచ్చెద భీష్మకుని పురము; సురుచిరలీలన్
దెచ్చెద బాలన్ వ్రేల్మిడి 
వ్రచ్చెద నడ్డంబు రిపులు వచ్చినఁ బోరన్."
     విదర్భలోని భీష్మకుని కుండినపురానికి వస్తాను. రుక్మిణీబాలను అలవోకగా తీసుకొస్తాను. అడ్డం వచ్చే శత్రువులను యుద్దంచేసి చిటికలో చీల్చి చెండాడుతాను.” అని విప్రునితో అంటున్నాడు శ్రీకృష్ణుడు.

10.1-1718-వ.
     ఇలా చెప్పి, రుక్మిణి పెళ్ళి ముహుర్తం కృష్ణుడు తెలుసు కొన్నాడు. కృష్ణుని ఉత్తర్వు ప్రకారం రథసారథి యైన దారకుడు సైబ్య, సుగ్రీవ, మేఘపుష్ప, వలాహకము లనే గుర్రాలు నాలుగింటిని కట్టిన రథం సిద్దం చేసాడు. వాసుదేవుడు బ్రాహ్మణునితోబాటు రథ మెక్కేడు. ఒక్క రాత్రిలోనే ఆనర్తకదేశాలు దాటి కుండినపురం చేరాడు. ఆ సమయములో అక్కడ, కొడుకునకు వశవర్తుడు అయిన భీష్మకుడు కూతుర్ని చైద్యునికి ఇద్దామనుకుంటు పెళ్ళి ప్రయత్నాలు మొదలెట్టాడు.

10.1-1722-ఉ.
"బంధులఁ గూడి కృష్ణబలభద్రులు వచ్చినఁ బాఱదోలి ని
ర్మంథర వృత్తిఁ జైద్యునికి మానినిఁ గూర్చెద" మంచు నుల్లస
త్సింధుర వీర రథ్య రథ సేనలతోఁ జనుదెంచి రా జరా
సంధుఁడు దంతవక్త్రుఁడును సాల్వ విదూరక పౌండ్రకాదులున్.
     జరాసంధుడు, దంతవక్త్రుడు, సాల్వుడు, విదూరకుడు, పౌండ్రకుడు మొదలైన వాళ్ళంతా “బలరామ కృష్ణులు బంధువు లందరను తోడు తెచ్చుకొని వచ్చినా సరే తరిమేస్తాం. శిశిపాలుడికి బాలికను ఇచ్చి ఏ ఇబ్బంది లేకుండా కట్ట బెడతాం.” అంటూ చతురంగబలాలతో వచ్చారు.

10.1-1723-వ.
     ఇంకా వివిధదేశాలనుండి అనేకమంది రాజులు వచ్చారు. భీష్మకుడు వారిలో శిశుపాలుడికి ఎదుర్కోలు మొదలైన మర్యాదలు చేసి తగిన విడిది ఏర్పాటు చేసాడు. ఈ విషయాలు తెలిసి.

10.1-1724-చ.
"హరి యొకఁ డేగినాఁడు మగధాదులు చైద్యహితానుసారులై
నరపతు లెందఱేనిఁ జనినారు కుమారికఁ దెచ్చుచోట సం
గరమగుఁ దోడు గావలయుఁ గంసవిరోధికి" నంచు వేగఁ దా
నరిగె హలాయుధుండు గమలాక్షుని జాడ ననేక సేనతోన్.
     బలరాముడు “అయ్యో! కృష్ణుడు ఒంటరిగా వెళ్ళాడు జరాసంధుడు మున్నగువారు శిశుపాలునికి సాయంగా వెళ్ళారు; బాలికను తెచ్చేటప్పుడు యుద్దం తప్పదు; కృష్ణుడికి సాయం అవసరం” అంటూ బలరాముడు కృష్ణుడు వెళ్ళిన దారి వెనుక సైన్యం తీసుకొని వెళ్ళాడు.

10.1-1725-క.
ఆలోపల నేకతమున
నాలోలవిశాలనయన యగు రుక్మిణి ద
న్నా లోకలోచనుఁడు హరి
యాలోకము చేసి కదియఁ డని శంకితయై.
     ఇంతట్లో చలించుతున్న పెద్ద పెద్ద కళ్ళున్న ఆ రుక్మిణీదేవి తనలోతాను తన ఏకాంతమందిరంలో “సూర్యచంద్రులు కన్నులుగా ఉండుట వల్ల లోకాలకు చూసే శక్తిని ఇచ్చేవాడైన కృష్ణుడు ఏకారణంచేతనైనా తన మీద దృష్టిపెట్టి తనను చేరరాడేమో” నని బెంగపెట్టుకుంది. ఇంకా ఇలా అనుకోసాగింది . . .

10.1-1726-శా.
"లగ్నం బెల్లి; వివాహముం గదిసె నేలా రాఁడు గోవిందుఁ? డు
ద్విగ్నం బయ్యెడి మానసంబు వినెనో వృత్తాంతమున్? బ్రాహ్మణుం
డగ్నిద్యోతనుఁ డేటికిం దడసె? నా యత్నంబు సిద్ధించునో? 
భగ్నంబై చనునో? విరించికృత మెబ్బంగిన్ బ్రవర్తించునో?
     “నా మనసు ఉద్విగ్నంగా ఉంది. లగ్నం రేపే. ముహుర్తం దగ్గర కొచ్చేసింది. వాసుదేవుడు ఇంకా రాలేదు ఎందుకో? నా మాట విన్నాడో లేదో? బ్రాహ్మణుడు అగ్నిద్యోతనుడు ఎందుకింత ఆలస్యం చేస్తున్నాడు? నా ప్రయత్నం ఫలిస్తుందో లేదో? బ్రహ్మదేవుడు ఏం రాసిపెట్టాడో? – 

10.1-1727-మ.
ఘను డా భూసురు డేగెనో? నడుమ మార్గశ్రాంతుఁడై చిక్కెనో? 
విని కృష్ణుం డిది తప్పుగాఁ దలఁచెనో? విచ్చేసెనో? యీశ్వరుం
డనుకూలింపఁ దలంచునో తలఁపడో? యార్యామహాదేవియున్
నను రక్షింప నెఱుంగునో యెఱుఁగదో? నా భాగ్య మెట్లున్నదో?"
     ఆ బ్రాహ్మణుడు అసలు వెళ్ళాడో లేదో? లేకపోతే దారిలో ఎక్కడైనా చిక్కుకు పోయాడేమో? నా సందేశం విని కృష్ణుడు తప్పుగా అనుకున్నాడేమో? పార్వతీదేవి నన్ను కాపాడలనుకుందో లేదో? నా అదృష్టమెలా ఉందో?” 

10.1-1728-వ.
     అంటు రుక్మిణి డోలాయమాన మనసుతో సందేహిస్తూ ఇంకా ఇలా అనుకోసాగింది.

10.1-1729-ఉ.
"పోఁ"డను "బ్రాహ్మణుండు యదుపుంగవు వీటికి; వాసుదేవుఁడున్
రాఁ" డను;"నింకఁ బోయి హరి రమ్మని చీరెడి యిష్టబంధుడున్
లేఁ" డను;"రుక్మికిం దగవు లేదిటఁ జైద్యున కిత్తు నంచు ను
న్నాఁ" డను;"గౌరి కీశ్వరికి నావలనం గృపలేదు నే" డనున్.
     “మాధవుని మథురకి బ్రాహ్మణుడు అసలు వెళ్ళే వెళ్ళి ఉండడు. వాసుదేవుడు ఇంక రాడు. పిలుచుకొచ్చే ప్రియ బాంధవుడు ఇంకొకడు లేడు. అన్న రుక్మికి అడ్డేం లేదు. శశుపాలుడికి ఇచ్చేస్తానంటున్నాడు. ఇవాళ పార్వతీదేవికి నామీద దయలేదు కాబోలు” అని రకరకాలుగా మథనపడుతోంది.

10.1-1735-వ.
     ఇలా కృష్ణుని రాకకి ఎదురు చూస్తూ సర్వం మరచి మన్మథతాపంతో వేగిపోతున్న సుందరి రుక్మిణికి శుభ సూచకంగా ఎడంకన్ను, ఎడంభుజం, ఎడంకాలు అదిరాయి; అంతలోనే అగ్నిద్యోతనుడు కృష్ణుడు పంపగా వచ్చేడు; అతని ముఖకవళికలు చూసి మిక్కలి ఉత్సుకతతో రుక్మిణి చిరునవ్వుతో ఎదు రెళ్ళింది; అప్పుడా బ్రహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు. . .

10.1-1736-ఉ.
"మెచ్చె భవద్గుణోన్నతి; కమేయ ధనావళు లిచ్చె నాకుఁ; దా
వచ్చె సుదర్శనాయుధుఁడు వాఁడె; సురాసురు లెల్ల నడ్డమై
వచ్చిననైన రాక్షసవివాహమునం గొనిపోవు నిన్ను; నీ
సచ్చరితంబు భాగ్యమును సర్వము నేడు ఫలించెఁ గన్యకా!"
     “నీ సుగుణాల్ని మెచ్చుకున్నాడమ్మా. అమ్మాయీ! అంతులేని ధనాన్ని నాకిచ్చాడు. చక్రి తానే స్వయంగ వచ్చేడు. దేవదానవు లడ్డమైనా సరే నిన్ను తీసుకువెళ్తాడు. నీ మంచి తనం అదృష్టం ఇవాళ్టికి ఫలించాయమ్మా.” అని దూతగా వెళ్ళిన విప్రుడు అగ్నిద్యోతనుడు రుక్మిణికి శుభవార్త చెప్పాడు.

10.1-1737-వ.
     అలా శుభవార్త చెప్పిన విప్రునితో విదర్భ రాకుమారి రుక్మిణి ఇలా అంది.

10.1-1738-మ.
"జలజాతేక్షణుఁ దోడితెచ్చితివి నా సందేశముం జెప్పి; నన్
నిలువం బెట్టితి; నీ కృపన్ బ్రతికితిన్ నీ యంత పుణ్యాత్మకుల్
గలరే; దీనికి నీకుఁ బ్రత్యుపకృతిం గావింప నే నేర; నం
జలిఁ గావించెద; భూసురాన్వయమణీ! సద్బంధుచింతామణీ!"
     “ఓ సద్భ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా! ప్రియబాంధవోత్తముడా! నా సందేశం అందించి పద్మాక్షుడిని వెంటబెట్టుకొచ్చావు. నా ప్రాణాలు నిలబెట్టావు. నీ దయ వలన బతికిపోయాను. దీనికి తగిన మేలు చేయలేనయ్య. నమస్కారం మాత్రం పెడతాను.”

10.1-1739-వ.
     ఇలా రుక్మిణి, విప్రునికి నమస్కరించింది. ఈలోగా భీష్మకుడు బలరామ కృష్ణులు తన పుత్రిక పెళ్ళికి వచ్చారని విని మంగళవాద్యాలతో ఆహ్వానించాడు. తగిన మర్యాదలు చేసి మధుపర్కాలు ఇచ్చాడు. అనేక రకాల వస్త్రాలు, ఆభరణాలు మొదలైన కానుకలు ఇచ్చాడు. వారికి వారి బంధువులకి సైన్యానికి తగిన నిండైన విడిదులు ఏర్పాటు చేసాడు. వారివారి శౌర్య బల సంపదలకి వయస్సులకు అర్హమైన కోరిన పదార్ధాలన్ని ఇప్పించి మర్యాదలు చేసాడు. అప్పుడు చక్రి వచ్చాడని విదర్భలోని పౌరులు వచ్చి దర్శనం చేసుకొని, అతని మోము తిలకించి ఇలా అనుకోసాగారు. .

10.1-1740-మ.
"తగు నీ చక్రి విదర్భరాజసుతకుం; దథ్యంబు వైదర్భియుం
దగు నీ చక్రికి; నింత మంచి దగునే? దాంపత్య మీ యిద్దఱం
దగులం గట్టిన బ్రహ్మ నేర్పరిగదా; దర్పాహతారాతియై
మగఁడౌఁ గావుతఁ జక్రి యీ రమణికిన్ మా పుణ్యమూలంబునన్."
     “ఈ చక్రాయుధుడైన శ్రీకృష్ణుడు మా విదర్భరాకుమారి రుక్మిణికి తగినవాడు. ఇది సత్యం. ఈమె అతనికి తగినామె. ఈ రుక్మిణీ కృష్ణులు ఒకరికొకరు సరిపోతారు, ఎంత మంచి జంటో. వీరిద్దరిని కూర్చిన బ్రహ్మదేవుడు కడు సమర్థుడే మరి. మా పుణ్యాల ఫలంగా ఈ వాసుదేవుడు పగవారి పీచమణచి మా రుక్మిణిని పెళ్ళాడు గాక.”

10.1-1742-సీ.
సన్నద్ధులై బహు శస్త్ర సమేతులై; 
బలిసి చుట్టును వీరభటులు గొలువ
ముందట నుపహారములు కానుకలు గొంచు; 
వర్గంబులై వారవనిత లేఁగఁ
బుష్ప గంధాంబర భూషణ కలితలై; 
పాడుచు భూసురభార్య లరుగఁ
బణవ మర్దళ శంఖ పటహ కాహళ వేణు; 
భేరీధ్వనుల మిన్ను పిక్కటిలఁగఁ

10.1-1742.1-ఆ.
దగిలి సఖులు గొల్వఁ దల్లులు బాంధవ
సతులు దోడ రాఁగ సవినయముగ
నగరు వెడలి నడచె నగజాతకును మ్రొక్క
బాల చికుర పిహిత ఫాల యగుచు.
     అప్పుడు, రుక్మిణి గౌరీ పూజ చేయడానికి నగరం బయటకి బయలు దేరింది; ఆమె నుదిటి మీద ముంగురులు ఆవరించాయి; సర్వాయుధాలతో సర్వసన్నధంగా ఉన్న శూరులు చుట్టు కొలుస్తున్నారు; వారవనితలు ఫలహారాలు కానుకలు పట్టుకొని వరసలు కట్టి ముందర నడుస్తున్నారు; సర్వాలంకార శోభిత లైన విప్రుల భార్యలు పాటలు పాడుతు వస్తున్నారు; మద్దెలలు, తప్పెట్లు, శంఖాలు, బాకాలు, వేణువులు, భేరీలు మొదలైన మంగళవాయిద్యాల చప్పుళ్ళు మిన్నంటుతున్నయి; చెలికత్తెలు చేరి కొలుస్తున్నారు; తల్లులు, బంధువులు, అంతఃపుర స్త్రీలు కూడా వస్తున్నారు;

10.1-1744-ఉ.
"నమ్మితి నా మనంబున సనాతను లైన యుమామహేశులన్
మిమ్ముఁ బురాణదంపతుల మేలు భజింతుఁ గదమ్మ! మేటి పె
ద్దమ్మ! దయాంబురాశివి గదమ్మ! హరిం బతిఁ జేయుమమ్మ! ని
న్నమ్మినవారి కెన్నటికి నాశము లేదు గదమ్మ! యీశ్వరీ!"
     “తల్లుల కెల్ల పెద్దమ్మ! పార్వతీదేవి! ఆదిదంపతులు పురాణదంపతులు ఐన ఉమామహేశ్వరులను మిమ్మల్ని మనస్పూర్తిగా నమ్మి భక్తిగా పూజిస్తున్నా కదమ్మ. ఎంతో దయామయివి కదమ్మా. నిన్ను నమ్మినవారికి ఎప్పటికి హాని కలుగదు కదమ్మ. నాకు ఈ వాసుదేవుణ్ణి భర్తని చెయ్యి తల్లీ!”  

10.1-1745-వ.
     రుక్మిణిదేవి దుర్గమ్మకు అలా మొక్కింది. బ్రాహ్మణదంపతులకు ఉప్పు, అప్పాలు, తాంబూలాలు, మెడలో వేసుకొనే తాళ్ళు, పళ్ళు, చెరకు గడలు దానం చేసి పూజించింది.

10.1-1746-ఆ.
వార లుత్సహించి వలనొప్ప దీవించి
సేస లిడిరి యువతి శిరమునందు; 
సేస లెల్లఁ దాల్చి శివవల్లభకు మ్రొక్కి
మౌననియతి మాని మగువ వెడలె.
     వారు ఉత్సాహంతో చక్కగా దీవించి, ఆమె తల మీద అక్షతలు వేసారు. రుక్మణి ఆ ఆశీర్వచనాలు ధరించి పార్వతీదేవికి నమస్కారాలు పెట్టింది. మౌనవ్రతం వదలి బయటకొచ్చింది.

10.1-1747-వ.
     ఇలా రుక్మిణీదేవి ఉమామహేశ్వరుల గుడినుంచి బయటకు వస్తోంది. అప్పుడు ఆమె తొలకరిమేఘాల్లోంచి బయట కొచ్చి మెరసే మేఘంలా, లేడి చిహ్నమున్న చంద్రమండలంలోంచి బయటకొచ్చిన లేడిలా ఉంది. బ్రహ్మదేవుడనే దర్శకుడు ఎత్తిన నాటకాల తెర మరుగునుంచి బయటకొచ్చి వేషం ధరించిన మోహినీదేవతలా ఉంది. సముద్రమథన సమయంలో దేవదానవులు చేతులు కలిపి వాసుకి అనే కవ్వం తాడు కట్టిన మంధర పర్వతమనే కవ్వం చిలుకుతుండగా పాలసముద్రం లోంచి వెలువడ్డ లక్మీదేవి లాంటి వైభవంతో, మానస సరోవరంలోని బంగారు కమలాల సమూహంలో విహరిస్తున్న కలహంసలా మందగమనంతో వస్తోంది. బంగారు జంట కలశాల్లాంటి స్తనద్వయం బరువుకి నడుము ఊగుతూంది. రత్నాల ఉంగరాలు అలంకరించిన చెయ్యి ఒక చెలికత్తె భుజం మీద వేసింది. రత్నాల బంగారు కర్ణాభరణాల కాంతులు చెక్కిళ్ళపై పరచు కుంటున్నాయి. పద్మాల సువాసనలకి మత్తెక్కిన తుమ్మెదల్లా ముంగురులు మోముపై కదుల్తున్నాయి. అందమైన చిరునవ్వుల కాంతులు నల్దిక్కుల లేతవెన్నెలలా ప్రకాశిస్తున్నాయి. దొండపండు లాంటి పెదవి కాంతుల వల్ల తెల్లని మల్లెమొగ్గల్లాంటి దంతాలు ఎఱ్ఱబారాయి. మన్మథుని జండాలా పైటకొంగు ఊగుతుంది. బంగారపు వడ్డాణం లోని రత్నాల కాంతులు అకాల ఇంద్రధనుస్సు మెరుపులు పుట్టిస్తున్నాయి మన్మథుడి ఒరలోంచి దూసిన కత్తుల మెరపులలా ఆమె మనోహరమైన చూపులు రాకుమారుల మనస్సులను ఛేదిస్తున్నాయి. మోగుతున్న కాలిగజ్జెల మనోఙ్ఞమైన గలగలలు చెవులకు పండుగ చేస్తున్నాయి. అలా కృష్ణుడిరాక కోసం ఎదురు చూస్తూ వీరమోహినిలా రుక్మిణీదేవి వస్తోంది. అప్పుడు.

10.1-1748-మ.
అళినీలాలకఁ బూర్ణచంద్రముఖి, నేణాక్షిం, బ్రవాళాధరిం, 
గలకంఠిన్, నవపల్లవాంఘ్రియుగళన్, గంధేభకుంభస్తనిం, 
బులినశ్రోణి నిభేంద్రయాన, నరుణాంభోజాతహస్తన్, మహో
త్ఫల గంధిన్, మృగరాజమధ్యఁ గని విభ్రాంతాత్ములై రందఱున్.
     తుమ్మెదల వంటి నల్లని ముంగురులు, పూర్ణ చంద్రుడు వంటి గుండ్రటి ముఖము, లేడి కన్నులు, పగడాల లాంటి పెదవులు, కోకిల కంఠధ్వని, కొంగ్రొత్త చిగురుల వంటి చేతులు, మదగజాల కుంభస్థలాల లాంటి స్తనాలు, ఇసుక తిన్నెల లాంటి పిరుదులు, దిగ్గజాల నడక లాంటి నడక, ఎఱ్ఱకలువ లాంటి అరచేతులు, గొప్ప పద్మాల వంటి సువాసనలు, సింహం నడుము కల ఆ రుక్మిణిని చూసి అందరు విభ్రాంతి చెందారు.

10.1-1749-వ.
     అంతేకాదు. అలా గౌరీపూజ పూజచేసి దేవాలయం బయటకు వచ్చిన రుక్మిణీవనిత సౌందర్యానికి విభ్రాంతులైన అక్కడి రాజులందరు ఆమె చిరునవ్వులకి, సిగ్గులతో కూడిన ఓరచూపులకి మనసులు కరిగిపోయి, ధైర్యాలు వదిలారు; గాంభీర్యాలు విడిచిపెట్టి. గౌరవమర్యాదలు మరిచారు; చేష్టలుదక్కి మైమరచారు; ఆయుధాలు జారవిడిచారు; ఏనుగులు గుర్రాలు రథాలు ఎక్కలేక నేలకు వాలారు; ఆ లేడి కన్నుల చిన్నదేమో తన ఎడంచేతి గోరుతో ముంగురులు సరిచేసుకుంటోంది; పైట సర్దుకుంటోంది; కడగంటి చూపులతో ఆ రాజ సమూహాన్ని పరిశీలిస్తోంది.

10.1-1750-మ.
కనియెన్ రుక్మిణి చంద్రమండలముఖుం, గంఠీరవేంద్రావల
గ్ను, నవాంభోజదళాక్షుఁ, జారుతరవక్షున్, మేఘసంకాశదే
హు, నగారాతి గజేంద్రహస్త నిభ బాహుం, జక్రిఁ, బీతాంబరున్, 
ఘనభూషాన్వితుఁ గంబుకంఠు, విజయోత్కంఠున్ జగన్మోహనున్.
     రుక్మిణీదేవి కృష్ణుణ్ణి కనుగొంది; అప్పుడు కృష్ణుడు చంద్రమండలం లాంటి మోము, సింహం లాంటి నడుము, నవనవలాడే పద్మదళాల్లాంటి కన్నులు, విశాలమైన వక్షస్థలము, మేఘం లాంటి శరీరవర్ణం, దేవేంద్రుని ఐరావతం యొక్క తొండం లాంటి చేతులు, శంఖం లాంటి మెడ కలిగి ఉన్నాడు; పీతాంబరాలు, గొప్ప భూషణాలు ధరించి ఉన్నాడు; విజయం సాధించాలనే ఉత్సాహంతో సర్వ లోక మనోహరంగా ఉన్నాడు,

10.1-1751-వ.
     అలా గౌరీపూజ చేసుకొని బయటకు వచ్చిన రుక్మిణి, కృష్ణుని చూసింది. అతని సౌందర్యం, యౌవనం, లావణ్యం, వైభవం, గాంభీర్యం, నేర్పరితనం, తేజస్సుల అతిశయానికి సంతోషించింది. మన్మథ బాణాలకు గురై రథం ఎక్కాలని ఆశ పడుతున్న ఆమెను చూసాడు కృష్ణమూర్తి. సింహం తిన్నగా వచ్చి నక్కల మధ్యన ఉన్న ఆహారాన్ని పట్టుకు పోయినట్లు శత్రుపక్షం రాజులందరు చూస్తుండగా వాళ్ళని లెక్కచేయకుండా రాకుమారిని రథం ఎక్కించుకొని భూమ్యాకాశాలు నిండేలా శంఖం పూరిస్తూ ద్వారక కెళ్ళే దారి పట్టాడు. బలరాముడు యాదవ సైన్యాలు అనుసరిస్తున్నారు. అప్పుడు కృష్ణుని పరాక్రమం చూసి జరాసంధుని పక్షం రాజులు సహించలేకపోయారు.

10.1-1753-వ.
     అలా కృష్ణుడు రుక్మిణిని తీసుకుపోతుంటే, శశిపాలాదులు ఒకరికొకరు హెచ్చరించుకొని, రోషాలు పెంచుకొన్నారు. కవచాలు, బాణాలు, ఆయుధాలు ధరించారు. జరాసంధుడు మొదలైనవారంతా పంతాలేసుకొని తమతమ చతురంగ సైన్యాలతో యాదవుల వెంటబడ్డారు. “ఆగక్కడ ఆగక్కడ” అని హుంకరించారు. మేఘాలు కొండలమీద కురిపించే వానధారల్లా బాణ వర్షాలు కురిపించారు. యాదవ సేనానాయకులు విల్లులెక్కుపెట్టి, వింటి తాళ్ళు మోగించి అడ్డుకున్నారు.

10.1-1754-క.
అరిబల భట సాయకముల
హరిబలములు గప్పఁబడిన నడరెడు భీతిన్
హరిమధ్య సిగ్గుతోడను
హరివదనముఁ జూచెఁ జకితహరిణేక్షణయై.
     ప్రతిపక్ష సైన్యాల బాణాలు కృష్ణుని సైన్యాన్ని కప్పేస్తుంటే చూసి, సుకుమారి రుక్మిణీదేవి బెదిరిన లేడి చూపులతోను భయంతోను సిగ్గుతోను ముకుందుని కృష్ణుని ముఖంకేసి చూసింది.

10.1-1755-వ.
     ఇలా చకితహరిణేక్షణయై ఆమె కృష్ణుని చూడగా, అతడు ఇలా చెప్పసాగాడు. .

10.1-1756-క.
"వచ్చెద రదె యదువీరులు 
వ్రచ్చెద రరిసేన నెల్ల వైరులు పెలుచన్
నొచ్చెదరును విచ్చెదరును
జచ్చెదరును నేఁడు చూడు జలజాతాక్షీ!"
     “కమలనయనా! రుక్మిణీదేవి! కంగారు పడకు. యాదవ శూరులు వస్తారు. శత్రు సైన్యాన్ని చీల్చి చెండాడతారు. పగవారు బాగా నష్టపోతారు, ఓడి చెల్లాచెదరౌతారు, చచ్చిపోతారు చూస్తుండు.”

10.1-1757-వ.
     ఇలా చెప్పి మాధవుడు రుక్మిణిని ఊరడించాడు. ఈలోగా ప్రళయం వచ్చినప్పుడు ఆకాశమంతా కప్పేసి పెద్దపెద్ద పిడుగులు కురుపించే కారు మబ్బులు లాగ బలరాముడు మొదలైన యాదవులు విజృంభించారు. 

     జరాసంధుడు మొదలైన పరపక్ష రాజులందరి మీద అవక్ర పరాక్రమంతో విరుచుకు పడ్డారు. అగ్నికీలలతో సరితూగే ఉక్కుబాణాలు మొదలైన వాడి బాణాలు కురిపించారు. అప్పుడు శత్రు సేనలో ఏనుగులు కూలిపోయాయి, గుర్రాలు చెల్లాచెదు రయ్యాయి. రథాలు ముక్క లయ్యాయి, కాల్భంట్లు బెదిరి పోయారు, గజాశ్వ రథారోహకుల తలలు తెగి పోయాయి. గుండెలు, నడములు, చెవులు, కంఠాలు, చెక్కిళ్ళు, చేతులు తునాతునక లయ్యాయి. కపాలాలు పగిలిపోయాయి, తలవెంట్రుకల చిక్కులు రాలాయి. పాదాలు, మోకాళ్ళు, పిక్కలు తెగిపోయాయ. దంతాలు రాలిపోయాయి. వీరుల కాలి యందెలు, భుజ కీర్తులు పడిపోయాయి. చెవిపోగులు, కిరీటాలు, కంఠహారాలు జారిపోయాయి. వీరుల సింహనాదాలు మూగబోయాయి. గదలు, బల్లేలు, గుదియలు, గండ్రగొడ్డళ్ళు, అడ్డకత్తులు, ఈటెలు, ఖడ్గాలు, శూలాలు, చక్రాలు, విల్లులు విరిగిపోయాయి. జండాలు, గొడుగులు, వింజామరలు ఒరిగి పోయాయి. కవచాలు పగిలిపోయాయి. 

     గుఱ్ఱాల కాలి గిట్టల తాకిడికి రేగిన దుమ్ము కమ్మేసింది. రథాల వేగం నెమ్మదించింది. వందిమాగధ వైతాళికుల స్తోత్ర పఠనాలు ఆగిపోయాయి. గుఱ్ఱాల సకిలింపులు, భేరీల భాంకారాలు, ఏనుగుగుంపుల ఘీంకారాలు, రథచక్రాల పటపట శబ్దాలు, గుర్రాల నడుములకు కట్టిన గంటల గణగణలు, వీరుల హుంకారాలు, ఆభరణాల గలగలలు, నగారాల ధణధణలు, మణిమంజీరాల క్రేంకారాలు, మువ్వల గలగలలు, అల్లెతాళ్ళ టంకారాలు, భటులు ఒకరినొకరు దిక్కరించుకోవడాలు ఆణిగిపోయాయి. రాజ సమూహం చెదిరిపోయింది. నెత్తుటేరులు పారాయి. భూత బేతళాల కలకల ద్వని వినిపిస్తోంది. నక్కలు, కాకులు, గద్దలు, రాబందులు మొదలైన వాని అరుపులు చెలరేగాయి. తల తెగిన మొండెములు తుళ్ళుతున్నాయి, మాంసం కంపు గొట్టింది. మెదడు, మాంసం తింటూ రక్తం తాగుతూ ఉన్న డాకినీ మొదలైన పిశాచాలకి ఆ రణరంగం ఆనందం కలిగిస్తోంది.

10.1-1758-చ.
మగిడి చలించి పాఱుచును మాగధ ముఖ్యులు గూడి యొక్కచో
వగచుచు నాలిఁ గోల్పడినవాని క్రియం గడు వెచ్చనూర్చుచున్
మొగమునఁ దప్పిదేరఁ దమ ముందటఁ బొక్కుచునున్న చైద్యుతోఁ
"బగతుర చేతిలోఁ బడక ప్రాణముతోడుత నున్నవాఁడవే."
     కృష్ణుని యాదవసేనచేతిలో ఓడి, వెనుదిరిగి పారిపోతున్న జరాసంధుడు మొదలైన వారు ఒకచోట కలిసారు. పెళ్ళం పోయిన వాడిలా ఏడుస్తూ వేడి నిట్టూర్పులు నిట్టూరుస్తూ వడలిన ముఖంతో తమ ముందు వెక్కుతున్న శశిపాలుడిని చూచారు. “పోన్లే; శత్రువు చేతిలో చావకుండా బతికే ఉన్నావు కదా” 

10.1-1759-వ.
     అని ఓదార్చేరు.చవటాయను నేను,నీకంటె పెద్ద చవటాయను నేను అని పోటీ పడుతున్నట్టు జరాసంధుడు అతనిని ఓదారుస్తూ,

10.1-1760-ఆ.
"బ్రతుకవచ్చు నొడలఁ బ్రాణంబు లుండినఁ; 
బ్రతుకు గలిగెనేని భార్య గలదు; 
బ్రతికితీవు; భార్యపట్టు దైవమెఱుంగు; 
వగవ వలదు చైద్య! వలదు వలదు."
     “నాయనా చేదిరాజ! శశిపాలా! దుఃఖించకు. ఒంట్లో ప్రాణలుంటే ఎలాగైనా బతకొచ్చు. బతికుంటేనే కదా భార్య ఉండేది. పెళ్ళాం మాట దేవుడెరుగు నువ్వు బతికున్నావు. వద్దు. ఇంక అసలు దుఃఖించొద్దు.

10.1-1761-వ.
     "ఇంకా విను. పురుషుడు స్వతంత్రుడు కాడు. కీలు బొమ్మలాడించే వాడిచేతిలోని కీలుబొమ్మ లాగ ఈశ్వర మాయకు లోనై సుఖదుఃఖాలలో నర్తిస్తుంటాడు. ఇంతకు ముందు నేను మథుర మీద పదిహేడు సార్లు దండెత్తాను. పదిహేడు సార్లు మాధవుని చేతిలో ఓడి బలాల్ని నష్టపోయాను. బలరాముడి చేతికి చిక్కి కృష్ణుడు దయచూపి విడిపించాడు. పద్దెనిమిదో సారి ఇరవైమూడు అక్షౌహిణుల సేనతో దాడి చేసి శత్రువులని పారదోలి విజయం సాధించా. ఇలాంటి గెలుపోటములకు ఎప్పుడు మోదఖేదములు చెందను. ఇవాళ కనక రుద్రుణ్ణి కూడగొట్టుకొని మన రాజు లందరం కలిసి పోరాడినా కృష్ణుణ్ణి గెలవలేము. ఇది ఇంతే. కాల మహిమని బట్టే లోకం నడుస్తుంటుంది. అంతేకాక

10.1-1762-మ.
తమకుం గాలము మంచిదైన మనలం ద్రైలోక్య విఖ్యాతి వి
క్రములన్ గెల్చిరి యాదవుల్ హరి భుజాగర్వంబునన్ నేడు; కా
లము మేలై చనుదెంచెనేని మనమున్ లక్షించి విద్వేషులన్
సమరక్షోణి జయింత; మింతపనికై శంకింప నీ కేటికిన్."
     ఇవాళ వారికి కాలం అనుకూలమైంది. ముల్లోకాలలో ప్రసిద్దికెక్కిన మనల్ని కృష్ణుడి అండతో యాదవులు జయించారు. కాలం కలిసొస్తే మనం కూడ పగవారిని యుద్దంలో పడగొడతాం. ఇంతోటి దానికి విచారించడం ఎందుకు.”

10.1-1763-వ.
     ఇలా చెప్పి శిశుపాలుడి మనోవేదన పోగొట్టి జరాసంధుడు అక్కడి రాజులు తమతమ దేశాలకి వెళ్ళిపోయారు. శిశుపాలుడు తన సేనతో తన పట్టణానికి వెళ్ళిపోయాడు. ఇంతలో రుక్మిణీదేవి అన్న రుక్మి కృష్ణుడు తన చెల్లెలిని తీసుకుపోవడం సహించక యుద్దానికి సిద్దమై ఒక అక్షౌహిణి సేనతో చక్రి వెంటబడి సారథితో ఇలా అన్నాడు.

10.1-1764-ఉ.
"బల్లిదు, నన్ను భీష్మజనపాల కుమారకుఁ జిన్నచేసి నా
చెల్లెలి రుక్మిణిం గొనుచుఁ జిక్కని నిక్కపు బంటుబోలె నీ
గొల్లఁడు పోయెడిన్; రథము గూడఁగఁ దోలుము; తేజితోల్లస
ద్భల్ల పరంపరన్ మదముఁ బాపెదఁ జూపెద నా ప్రతాపమున్."
     “బలవంతుడను. భీష్మకమహారాజు కొడుకుని. రుక్మిని, నన్ను చిన్నబుచ్చి ఈ గొల్లవాడు కృష్ణుడు తానేదో మహా శూరుడిని అనుకుంటు నా చెల్లెలు రుక్మిణిని పట్టుకు పోతున్నాడు. సారథి! వాని వెంటనంటి రథం తోలు. నా ప్రతాపం చూపిస్తా. పదునైన బాణాలతో వాని మదం తీస్తా.”

10.1-1765-వ.
     ఇలా పలికి. రుక్మి మాధవుని మహిమ తెలియక రథం మీద వెనుదగిలి పోయి “ఓ గొల్లవాడా! వెన్న దొంగ! ఒక్క నిమిషం ఆగు” అని అదలించాడు. పెద్ద వింటిని సంధించి మూడు వాడి తూపులతో చక్రిని కొట్టాడు.

10.1-1766-సీ.
"మా సరివాఁడవా మా పాపఁ గొనిపోవ? ;
నేపాటి గలవాడ? వేది వంశ? 
మెందు జన్మించితి? వెక్కడఁ బెరిగితి? ;
వెయ్యది నడవడి? యెవ్వఁ డెఱుఁగు? 
మానహీనుఁడ వీవు; మర్యాదయును లేదు; 
మాయఁ గైకొని కాని మలయ రావు; 
నిజరూపమున శత్రునివహంబుపైఁ బోవు; 
వసుధీశుఁడవు గావు వావి లేదు;

10.1-1766.1-ఆ.
కొమ్మ నిమ్ము; నీవు గుణరహితుండవు
విడువు; విడువవేని విలయకాల
శిఖిశిఖా సమాన శిత శిలీముఖముల
గర్వ మెల్లఁ గొందుఁ గలహమందు."
     నువ్వు మాతో సమానుడవా ఏమిటి (భగవంతుడు కదా మాకన్న అధికుడవు). ఎంత మాత్రం వాడివి (మేరకందని వాడవు). వంశ మేదైనా ఉందా (స్వయంభువుడవు). ఎక్కడ పుట్టావు (పుట్టు కన్నది లేని శాశ్వతుడవు). ఎక్కడ పెరిగావు (వికారరహితుడవు కనుక వృద్ధిక్షయాలు లేనివాడవు). ప్రవర్తన ఎలాంటిదో ఎవరికి తెలుసు (అంతుపట్టని నడవడిక కలవాడవు). అభిమానం లేదు (సాటివారు లేరుకనుక మానాభిమానాలు లేని వాడవు). హద్దు పద్దు లేదు (కొలతలకు అందని హద్దులు లేని వాడవు). మాయ చేయకుండ మెలగవు (మాయ స్వీకరించి అవతారాలు ఎత్తుతావు). స్వస్వరూపాన్ని పగవారికి చూపవు (నిర్గుణ నిరాకారుడవు). క్షత్రియుడవు కావు (జాతి మతాలకు అతీతుడవు). వావివరసలు లేవు (అద్వితీయుడవు ఏకోనారాయణుడవు). అసలు నీకు గుణాలే లేవు (త్రిగుణాతీతుడవు). అలాంటి నీకు ఆడపిల్ల ఎందుకు. మా పిల్లని మాకు ఇచ్చెయ్యి. విడిచిపెట్టు. విడువకపోతే యుద్దంలో ప్రళయకాల అగ్ని కీలల వంటి వాడి బాణాలతో నీ పీచమణుస్తా.”

10.1-1767-వ.
     ఇలా రుక్మి ప్రగల్భాలు పలుకుతుంటే, గోవర్దనగిరిధారి కృష్ణుడు నవ్వి, ఒక బాణంతో వాని విల్లు విరిచాడు. ఆరు బాణాలు శరీరంలో దిగేసాడు. ఎనిమిది బాణాలతో రథాశ్వాలని కూల్చేసాడు. రెండింటితో సారథిని చంపాడు. మూడు బాణాలతో జండాకఱ్ఱ విరిచాడు. ఇంకొక విల్లు తీసుకొంటే దానిని విరిచాడు. అలా వరసగా పట్టిన ఇంకో ధనుస్సు, పరిఘ, అడ్డకత్తి, శూలం, కత్తి, డాలు, శక్తి, తోమరం అన్నిటిని ముక్కలు చేసాడు. రుక్మి అంతటితో పారిపోక కార్చిచ్చు పై వచ్చి పడే మిడతలా, రథం దిగి కత్తి పట్టి రాగా కత్తి, కవచం పిండిపిండి చేసేసాడు. ఒరలోని కత్తి దూసి నిప్పురవ్వలు రాల్తుండగా జళిపించి వాని తల నరకబోగా, రుక్మిణి పరమపురుషుని పాదాలు పట్టుకొని ఇలా వేడుకొంది.

10.1-1768-మత్త.
"నిన్నునీశ్వరు దేవదేవుని నిర్ణయింపఁగ లేక యో
సన్నుతామలకీర్తిశోభిత! సర్వలోకశరణ్య! మా
యన్న యీతఁడు నేడు చేసె మహాపరాధము నీ యెడన్
నన్ను మన్నన చేసి కావు మనాథనాథ! దయానిథీ!
     "ఓ సత్పురుషులచే కీర్తింపబడేవాడ! సకల లోకాలని కాపాడేవాడా! దిక్కులేని వారికి దిక్కైనవాడ! దయామయా! శ్రీకృష్ణ! వీడు రుక్మి మా అన్న. నిన్ను ఈశ్వరునిగా దేవదేవునిగా గుర్తించలేక చాలా పెద్ద తప్పు చేసాడు. నన్ను మన్నించి వీనిని క్షమించు" అంటు రుక్మిణీదేవి ఇంకా ఇలా విన్నవించసాగింది.

10.1-1769-మత్త.
కల్ల లేదని విన్నవించుట గాదు వల్లభ! యీతనిన్
బ్రల్లదుం దెగఁజూచితేనియు భాగ్యవంతుల మైతి మే
మల్లుఁ డయ్యె ముకుందుఁ డీశ్వరుఁ డంచు మోదితు లైన మా
తల్లిదండ్రులు పుత్ర శోకము దాల్చి చిక్కుదు రీశ్వరా!"
     ప్రభూ! మా అన్న రుక్మి యందు దోషం లేదని మనవిచేయటం లేదు. నిజమే యితను చేసినది నేరమే. కాని మోక్షమునిచ్చేవాడు జగన్నాయకుడు హరి మాకు అల్లుడు అయ్యా డని, మేము అదృష్టవంతుల మైనామని సంతోషిస్తున్న మా తల్లిదండ్రులు, ఇతగాడు దుష్టుడు కదా అని సంహరించే వంటే, పుత్రశోకంతో పొగిలిపోతారు నాథా!"

10.1-1770-మ.
అని డగ్గుత్తికతో మహాభయముతో నాకంపితాంగంబుతో
వినత శ్రాంత ముఖంబుతో శ్రుతిచలద్వేణీ కలాపంబుతోఁ
గనుదోయిన్ జడిగొన్న బాష్పములతోఁ గన్యాలలామంబు మ్రొ
క్కిన రుక్మిం దెగ వ్రేయఁబోక మగిడెన్ గృష్ణుండు రోచిష్ణుఁడై.
     ఇలా రుక్మిణి గద్గదస్వరంతో మిక్కలి భయ కంపితురాలై వేడుకొంది. అప్పుడు ఆమె దేహం వణుకుతోంది. వంచిన వదనం వడలింది. చెవుల మీదకి శిరోజాలు వాలాయి. కన్నీటి జడికి గుండెలు తడిసాయి. అప్పుడు కృష్ణుడు రుక్మిని చంపక వెనుదిరిగేడు.

కృష్ణుడు మరోసారి విజయశంఖం పూరించి రధాన్ని కదిలించి రుక్మిణిని దేవకీ దేవి సముఖాన నిలబెట్టి "అమ్మా, నీ చిన్నకోడలు - భీష్మకుల వారి కూతురు, రుక్మిణి!" అన్నాడు.

దేవకి "ఇదెప్పుడు జరిగింది?ఇప్పుడే గదా పెద్దవాడికి పెళ్ళి చేసింది, చిన్నవాడికి అప్పుడే తొందరేముందిలే అనుకుంటున్నాం - మరీ ఇంత తొందరా!" అని నిష్ఠూరం వేసింది కొడుకు మీద నవ్వుమొహంతో.

కృష్ణుడు "తను కబురు పంపింది, సమయం లేదు - అన్న కూడా తోడు వచ్చాడు" అని చెప్పాక అప్పుడు గుర్తొచ్చినట్టు "రుక్మికి మనమంటే ఇష్టం లేదు గదా, నువ్వు తీసుకొస్తుంటే చూస్తూ వూరుకున్నాడూ?" అని సందేహపడింది దేవకి.

కృష్ణుడు "వూరుకుంటాడూ?అందరూ పారిపోయినా పోటుగాడిలా ఒక్కడే నామీద పోట్లాట కొచ్చాడు!" అన్నాడు."

దేవకి "వాడంత తామసంగా వస్తే నువ్వు వూరుకున్నావూ?" అని ఆరా తీసింది కోపిష్టి కొడుకు కానిపని యేమన్నా చేశాడేమోనన్న ఆదుర్దాతో.

కృష్ణుడు నవ్వుతూ "నేను వూరుకుంటానా?బావకి కేశాలంకరణ మార్చాను - ఇప్పుడే బావున్నాడు!" అనేసరికి అప్పటివరకు దిగులుపడి ఉన్న రుక్మిణి ఫక్కున నవ్వింది పత్తికాయ పగిలినట్టు, నీటి బుడగ చిట్లినట్టు!

దేవకి "మీ అన్న తప్ప మిగిలిన బంధువులకి మావాడంటే ఇష్టమేగా!పొరపొచ్చాలు సర్దుకుపోతాయి, రాకపోకలు పెరుగుతాయి, పుట్టింటి మర్యాదలకి తక్కువేమీ కావులే!" అని రుక్మిణికి ధైర్యం చెబుతుంటే కృష్ణుడు కల్పించుకుని "అత్తాకోడళ్ళిద్దరికీ భలే అన్నలు దొరికారు!" అని  కొసరు వేశాడు.

దేవకి కూడా తగ్గకుండా "మాకు రాసిపెట్టిన మొగుళ్ళ ఘనత అలా వుంది - ఏంచేస్తాం!" అని ముదలకించి కోడలిని తీసుకుని అంతఃపురానికి బయలుదేరింది.వాత్సల్యంతో తల్లి చేసిన నిందాస్తుతికి నవ్వుకుంటూ కృష్ణుడు కూడా తన సౌధానికి వెళ్ళాడు.

10.1-1784-మ.
ధ్రువకీర్తిన్ హరి పెండ్లియాడె నిజ చేతోహారిణిన్ మాన వై
భవ గాంభీర్య విహారిణిన్ నిఖిల సంపత్కారిణిన్ సాధు బాం
ధవ సత్కారిణిఁ బుణ్యచారిణి మహాదారిద్ర్య సంహారిణిన్
సువిభూషాంబర ధారిణిన్ గుణవతీ చూడామణిన్ రుక్మిణిన్.
     రుక్మిణీదేవి ఆత్మోన్నత్యం, మహావైభవం, గాంభీర్యాలతో మెలగుతుంది. సకల సంపదలు కలిగిస్తుంది. సాధువులను బంధువులను చక్కగ సత్కరిస్తుంది. పుణ్యకార్యాలు చేస్తుంది, మహాదరిద్రాన్ని పోగొడుతుంది. చక్కటి భూషణాలు వస్త్రాలు ధరించిన, అలాంటి సుగుణాల నారీ శిరోమణి, తన మనోహారి యైన రుక్మణిని ఆ శుభ సమయంలో వివాహమాడాడు. శాశ్వతమైన యశస్సు పొందాడు.

     రుక్మిణీ కృష్ణుల వివాహం ముగిసింది.అది దంపతుల శోభనరాత్రి.కామాతురులకి వివాహం అంటే స్త్రీ పురుషుల కామకేళికి ఆమోదం అనిపిస్తుందే తప్ప ధర్మబద్ధమైన శృంగారం గురించి వారికి తెలియదు.కామశాస్త్రపరిజ్ఞానం ఉన్న నిజమైన పురుషుడు యెవ్వడూ తన వాంచలని తీర్చుకోవడానికి మాత్రమే ప్రాధాన్యత ఇచ్చి పశువులా మీదపడి కుమ్మెయ్యడు, పువ్వు విచ్చుకున్నంత సహజమైన పద్ధతిలో స్త్రీ మనస్సు విచ్చుకుని తనవైపునుంచి తొలి సూచన వచ్చేవరకు ఎదురు చూస్తాడు.ఇక్కడ వరుడైన కృష్ణుడు వధువు సిద్ధం కాలేదని గ్రహించాడు - తనని అడిగి తేల్చుకోవాల్సిన విషయాలని తరచడానికి తగిన ప్రస్తావన కోసం వెతుకుతున్నది, సూటిగా ప్రస్తావిస్తే పోట్లాడినట్టు ఉంటుందని సందేహిస్తున్నది.

చతురుడు గనక తనే మొదలుపెట్టాడు "ఏం, శ్రీమతి రాధారాణీ!గోపబాలుడిలా తప్ప రాజకుమారుడిలా బాగుండనని అన్నావు - రాకపోతే చచ్చిపోతానని కబురు పంపించేటంత నచ్చిందా ఈ వేషం?" అని.

రాధ కూడా దానితో డొంకని కదిలించటానికి తీగని లాగినట్టు సంభాషణాత్మక ప్రేలాపనల్లోకి దిగింది "రాణివాసం చేరడంతో నేనూ మారాన్లే,రాధగా ఉంటే కోరుకున్నవాణ్ణి చేరుకోలేకపోవడం,కోరుకున్నవాడు నీకోసం వస్తానని చెప్పి రాకుండా మోసం చేస్తే కుమలడం తప్ప ఏముంది?రుక్మిణిగా ఉంటే చూడు,ఒక్క కబురు పెట్టగానే వాలిపోయావు!రాధగా నాకు చెప్పిన మాటే ఉద్ధవుడితో అందరికీ చెప్పావు.నా గురించి తల్చుకోనే లేదు.నేనొకదాన్ని అక్కడ ఉన్నానని గుర్తు లేదేమో పాపం!" అని దెప్పి పొడిచింది.

కృష్ణుడు "నువ్వు అప్పటికే భీష్మకుల వారితో విదర్భ వెళ్ళావు కదా,అక్కడ లేదని తెలిసిన మనిషిని అక్కడ ఉన్నదని యెట్లా అనుకుంటాను?నీకు అర్ధం కాలేదు గానీ నిన్ను నేను మర్చిపోలేదని విదర్భలో ఉన్న నీకు తెలిసేలా నేను చేసిన ఏర్పాటు అది!" అనడంతో రాధకి అయోమయంగా అనిపించింది, 

రాధ "అది నీకెట్లా తెలుసు?రహస్య సందేశం దేనికి, తిన్నగా చెప్తే ఏమవుతుంది!" అని అడిగింది.

కృష్ణుడు "గోకులానికి అక్కర్లేదు గానీ ఇక్కడ ప్రతి రాజ్యానికీ చారుల వ్యవస్థా పంచమాంగదళమూ ఉంటుంది.మావాళ్ళు నిన్ను భీష్మకుల వారు విదర్భకి తీసుకుపోవడం వరకే  కూపీ లాగారు.అసలు విషయం నువ్వు చెప్పాలి.ఇక రహస్యం దేనికంటే ఇక్కడి రాజకీయాలు అలా ఉన్నాయి.మనకి సంబంధిన విషయాలు ఏవీ శత్రువులకి తెలియనివ్వకపోవడం శత్రువులకి సంబంధించిన సమస్తం తెలుసుకోవడం రాజనీతిలో ముఖ్యమైన భాగం.తెలిసిన విషయం ఏ కాస్త అనుమానం వచ్చేలా ఉన్నా విషప్రచారంతో అవదూర్లకి లోను చేస్తారు.మధుర రాజకుమారుడైన శ్రీకృష్ణుడు బృందావనంలోని రాధికకి ప్రత్యేక సందేశం దేనికి పంపాడు అన్న ఒక్క ప్రశ్న చాలు అసలు విషయానికి చిలవలు పలవలు చేర్చి నన్ను అవమానాల పాలు చెయ్యడానికి" అని కుటిల రాజకీయం మనుషుల్ని ఎంతకు దిగజార్చుతుందో రాధకి కళ్ళకి కట్టినట్టు చూపించాడు.

రాధ దానితో సమాధాన పడి "నిన్ను చంపడానికి వచ్చిన పూతన అంతకు ముందు చాలామంది పిల్లల్ని చంపింది.నీకన్నా ముందు విదర్భలో భీష్మకుల వారి ఇంట రుక్మిణిగా పుట్టిన నన్ను ఎత్తుకుపోయి నందగోకులానికి పారిపోయి వచ్చింది.ఎందుకనో చంపడం కుదరక వదిలేసి పోతే వృషభానుల వారికి దొరికాను.అప్పటిముంచి భీష్మకుల వారు నా ముఖలక్షణాలు తెలిసిన సాముద్రికవేత్తల్ని దేశదేశాలకి పంపిస్తే వారు నన్ను గుర్తు పట్టటానికి ఇన్నేళ్ళు పట్టింది.రాజకీయాల్లో మీ అంత చురుకుదనం లేదు గానీ రాధకి సంబంధించిన ఆనవాళ్లని బహిరంగపరచవద్దని అందరూ చెబుతుంటే అలవాటు పడిపోయాను" అని తను విదర్భకు వచ్చాక కృష్ణుడికి రాధగా కాకుండా రుక్మిణీగానే కబురు పంపటానికి కారణం చెప్పింది.

రాధ తనకీ కృష్ణుడికీ పుట్టుకలో పోలికలు కనపడటంతో "ఒక చోట పుట్టి ఒక చోట పెరగడం మన ఇద్దరికీ జరిగింది కదూ, చ్గిత్రంగా లేదూ!" అని మురిపెపు మొహంతో సంబరపడుతూ చెప్పింది.

కృష్ణుడు కూడా ముఖమంతా నవ్వు చేస్యుకుని "అవును,నిజమే!కోట్లలో ఒక్కరికి జరుగుతాయి ఇలాంటివి." అని ఒప్పుకున్నాడు."మన ముగ్గురిలో విశ్వసృష్టికి సంబంధించిన ఒక చిత్రమైన అభివ్యక్తి ద్యోతకమౌతున్నది.మాయాపరివృతమైన దృశ్యమాన ప్రపంచంలో చలనానికి బీజాన్ని నేను.పదార్ధతత్వాన్ని ప్రదర్శించే ప్రతి అస్తిత్వం సామాన్యస్థితిలో ఒక సమయంలో ఒక ప్రదేశంలో మాత్రమే గోచరమౌతుంది.కానీ అస్తిత్వం కాంతివేగాన్ని చేరుకున్నప్పుడు ఒకేసారి అనేక స్వభావాలతో అనేక స్థితులను ప్రదర్శిస్తూ ఎన్నోచోట్ల కనిపిస్తుంది.అయితే,ఒకే అస్తిత్వానికి సంబంధించిన స్థితులే అయినప్పటికీ ప్రతి రూపమూ దేనికదే భిన్నమైనదిగా ఉంటుంది.బృందావన సీమలో నేను ప్రదర్శించిన రాసలీలా వినోదం వెనక ఉన్న రహస్యం అదే.ఈ తత్వాలన్నింటిలోనూ రాధాతత్వం,రుక్మిణీతత్వం మరింత విశిష్టమైనవి.ఒకటి ఉన్నచోట మరొకటి ఉండదు.కానీ అవి రెండూ వేర్వేరు అస్తిత్వాలు కావు - రెండూ ఒకటే!" అని దాని వెనక ఉన్న రహస్యం కూడా వివరించాడు.

     కొత్త దంపతులు తొలిరేయి నాడే గబగబ లొడలొడ వాగరుగా, అపోహలు విడిపోతూ ఉంటే మనస్సులు విచ్చుకుని జరిగే అనంగరంగం మధ్యన కుదిరే కబుర్లలో ఈ కొంచెం కధ తెలిసేటప్పటికే సూర్యోదయపు తొలి కిరణాలు వాళ్ళని పలకరించాయి.

రాధ అప్పుడు గొర్తొచ్చినట్టు "నాకు నువ్విప్పటికీ గోపబాలుడిగానే నచ్చుతావు.మరి, నేను నీకు రాధలా నచ్చానా?రుక్మిణిలా నచ్చానా?" అని నిలదీసి అడిగింది.

కృష్ణుడు "అనుమానం దేనికి?రాధగానే!మొదట నేను రాధాకృష్ణుణ్ణి. తర్వాతే రుక్మిణీనాధుణ్ణి" అన్నాడు.

రాధ ఎప్పటినుంచి ఆలా ఆలోచిస్తున్నదో తెలియదు గానీ విషాదం ముసురుకున్న ముహంతో "నీతికీ గౌరవానికీ హోదాతో ఉన్న సమబంధం చూశావా!నువ్వు నన్ను ఎత్తుకు పొమ్మని ముక్కూ మొహం తెలియని వాడికి సందేశం పంపిన రుక్మిణి సంసారపక్షపు ఆడపిల్ల - రాజకుమార్తె కదా.నచ్చినవాడ్ని పెళి చేసుకుని కూడా బయటపడలేని రాధ స్వైరిణి అయింది - పల్లెటూరి గొల్లపిల్ల కదా" అనేసరికి శ్రీకృష్ణుడు ఒక్కసారి గంభీరమూర్తి అయ్యాడు.

కృష్ణుడు "కాలం ఎప్పుడూ ఒక్కలా ఉండదు.ఒకనాటికి రుక్మిణి కన్న రాధయే ఆరాధనీయ అవుతుంది.కలిలో అధర్మపరులు పెరిగి ధర్మిష్ఠులు వారివల్ల ఇబ్బందులు పడతారు.కలిధర్మం శాస్త్రచర్చలతో ధర్మస్థాపన జరగనివ్వదు.అప్పుడు భక్తియే వారికి శరణ్యం!కలి ప్రారంభమైన తొలి పదివేల సంవత్సరాల కాలంలోనే పరమభాగవతోత్తములూ భక్తివేదాంతప్రబోధకులూ ప్రభవించి రాదని ఉపాసించి తరించుతారు." అని భవిషద్దర్శనం చెప్పాడు.

రాధ అదెలా జరుగుతుందో అర్ధం గాక "ఇప్పుడే ఎవరికీ తెలియనిది అప్పటివారికి ఎట్లా తెలుస్తుంది?ఎవరూ చెప్పనిదాన్ని బయటికి లాగడం మానవమాత్రులకి సాధ్యమా!" అని అడిగేసరికి చిర్నవుతో "సనాతన ధర్మానికి సంబంధించిన సమస్తానికీ వ్యాస భగవానుడే పునాది.వారు అక్కడక్కడ జాడలు వదులుతారు.పండితులు ఆ జాడల్ని పట్టుకుని రాధని ఆవిష్కరిస్తారు" అన్నాడు.

జగత్కల్యాణకర్తయైన శ్రీకృష్ణ పరంధాముడు  రాధ గురించి రాధకే ఇంకొంత చెప్పాలని అనుకుని "తనను మరచి తన ప్రియతముని ధ్యానంలో కరిగి పోవడమే రాధాతత్త్వం. తన వ్యక్తిత్వాన్ని కరిగించి తాను తన ప్రియునిగా మారడమే రాధాతత్త్వం. తన ఆనందాన్ని కాక ప్రియుని ఆనందాన్ని ఆశించడమే రాదాతత్వం. సంపూర్ణ ఆత్మార్పణే ఈ సాధనారహస్యం.ఆ మహోన్నతమైన అర్పణలోనే దైవాన్ని కదిలించగల మహత్తరమైన శక్తి ఉన్నది.ఆ ప్రేమకే దైవం కట్టుబడుతుంది. దీనికి తక్కువైన ఇతరములైన ఏ సాధనలకూ దేవదేవుడు లొంగడు.అందుకే రాధాతత్వం సర్వోత్తమం. రసరమ్యం. మహత్తర ప్రేమనిలయ రాధ. దేవదేవుడైన కృష్ణుడు ఆమె హృదయంలో నిత్యమూ వెలుగుతూ ఉంటాడు. అందుకే సమస్త దేవతలూ రాధానుగ్రహం కోసం తపిస్తూ ఆమెను ప్రార్ధిస్తూ ఉంటారు.ఆమె అనుగ్రహం లేనిదే ఎంతటి వారైనా ప్రేమమూర్తి అయిన కృష్ణదర్శనం పొందలేరు.ప్రేమను అందుకోలేని వారు జీవన సాఫల్యతను పొందలేరు.దానికి రాధానుగ్రహం తప్పనిసరి. ఎందుకంటే ఒక్క రాధ మాత్రమె తన సంపూర్ణశరణాగతితో కృష్ణుని చేరుకోగలదు. దైవాన్ని చేరడానికి ఇది తప్ప వేరే దారి లేదు." అని తన నిజజీవితభాగస్వామినియైన రుక్మిణికి రాధాతత్వాన్ని వివరించాడు.

కృష్ణం వందే జగద్గురుం!జై బోలో రాధేశ్యాం!శ్రీ కృష్ణః శరణం మమ!